Ένα τεράστιο μπρούντζινο άγαλμα που μοιάζει έτοιμο να ξεχυθεί καλπάζοντας: δεν είναι ένας βασιλιάς καθισμένος σε θρόνο, είναι ένας πολεμιστής που ορμά στην επίθεση, με την κάπα και τα γένια στον άνεμο και το σπαθί ψηλά, πάνω στον Μπαμπιέκα. Και δεν κοιτάζει το έδαφος: κοιτάζει μπροστά, προς τον ορίζοντα από τον οποίο έφυγε εξόριστος.
Ροδρίγο Ντίαθ, γέννημα θρέμμα του Μπούργκος ως το τέλος
Γεννήθηκε πολύ κοντά, στο χωριό Βιβάρ, γύρω στο 1040 και κάτι, και πέθανε στη Βαλένθια το 1099, μακριά από το σπίτι του. Το άγαλμα το φιλοτέχνησε ο Χουάν Κριστόμπαλ το 1955, και η επιλογή της στιγμής που απεικονίζεται δεν είναι τυχαία: ο πολεμιστής σε κίνηση, όχι ο άρχοντας σε ανάπαυση.
Το παρατσούκλι έχει απρόσμενη προέλευση: το «Σιντ» δεν είναι καστιλιάνικο, προέρχεται από το αραβικό «σιντί», «κύριέ μου». Το κέρδισε με το σπαθί του, γιατί μετά την εξορία υπηρέτησε χρόνια ως στρατιωτικός αρχηγός του μουσουλμάνου βασιλιά της Σαραγόσας, και ακόμη και οι εχθροί του τον σέβονταν.
Το «Καμπεαδόρ», το άλλο παρατσούκλι, είναι λατινικό: campi doctor, «αυτός που νικά στο πεδίο της μάχης». Δύο παρατσούκλια, ένα αραβικό κι ένα λατινικό, για το πιο καστιλιάνικο πρόσωπο της ιστορίας της Ισπανίας. Αυτό λέει αρκετά για το τι ήταν πραγματικά η Χερσόνησος του 11ου αιώνα.
Και αυτό που δεν διηγούνται πάντα είναι πώς τελείωσε: το 1094 κατέκτησε τη Βαλένθια μετά από μια σκληρότατη πολιορκία και την κυβέρνησε ως ανεξάρτητος άρχοντας, ούτε της Καστίλης ούτε των μουσουλμάνων. Άντεξε πέντε χρόνια, ως τον θάνατό του. Ήταν, στην πράξη, σχεδόν βασιλιάς.
Ένας ήρωας που η πόλη τον διεκδικεί ολόκληρο
Το Μπούργκος έχει σημαδέψει με φροντίδα την επικράτεια του Σιντ. Εκτός από αυτό το άγαλμα υπάρχει το Σολάρ ντελ Σιντ, τρεις μονόλιθοι που δείχνουν πού ήταν το σπίτι του· τα οστά του και της ντόνια Χιμένα αναπαύονται στον καθεδρικό, κάτω από τον πύργο πάνω από τη διασταύρωση· και στην Αψίδα της Σάντα Μαρία φυλάγεται ένα κομμάτι από το χέρι του.
Υπάρχει επίσης η εκκλησία της Σάντα Άγκουεδα, όπου η παράδοση τοποθετεί τον Όρκο της Σάντα Γκαδέα: ο Σιντ βάζει τον βασιλιά Αλφόνσο ΣΤ΄ να ορκιστεί τρεις φορές ότι δεν είχε πάρει μέρος στον θάνατο του αδελφού του Σάντσο.
Το μνημείο βρίσκεται δίπλα στον Αρλανθόν, ένα βήμα από τη γέφυρα του Σαν Πάμπλο, που τα στηθαία της πλαισιώνονται από αγάλματα προσώπων του Άσματος του Σιντ: η Χιμένα, οι ινφάντες του Καρριόν, ο επίσκοπος Χερόνιμο, ο Άλβαρ Φάνιεθ.
