Στο βάθος του καθεδρικού, εκεί όπου κλείνει το περίστωο γύρω από το ιερό, ανοίγει το πιο πλούσιο παρεκκλήσι απ' όλα. Είναι τόσο μεγάλο και τόσο ψηλό που μοιάζει με έναν καθεδρικό μέσα σε έναν άλλο, και ο θόλος του είναι ένα αστέρι από διάτρητη πέτρα, τρυπημένη, από την οποία το φως μπαίνει κατευθείαν από τον ουρανό.
Ένας κοντόσταβλος, μια Μεντόθα και η αιωνιότητα
Το έβαλαν να χτιστεί το 1482 ο Πέδρο Φερνάντεθ ντε Βελάσκο, κοντόσταβλος της Καστίλης —δηλαδή ο στρατιωτικός αρχηγός του βασιλείου—, και η γυναίκα του, η Μενθία ντε Μεντόθα. Το έφτιαξαν για να ταφούν οι ίδιοι, γιατί οι μεγάλοι της εποχής ήθελαν να περάσουν την αιωνιότητα στο καλύτερο δυνατό μέρος, και πλήρωσαν όσα χρειάστηκε.
Αρχιτέκτονας ήταν ο Σιμόν ντε Κολόνια, γιος εκείνου του Γερμανού πρωτομάστορα που διάτρησε τους οβελίσκους του καθεδρικού. Η ίδια οικογένεια που έδωσε στο Μπούργκος τη σιλουέτα του υπέγραψε και την πιο πολυτελή του γωνιά.
Η Μενθία ντε Μεντόθα έχει το δικό της ενδιαφέρον: ήταν κόρη του Ίνιγο Λόπεθ ντε Μεντόθα, του μαρκήσιου της Σαντιγιάνα, ενός από τους πιο εκλεπτυσμένους ποιητές της μεσαιωνικής Καστίλης. Μεγάλωσε ανάμεσα σε βιβλία και βιβλιοθήκες, κάτι σπανιότατο για μια γυναίκα της εποχής της, και αυτή η μόρφωση φαίνεται σε όσα παρήγγειλε.
Ένας πέτρινος ιστός αράχνης και δύο μάρμαρα της Καρράρα
Κοίτα ψηλά πριν από οτιδήποτε άλλο. Ο θόλος είναι ένα αστέρι από διάτρητη πέτρα από το οποίο το φως μπαίνει χωρίς βιτρό. Όταν τον σκάλισαν, στην καρδιά του ύστερου γοτθικού, ήταν σχεδόν μια πρόκληση στη βαρύτητα: πέτρα που έγινε ιστός αράχνης.
Αυτό το τέχνασμα —να διατρυπάς τις νευρώσεις για να μπαίνει το φως κατευθείαν— είναι μία από τις τεχνικές κορυφές του ισπανοφλαμανδικού γοτθικού και μόνο λίγοι πρωτομάστορες τόλμησαν να το επιχειρήσουν. Εδώ λειτουργεί, και πεντακόσια χρόνια μετά στέκει ακόμη.
Χαμήλωσε μετά το βλέμμα στο κέντρο, στους δύο τάφους από λευκό μάρμαρο της Καρράρα: εκεί είναι ξαπλωμένοι ο κοντόσταβλος και η σύζυγός του, σκαλισμένοι με τόση λεπτότητα που φαίνονται οι πτυχές των ρούχων και ακόμη και το σκυλάκι στα πόδια της, σύμβολο συζυγικής πίστης.
Και σε μια μικρή αίθουσα φυλάγεται ένας πίνακας με μια Μαρία Μαγδαληνή που διαβάζει, τόσο λεπτοδουλεμένος που για πολύ καιρό αποδιδόταν ούτε λίγο ούτε πολύ στον Λεονάρντο ντα Βίντσι. Σήμερα οι ειδικοί τον αποδίδουν μάλλον σε έναν μαθητή του, τον Τζαμπιετρίνο, που μαθήτευσε στο εργαστήριό του στο Μιλάνο.
