Εδώ τελειώνει το ενθιέρρο. Είναι μία από τις μεγαλύτερες αρένες του κόσμου και κάθε πρωί της γιορτής οι ταύροι μπαίνουν στον στίβο από το ίδιο άνοιγμα από το οποίο φτάνουν οι νεαροί δρομείς.
Είκοσι χιλιάδες άνθρωποι σε μια πόλη διακοσίων χιλιάδων
Την έχτισε το 1922 ο αρχιτέκτονας Φρανθίσκο Ουρκόλα, και η χωρητικότητά της φτάνει περίπου τους είκοσι χιλιάδες ανθρώπους. Σε μια πόλη με μόλις διακόσιες χιλιάδες κατοίκους, αυτό σημαίνει ότι στη γιορτή ένας στους δέκα κατοίκους της Παμπλόνα θα μπορούσε να κάθεται εδώ την ίδια στιγμή.
Αυτή η δυσαναλογία εξηγεί πολλά για το βάρος του Σαν Φερμίν στην τοπική ζωή: δεν είναι μια γιορτή που γιορτάζει η πόλη, είναι μια γιορτή που η πόλη είναι για εννιά μέρες.
Την τσιμεντένια κερκίδα που επεκτείνει τις θέσεις την υπέγραψε ο Ραφαέλ Μονέο, ο ναβαρρέζος αρχιτέκτονας που κέρδισε το Πρίτζκερ το 1996 και που αποκατέστησε επίσης το Βασιλικό Αρχείο, το παλαιότερο κτίριο της Παμπλόνα.
Η κούρσα και η ταυρομαχία είναι οι δύο όψεις της ίδιας μέρας: ο ταύρος που τρέχει στον δρόμο στις οκτώ το πρωί είναι αυτός που αντιμετωπίζουν εδώ το απόγευμα. Χωρίς αυτή τη σύνδεση, το ενθιέρρο δεν θα είχε ιστορικό νόημα.
Ο Χέμινγουεϊ και ο χάρτης του κόσμου
Δίπλα στην αρένα βρίσκεται η προτομή του Έρνεστ Χέμινγουεϊ, που έβαλε την Παμπλόνα στον διεθνή χάρτη. Ήρθε πρώτη φορά το 1923 και ξαναγύρισε πολλές φορές, και το μυθιστόρημά του «Φιέστα» —«The Sun Also Rises», 1926— έκανε τις γιορτές του Σαν Φερμίν παγκόσμιο ραντεβού.
Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο και διαρκές: η γιορτή πέρασε από τοπική σε παγκόσμια μέσα σε λίγα χρόνια, και ακόμη και σήμερα ένα σημαντικό μέρος των επισκεπτών έρχεται εξαιτίας εκείνου του μυθιστορήματος και όσων έγραψαν αργότερα άλλοι ακολουθώντας τα ίχνη του.
Οι κάτοικοι της Παμπλόνα έχουν με τον Χέμινγουεϊ μια σχέση αμφίθυμη και αρκετά διαυγή: αναγνωρίζουν τι έκανε για την πόλη και ταυτόχρονα ξέρουν ότι η δική του εκδοχή της γιορτής είναι ενός γοητευμένου ξένου, όχι εκείνου που τη ζει από μέσα.
Κοντά βρίσκεται επίσης το Μνημείο του Ενθιέρρο, του Ραφαέλ Ουέρτα, με δεκαεννιά μορφές σε φυσικό μέγεθος: έξι ταύρους, τρεις καμπέστρος και δέκα δρομείς παγωμένους στη μέση της πτήσης.
Μη χάσεις
Από τις μεγαλύτερες του κόσμου σε χωρητικότητα
Σχεδόν είκοσι χιλιάδες άνθρωποι, μόνο πίσω από το Μεξικό και τη Μαδρίτη.
Χτισμένη το 1922
Από τον αρχιτέκτονα Φρανθίσκο Ουρκόλα. Την τσιμεντένια κερκίδα την πρόσθεσε ο Ραφαέλ Μονέο.
Η προτομή του Χέμινγουεϊ
Ήρθε πρώτη φορά το 1923 και το μυθιστόρημά του «Φιέστα» έκανε τις γιορτές του Σαν Φερμίν παγκόσμιο ραντεβού.
Κούρσα και ταυρομαχία, μία μέρα
Ο ταύρος που τρέχει στον δρόμο στις οκτώ είναι αυτός που αντιμετωπίζουν εδώ το απόγευμα.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στην Παμπλόνα
Βρίσκεται στο τέλος της παλιάς πόλης, εκεί όπου καταλήγει το στενό του ενθιέρρο, δίπλα στην Πλάθα δελ Καστίγιο και στον περίπατο Χέμινγουεϊ.
Η ξενάγηση στο εσωτερικό κρατά περίπου σαράντα πέντε λεπτά και περιλαμβάνει τον στίβο, τις κερκίδες, την πύλη του ενθιέρρο, τα μαντριά και την αυλή των αλόγων. Έλεγξε τα ωράρια: στη γιορτή δεν γίνονται ξεναγήσεις.
Είναι το τελικό σημείο της πεζής διαδρομής του ενθιέρρο, που ξεκινά από την ανηφόρα του Σάντο Δομίνγκο και περνά από την Εσταφέτα.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι πράγματι τόσο μεγάλη;
Πάρα πολύ: χωράει κοντά είκοσι χιλιάδες ανθρώπους, κάτι που την κάνει μία από τις μεγαλύτερες αρένες ταυρομαχιών στον κόσμο. Σε μια πόλη με μόλις διακόσιες χιλιάδες κατοίκους, αυτό σημαίνει ότι στη γιορτή ένας στους δέκα Παμπλονέζους θα μπορούσε να κάθεται εδώ ταυτόχρονα.