Όλη αυτή η παράταξη απαντά σε κάτι πραγματικό: το Άσμα του Σιντ, του 12ου ή του 13ου αιώνα, είναι το πρώτο μεγάλο επικό ποίημα στα καστιλιάνικα και τοποθετεί μεγάλο μέρος της αρχής του σε αυτή την πόλη. Το Μπούργκος δεν διεκδικεί τον Σιντ για λόγους μάρκετινγκ: τον διεκδικεί επειδή το ιδρυτικό κείμενο της ισπανικής λογοτεχνίας ξεκινά εδώ.
Μη χάσεις
Ένας πολεμιστής σε κίνηση
Το φιλοτέχνησε ο Χουάν Κριστόμπαλ το 1955: κάπα και γένια στον άνεμο, σπαθί ψηλά, πάνω στον Μπαμπιέκα.
Το «Σιντ» προέρχεται από τα αραβικά
Από το «σιντί», «κύριέ μου». Το κέρδισε υπηρετώντας χρόνια ως στρατιωτικός αρχηγός του βασιλιά της Σαραγόσας.
Το «Καμπεαδόρ» προέρχεται από τα λατινικά
Από το campi doctor, «αυτός που νικά στο πεδίο της μάχης». Δύο παρατσούκλια, δύο γλώσσες.
Κατέληξε να κυβερνά τη Βαλένθια
Την κατέκτησε το 1094 και την κυβέρνησε ως ανεξάρτητος άρχοντας επί πέντε χρόνια, ως τον θάνατό του.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Μπούργκος
Βρίσκεται δίπλα στον Αρλανθόν, στην αρχή της γέφυρας του Σαν Πάμπλο, λίγα λεπτά από τον Περίπατο του Εσπολόν και από το Μουσείο της Ανθρώπινης Εξέλιξης.
Η στάση είναι δέκα λεπτά: να το γυρίσεις και να το κοιτάξεις από κάτω, που επιβάλλεται. Μετά διάσχισε τη γέφυρα του Σαν Πάμπλο και πρόσεξε τα αγάλματα στα στηθαία.
Είναι η φυσική αφετηρία της διαδρομής του Σιντ στην πόλη, που ανεβαίνει προς τη Σάντα Άγκουεδα, το Σολάρ ντελ Σιντ και το κάστρο.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί τον λένε «Σιντ» αφού ήταν από εδώ;
Θα σε εκπλήξει: το «Σιντ» δεν είναι καστιλιάνικο, έρχεται από το αραβικό sīdī, «ο κύριός μου». Το κέρδισε με τον ιδρώτα του, γιατί μετά την εξορία υπηρέτησε για χρόνια ως στρατιωτικός αρχηγός του Μαυριτανού βασιλιά της Σαραγόσας, και ακόμα και οι εχθροί του τον σέβονταν. Και το «Καμπεαδόρ», το άλλο παρατσούκλι, είναι λατινικό, campi doctor, «αυτός που νικάει στο πεδίο της μάχης». Δες τι πράγμα: στο όνομα του ήρωά μας συνυπάρχουν οι δύο Ισπανίες της εποχής, η χριστιανική και η μουσουλμανική.
Και τι έκανε για να μείνει στην ιστορία;
Αυτό που δεν λέγεται πάντα είναι ότι κατέληξε να είναι σχεδόν βασιλιάς. Μετά από χίλιες μάχες σε μισή χερσόνησο, το χίλια ενενήντα τέσσερα κατέκτησε τη Βαλένθια ύστερα από μια σκληρότατη πολιορκία και την κυβέρνησε ως ανεξάρτητος άρχοντας, ούτε της Καστίλης ούτε των Μαυριτανών, μόνο δική του. Εκεί άντεξε πέντε χρόνια, ως τον θάνατό του. Οπότε αυτός ο μπρούντζινος δεν είναι ένας οποιοσδήποτε εξόριστος: είναι ο άνθρωπος που, χωρίς στέμμα, κέρδισε ένα ολόκληρο βασίλειο με το σπαθί.
