Μια εκκλησία από χρυσαφένια πέτρα, λιτή και στιβαρή, όπου αναπαύεται ο πολιούχος του Μπούργκος. Και η ιστορία του συγκινεί: στην πραγματικότητα λεγόταν Αδελέλμο, ήταν ένας Γάλλος μοναχός και ήρθε να φροντίσει τους προσκυνητές που έφταναν τσακισμένοι από τον Δρόμο του Σαντιάγο.
Ένας Γάλλος μοναχός που έγινε άγιος του Μπούργκος
Ο Αδελέλμο ήταν ένας μοναχός από το Λουντέν που στα τέλη του 11ου αιώνα πέρασε τα Πυρηναία. Λένε ότι τον κάλεσε η βασίλισσα Κωνστάντζα της Βουργουνδίας, σύζυγος του Αλφόνσου ΣΤ΄, για να φροντίσει τους προσκυνητές που έφταναν εξαντλημένοι στο Μπούργκος.
Και αυτό έκανε: έχτισε ένα νοσοκομείο δίπλα στα τείχη, έφτιαξε δρόμους και άπλωσε το χέρι στους φτωχούς. Ο κόσμος τον αγάπησε τόσο που, όταν πέθανε το 1097, τον έκανε άγιό του. Είναι μία από εκείνες τις περιπτώσεις λαϊκής αγιοποίησης πριν από οποιαδήποτε επίσημη διαδικασία.
Το όνομα λειάνθηκε με τη χρήση: στον κόσμο δυσκόλευε εκείνο το τόσο ξενικό «Αδελέλμο», και από το Αδελέλμο στο Αδέλμο, από το Αδέλμο στο Ελέσμες, ώσπου έμεινε Λέσμες, σύντομο και καθημερινό. Από γαλλικό και επίσημο όνομα έγινε να ακούγεται σαν του γείτονα που ξέρεις από πάντα.
Η βασίλισσα Κωνστάντζα αξίζει ξεχωριστή αναφορά: έφερε μαζί της ένα ολόκληρο κύμα Γάλλων μοναχών από το Κλινί και πίεσε ώστε στην Καστίλη να προσεύχονται όπως στη Ρώμη, αφήνοντας πίσω την παλιά μοζαραβική λειτουργία. Ήταν μία από τις γυναίκες που άλλαξαν περισσότερο την Καστίλη της εποχής της.
Εννιακόσια χρόνια αγγίζοντας τον τάφο
Ακόμη και σήμερα, κάθε 30 Ιανουαρίου, στη γιορτή των «Λέσμες», οι κάτοικοι του Μπούργκος κάνουν ουρά για να περάσουν δίπλα από τον τάφο του και να τον αγγίξουν με την παλάμη. Είναι μια χειρονομία που επαναλαμβάνεται εδώ και εννιακόσια χρόνια.
Υπάρχει επίσης ένα πανέμορφο έθιμο: τα ψωμάκια του Σαν Λέσμες, μικρά ευλογημένα ψωμάκια περασμένα σε ένα κορδόνι που διαπερνά την τρύπα τους, που τα πουλούν οι νέοι της ενορίας και που κάθε κάτοικος του Μπούργκος αγοράζει εκείνη τη μέρα. Η παράδοση λέει ότι ο Λέσμες ζούσε με τα απολύτως απαραίτητα και μοίραζε ψωμί στους φτωχούς κάθε πρωί.
Ο ναός που βλέπεις είναι γοτθικός, του 14ου αιώνα: χτίστηκε αφού ο βασιλιάς Ιωάννης Α΄ διέταξε, το 1383, να γκρεμιστεί το παλιό ερημοκκλήσι του Σαν Χουάν, που ενοχλούσε κολλημένο στα τείχη.
Πρόσεξε τα στασίδια και τους τάφους των οικογενειών που θέλησαν να ταφούν κοντά στον άγιο για να εξασφαλίσουν την προστασία του. Δεν είναι εκκλησία-μουσείο: είναι ένας ζωντανός τόπος της γειτονιάς, όπου ακόμη προσεύχονται και γιορτάζουν.
Μη χάσεις
Ο πολιούχος του Μπούργκος ήταν Γάλλος
Ο Αδελέλμο, μοναχός από το Λουντέν, έφτασε στα τέλη του 11ου αιώνα για να φροντίσει τους προσκυνητές.