Μη χάσεις
Ένας καθεδρικός μέσα σε έναν άλλο
Χτίστηκε το 1482 με εντολή του κοντόσταβλου της Καστίλης και της Μενθία ντε Μεντόθα, για την ταφή τους.
Ο θόλος είναι διάτρητος
Ένα αστέρι από τρυπημένη πέτρα από το οποίο το φως μπαίνει κατευθείαν, χωρίς βιτρό.
Μάρμαρο της Καρράρα
Οι δύο τάφοι, με τις πτυχές των ρούχων και ένα σκυλάκι στα πόδια της, σύμβολο πίστης.
Ένας Λεονάρντο;
Μια Μαρία Μαγδαληνή που διαβάζει και που του αποδιδόταν για χρόνια. Σήμερα αποδίδεται στον μαθητή του Τζαμπιετρίνο.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Μπούργκος
Βρίσκεται μέσα στον καθεδρικό, στο βάθος, εκεί όπου κλείνει το περίστωο. Το επισκέπτεσαι με το ίδιο εισιτήριο και είναι το σημείο όπου σχεδόν όλοι σταματούν περισσότερη ώρα.
Κράτα είκοσι ή τριάντα λεπτά μόνο γι' αυτό. Είναι η πιο πλούσια γωνιά του ναού και αυτή που συνοψίζει καλύτερα τι ήταν το Μπούργκος τον 15ο αιώνα: μια πόλη με χρήμα και με φιλοδοξία.
Οι Βελάσκο άφησαν το σημάδι τους σε όλη την πόλη: ο θυρεός τους και η ιστορία τους ξαναεμφανίζονται στο Σπίτι του Κορδονιού, το παλάτι που έβαλαν να χτιστεί αυτοί οι ίδιοι κοντόσταβλοι λίγα λεπτά από εδώ.
Συχνές ερωτήσεις
Και ποια ήταν αυτή, η Μενθία δε Μεντόθα;
Το μεγάλο της μυστικό βρίσκεται στο επώνυμό της. Η Μενθία ήταν κόρη του Ίνιγο Λόπεθ δε Μεντόθα, του μαρκήσιου του Σαντιγιάνα, που ήταν επιπλέον ένας από τους πιο εκλεπτυσμένους ποιητές της μεσαιωνικής Καστίλης. Οπότε μεγάλωσε ανάμεσα σε βιβλία, στίχους και βιβλιοθήκες, κάτι σπανιότατο για μια γυναίκα της εποχής. Από εκείνη την τόσο καλλιεργημένη κούνια της ερχόταν το εξαιρετικό γούστο που άφησε χαραγμένο σε κάθε πέτρα αυτού του παρεκκλησιού. Πίσω από εκείνη την ξαπλωμένη μορφή υπάρχει μια ολόκληρη δυναστεία τέχνης και γραμμάτων.
Είναι αλήθεια ότι εδώ υπάρχει ένας πίνακας που αποδίδεται στον Λεονάρντο;
Αυτό λέει μια παλιά και όμορφη διαμάχη. Σε ένα μικρό δωμάτιο αυτού του παρεκκλησιού φυλάγεται ένας πίνακας με μια Μαρία Μαγδαληνή που διαβάζει, τόσο λεπτός που για πολύ καιρό αποδιδόταν ούτε λίγο ούτε πολύ στον Λεονάρντο ντα Βίντσι. Σήμερα οι ειδικοί τον αποδίδουν μάλλον σε έναν μαθητή του, τον Τζαμπιετρίνο, που μαθήτευσε στο εργαστήριό του στο Μιλάνο. Όποιου κι αν είναι, το ότι ένα κόσμημα βγαλμένο από τον κύκλο του Ιταλού δασκάλου κατέληξε εδώ, στο Μπούργκος, λέει πολλά για τη δύναμη των Βελάσκο. Ρώτα γι' αυτόν, γιατί δεν είναι πάντα σε κοινή θέα.
