Casa Consistorial
Het balkon van de chupinazo, in een barokgevel uit 1752 met de drie klassieke orden boven elkaar. En waar om middernacht op de 14e het “Pobre de mí” wordt gezongen.

Achthonderdvijftig meter, twee minuten en een jaar wachten. Wat er elke dag van 6 tot en met 14 juli gebeurt, en waarom het feest oorspronkelijk in oktober werd gevierd.
🎧 In de route De stierenrennen, San Fermín en de Plaza del CastilloDe Sanfermines, de feesten van San Fermín, duren negen dagen, van 6 tot 14 juli; ze zijn geen wedloop. Maar de wedloop is wat ze verklaart: achthonderdvijftig meter die in twee of drie minuten worden afgelegd en waar de stad een heel jaar op wacht. Deze gids vertelt hoe alles werkt, stuk voor stuk en dag voor dag.
Alles begint op het middaguur van 6 juli, vanaf het balkon van de Casa Consistorial, het stadhuis: een vuurpijl die ontploft terwijl beneden een mensenzee brult met de halsdoek omhoog. Het woord komt van “chupín”, de volksnaam voor de vuurpijl.
De uitroep is tweetalig, net als de stad: “Pamploneses, pamplonesas, ¡Viva San Fermín!, Iruindarrak, iruindarrok, gora San Fermin!” — leve San Fermín, eerst in het Spaans en dan in het Baskisch. En op dat moment gaan tienduizenden rode halsdoeken, die tot dan toe om de pols geknoopt zitten, tegelijk om de hals.
De heilige woont in de Kerk van San Lorenzo, in een achthoekige barokkapel die tussen 1696 en 1717 werd gebouwd met als enig doel hem te bewaren. Elk jaar op 7 juli wordt hij op de schouders in processie door de calle Mayor gedragen.
En een verrassend gegeven: de feestdag van de heilige viel op 10 oktober, met regen en kou, terwijl de veemarkt en de stierengevechten in de zomer werden gehouden. In 1591 besloot de stad alles samen te voegen en het feest te verplaatsen naar 7 juli, vanwege het goede weer. Die puur praktische verandering heeft de Sanfermines uitgevonden.
Het balkon van de chupinazo, in een barokgevel uit 1752 met de drie klassieke orden boven elkaar. En waar om middernacht op de 14e het “Pobre de mí” wordt gezongen.
Waar de heilige woont, in een achthoekige kapel die alleen voor hem werd gebouwd. Hier vertrekt de processie van 7 juli.
Download de app en ontdek Pamplona offline, wanneer je wilt. Loop de wandelroute De stierenrennen, San Fermín en de Plaza del Castillo met een lokale gids in je oor.
Meer over Viavoy →Hij begint op de cuesta de Santo Domingo. Klokslag acht uur gaat er een vuurpijl af, gaat de poort open en stormen zes stieren plus de tamme ossen die ze leiden de helling op. Een tweede vuurpijl meldt dat er geen enkel dier is achtergebleven, want een achterblijver is de gevaarlijkste situatie die er bestaat.
Dit eerste stuk is een van de zwaarste: bijna driehonderd meter helling die je vooruitjaagt, met een gladde ondergrond en stieren die nog bij elkaar en fris zijn. De veteranen vatten het zo samen: hier ren je niet voor de stier uit, hier overleef je.
Dan volgen het stadhuisplein en de bocht van Mercaderes, een scherpe bocht naar rechts waar de stieren uitglijden en vaak tegen de omheining vallen. Het is het meest gefotografeerde punt en een van de onvoorspelbaarste.
Daarna de calle Estafeta: driehonderd meter rechte lijn zonder één bocht om je in te verschuilen. Voor veel lopers is dit de echte encierro, het stuk waar het moeilijkste gebeurt, en dat is niet vluchten maar je vóór de stier opstellen en een paar meter op zijn hoogte meerennen terwijl je zijn tempo aanvoelt.
En de finish: het stuk bij Telefónica, de callejón die plotseling smal wordt — waar de opstoppingen ontstaan — en de ingang naar het zand van de arena voor stierengevechten. Alles bij elkaar zo'n achthonderdvijftig meter en twee of drie minuten.
Meelopen is gratis en je hoeft je niet in te schrijven, maar er zijn regels en daar staan boetes op: je moet meerderjarig zijn, niet dronken, niet in tegengestelde richting rennen, geen rugzakken of tassen bij je hebben en geen foto's of video's maken tijdens het rennen. De politie haalt wie zich er niet aan houdt vóór de vuurpijl van het traject.