Τον κάλεσε μια βασίλισσα από τη Βουργουνδία
Η Κωνστάντζα, σύζυγος του Αλφόνσου ΣΤ΄, που έφερε στην Καστίλη τους μοναχούς του Κλινί και τη ρωμαϊκή λειτουργία.
Από το Αδελέλμο στο Λέσμες
Το όνομα λειάνθηκε με τη χρήση ώσπου ακούστηκε σαν του γείτονα που ξέρεις από πάντα.
Κάθε 30 Ιανουαρίου αγγίζουν τον τάφο
Οι κάτοικοι του Μπούργκος κάνουν ουρά εδώ και εννιακόσια χρόνια. Και αγοράζουν τα ευλογημένα ψωμάκια.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Μπούργκος
Βρίσκεται στην Πλάθα δε Σαν Χουάν, δίπλα στη Μονή του Σαν Χουάν και στην Αψίδα του Σαν Χουάν, στην άκρη της παλιάς πόλης από όπου έμπαινε ο Δρόμος του Σαντιάγο.
Η επίσκεψη κρατά περίπου είκοσι ή τριάντα λεπτά. Έλεγξε τα ωράρια: είναι ενορία σε λειτουργία και προσαρμόζονται στις ακολουθίες.
Από εδώ ξεκινά η διαδρομή για τάπας της πόλης, που κατεβαίνει από το Σπίτι του Κορδονιού προς τον Σαν Λορένθο ελ Ρεάλ και την οδό Σομπρερερία.
Συχνές ερωτήσεις
Και ποια ήταν εκείνη η βασίλισσα Κωνσταντία που τον κάλεσε;
Μια Βουργουνδή με γαλάζιο αίμα που άλλαξε την Καστίλη περισσότερο απ' όσο φαίνεται. Έφερε μαζί της ένα ολόκληρο κύμα Γάλλων μοναχών από το Κλυνί και πίεσε ώστε εδώ να προσεύχονται όπως στη Ρώμη, αφήνοντας πίσω την παλιά, καθιερωμένη μοζαραβική λειτουργία· φαντάσου τον σάλο. Με τον ίδιο ζήλο έφερε και τον Αδελέλμο. Ήταν, επιπλέον, μητέρα της βασίλισσας Ουρράκα. Χωρίς εκείνη τη γυναίκα και την αγάπη της για ό,τι γαλλικό, σήμερα το Μπούργκος δεν θα είχε πολιούχο.
Γιατί «Λέσμες» αφού στην πραγματικότητα λεγόταν Αδελέλμο;
Καθαρή τρυφερή τεμπελιά της γλώσσας. Ο κόσμος δυσκολευόταν με εκείνο το τόσο ξενικό «Αδελέλμο», οπότε το λείανε σιγά σιγά με τη χρήση: Αδελέλμο, Αδέλμο, Ελέσμες… ώσπου το έκανε Λέσμες, κοντό και σπιτικό. Από γαλλικό και επίσημο όνομα κατέληξε να ακούγεται σαν γείτονας μιας ζωής. Και όταν εδώ λέμε «οι Λέσμες», δεν θυμόμαστε πια καν ότι πίσω τους υπήρχε ένας μοναχός ερχόμενος από τη Γαλλία με ένα πολύ διαφορετικό όνομα.
Και τι γίνεται στις γιορτές των Λέσμες, εκτός από προσευχή;
Υπάρχει ένα πανέμορφο έθιμο: τα ψωμάκια του Σαν Λέσμες. Είναι ευλογημένα ψωμάκια, περασμένα σε ένα κορδόνι που περνάει από την τρύπα τους, που τα πουλάνε οι νέοι της ενορίας και που κάθε κάτοικος του Μπούργκος αγοράζει εκείνη τη μέρα. Η παράδοση λέει ότι ο Λέσμες ζούσε με τα απολύτως απαραίτητα και μοίραζε ψωμί στους φτωχούς κάθε πρωί, και ότι γελούσε κιόλας μαζί τους για να τους δώσει κουράγιο. Εννιακόσια χρόνια μετά, συνεχίζουμε να τρώμε το ψωμί του.
