Το μεγάλο σαλόνι της Παμπλόνα: σχεδόν δεκατέσσερις χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα περιτριγυρισμένα από στοές, καφέ με παράδοση και ομοιόμορφα μπαλκόνια, με τη ζωή της πόλης να γυρίζει αργά κάτω από τα δέντρα. Είναι το σημείο συνάντησης όλων, το μέρος όπου επιστρέφεις πάντα.
Ένα κάστρο από το οποίο δεν έμεινε ούτε πέτρα
Το όνομα έρχεται από ένα βασιλικό κάστρο που υπήρχε εδώ, χτισμένο με εντολή των βασιλιάδων της Ναβάρρας στις αρχές του 14ου αιώνα και ξαναφτιαγμένο αργότερα από τον Φερδινάνδο τον Καθολικό. Σήμερα δεν έχει μείνει ούτε πέτρα του.
Επί αιώνες αυτό το πλάτωμα ήταν τα πάντα: αγορά, περίπατος, τόπος εκτελέσεων και, ναι, αρένα ταυρομαχιών. Ως τα μέσα του 19ου αιώνα οι ταυρομαχίες γίνονταν ακριβώς εδώ, ανάμεσα σε αυτές τις προσόψεις, πριν υπάρξει η μεγάλη αρένα.
Αυτή η ταυρομαχική χρήση εξηγεί την κανονικότητα των μπαλκονιών: λειτουργούσαν σαν θεωρεία, όπως στις κεντρικές πλατείες της Μαδρίτης ή της Σαλαμάνκα. Η αρχιτεκτονική θυμίζει μια λειτουργία που εξαφανίστηκε πριν από ενάμιση αιώνα.
Στα καφέ της έχουν γίνει συνωμοσίες, έχουν γραφτεί κείμενα και έχουν γίνει προπόσεις ως το ξημέρωμα· σε ένα από τα ξενοδοχεία της πλατείας έμενε ο Χέμινγουεϊ κάθε Ιούλιο, και το Καφέ Ιρούνια, ανοιχτό από το 1888, είναι θεσμός από μόνο του.
Το περίπτερο, η μπάντα και το πάρκινγκ
Στο κέντρο βρίσκεται το μουσικό περίπτερο, πέτρινο και με θόλο στην κορυφή. Το σημερινό εγκαινιάστηκε το 1943, στη θέση ενός παλαιότερου ξύλινου που είχε ήδη αρχίσει να διαλύεται, και είναι ο ακριβής ομφαλός της πλατείας.
Εκεί παίζει η Λα Παμπλονέσα, η δημοτική μπάντα που ιδρύθηκε το 1919, που δίνει την επίσημη μουσική των γιορτών του Σαν Φερμίν και συνεχίζει να δίνει συναυλίες τον υπόλοιπο χρόνο, κυρίως τις Κυριακές, με τις καρέκλες γύρω γεμάτες ηλικιωμένους της γειτονιάς.
Μια πρόσφατη λεπτομέρεια που άλλαξε την πλατεία: για δεκαετίες αυτό το μεγάλο σαλόνι ήταν γεμάτο αυτοκίνητα σταθμευμένα στην επιφάνεια. Στις αρχές της δεκαετίας του δύο χιλιάδες το πάρκινγκ μπήκε κάτω από τη γη, με έργα που προκάλεσαν πολλές αντιδράσεις στους κατοίκους, και η πλατεία ξανάγινε των πεζών.
Αυτό που σήμερα φαίνεται αυτονόητο —αυτό το ελεύθερο έδαφος— είναι στην πραγματικότητα μια πρόσφατη κατάκτηση. Και είναι μια καλή υπενθύμιση ότι ο δημόσιος χώρος των πόλεων είναι πάντα μια απόφαση, όχι μια φυσική κατάσταση.
Μη χάσεις
Δεκατέσσερις χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα
Το μεγάλο σαλόνι της πόλης, περιτριγυρισμένο από στοές, καφέ με παράδοση και ομοιόμορφα μπαλκόνια.
Εδώ υπήρχε ένα βασιλικό κάστρο
Του 14ου αιώνα, ξαναφτιαγμένο από τον Φερδινάνδο τον Καθολικό. Σήμερα δεν έχει μείνει ούτε πέτρα.
Και εδώ γίνονταν οι ταυρομαχίες
Ως τα μέσα του 19ου αιώνα, ανάμεσα σε αυτές τις προσόψεις. Γι' αυτό τα μπαλκόνια είναι τόσο κανονικά.
Ήταν πάρκινγκ
Ως τη δεκαετία του δύο χιλιάδες ήταν γεμάτη αυτοκίνητα. Το ελεύθερο έδαφος είναι μια πρόσφατη κατάκτηση.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στην Παμπλόνα
Βρίσκεται ανάμεσα στην παλιά πόλη και το Ενσάντσε, και είναι ο κόμβος της πόλης: από εδώ ξεκινά η οδός Εσταφέτα προς την παλιά πόλη, ο περίπατος Σαρασάτε προς τα δυτικά και η αρένα προς τα νότια.
Η στάση είναι είκοσι λεπτά, ή πολύ περισσότερο αν καθίσεις σε ένα καφέ. Είναι εκεί όπου η πόλη κάνει το διάλειμμά της και όπου αξίζει να το κάνεις κι εσύ.
Είναι η πιο πρακτική αφετηρία για οποιαδήποτε διαδρομή: από εδώ, ο καθεδρικός απέχει δέκα λεπτά, η ακρόπολη δεκαπέντε και η αρένα πέντε.
Συχνές ερωτήσεις
Ήξερες ότι μέχρι πριν από λίγο αυτό ήταν πάρκινγκ;
Επί δεκαετίες το μεγάλο σαλόνι της πόλης ήταν γεμάτο αυτοκίνητα παρκαρισμένα στην επιφάνεια. Στις αρχές της δεκαετίας του δύο χιλιάδες το πάρκινγκ μπήκε κάτω από τη γη, με έργα που οι κάτοικοι αμφισβήτησαν έντονα, και η πλατεία ξαναέγινε των πεζών. Αυτό που σήμερα σου φαίνεται αυτονόητο, αυτό το ελεύθερο έδαφος, είναι πιο πρόσφατο απ' όσο φαντάζεσαι.
Και εκείνο το κιόσκι στο κέντρο της πλατείας;
Είναι το κιόσκι της μουσικής, πέτρινο και με θόλο στην κορυφή. Αυτό που βλέπεις εγκαινιάστηκε το 1943, στη θέση ενός παλαιότερου ξύλινου που ήδη έπεφτε κομμάτια. Εδώ έπαιζαν οι μπάντες και έδιναν ραντεβού οι ερωτευμένοι, και ακόμη και σήμερα είναι ο ακριβής αφαλός της πλατείας.
Παίζεται ακόμη μουσική εκεί;
Ναι, και καθημερινά στη γιορτή: η δημοτική μπάντα, η Λα Παμπλονέσα, που ιδρύθηκε το 1919, είναι αυτή που βάζει την επίσημη μουσική των Σανφερμίνες και εξακολουθεί να δίνει συναυλίες σε εκείνο το κιόσκι. Τον υπόλοιπο χρόνο ακούγεται επίσης, κυρίως τις Κυριακές, με τις καρέκλες γύρω γεμάτες ηλικιωμένους της γειτονιάς.