Het wit en rood komt niet uit de middeleeuwen: het raakte in zwang in de jaren dertig van de 20e eeuw, toen de eerste peñas, de feestverenigingen, het overnamen en de hele stad het idee kopieerde. De traditie voegt eraan toe dat het rood herinnert aan het martelaarschap van de heilige Firminus (San Fermín), die werd onthoofd.
Vrouwen mogen sinds 1974 zonder beperking meelopen: tot dat jaar verbood een gemeentelijke verordening het uitdrukkelijk. Daarom staat er op het Monument voor de Encierro, met zijn negentien figuren, geen enkele vrouw.
Wat bijna niemand kent, is de encierrillo: de middag ervoor worden de stieren in stilte en in het donker van de stierenhokken van El Gas naar die van Santo Domingo gebracht, zonder publiek dat schreeuwt en door lege straten. Het is precies het tegenovergestelde van de encierro.
En het feest houdt niet op bij de ren: 's middags zijn er stierengevechten in dezelfde arena — de stier die om acht uur loopt, is degene die later wordt bevochten —, 's ochtends gigantes y cabezudos, de reuzen en grootkoppen, de hele dag peñas en charangas, de fanfareorkestjes, en de Riau-Riau, het omstredenste en vaakst geschrapte onderdeel van allemaal.
Waar alles begint: klokslag acht uur gaat de vuurpijl af en gaat de poort open. Bijna driehonderd meter helling met de stieren nog bij elkaar en fris.
Waar de encierro eindigt. Een van de grootste ter wereld qua aantal plaatsen: twintigduizend mensen in een stad van tweehonderdduizend. Met de buste van Hemingway ernaast.
Van 6 tot en met 14 juli, altijd op dezelfde data. Ze beginnen met de chupinazo op het middaguur van de 6e vanaf het balkon van het stadhuis en eindigen om middernacht op de 14e met het “Pobre de mí”, bij kaarslicht gezongen op datzelfde plein. De encierro wordt elke ochtend om acht uur gelopen, van de 7e tot en met de 14e.
Twee tot drie minuten. Het is zo'n achthonderdvijftig meter van de poort op de cuesta de Santo Domingo tot het zand van de arena voor stierengevechten. Korter dan het lezen van deze gids, en het is waar de stad een heel jaar op wacht.
De cuesta de Santo Domingo, aan het begin, omdat het bijna driehonderd meter helling is die je vooruitjaagt, met een gladde ondergrond en de stieren nog bij elkaar en fris. En de bocht van Mercaderes, waar de stieren uitglijden en vaak tegen de omheining vallen. Ook de callejón aan het eind, vanwege de opstoppingen die er ontstaan.
Ja, het is gratis en je hoeft je niet in te schrijven, maar er zijn regels waar boetes op staan: je moet meerderjarig zijn, niet dronken, niet in tegengestelde richting rennen, geen rugzakken of tassen bij je hebben en geen foto's of video's maken terwijl je rent. De politie haalt wie zich er niet aan houdt van het traject voordat de vuurpijl afgaat.
Het is geen officieel uniform en het komt niet uit de middeleeuwen: het raakte in zwang in de jaren dertig van de 20e eeuw, toen de eerste peñas wit met een rode sjerp en halsdoek overnamen en de hele stad het idee kopieerde. De traditie voegt eraan toe dat het rood herinnert aan het martelaarschap van de heilige Firminus (San Fermín), die werd onthoofd.
Sinds 1974, toen de gemeentelijke verordening werd opgeheven die het uitdrukkelijk verbood. Sindsdien lopen ze zonder beperking mee, al zijn ze nog altijd in de minderheid. Daarom staat er op het Monument voor de Encierro, met zijn negentien levensgrote figuren, geen enkele vrouw: het beeld toont ook een tijdperk.
Het overbrengen van de stieren, op de middag vóór elke encierro, van de stierenhokken van El Gas naar die van Santo Domingo. Het gebeurt in stilte, bijna in het donker, zonder publiek dat schreeuwt en door lege straten: het is precies het tegenovergestelde van de encierro en heel weinig mensen van buiten kennen het.
Omdat de stad het in 1591 vanwege het weer veranderde. Het feest van San Fermín viel op 10 oktober, met regen en kou, terwijl de veemarkt en de stierengevechten in de zomer werden gehouden. Er werd besloten alles samen te voegen op 7 juli, en die puur praktische verplaatsing heeft zonder het te willen de Sanfermines uitgevonden.
Download Viavoy en wandel offline door Pamplona, wanneer je wilt.

Lees verder



