Μια τεράστια πέτρινη αψίδα ανάμεσα σε δύο πυργίσκους, γεμάτη αγάλματα, που λειτουργεί ως μνημειακή πύλη ανάμεσα στο ποτάμι και την πόλη. Ήταν μία από τις δώδεκα πύλες του μεσαιωνικού τείχους, η σημαντικότερη. Και η πρόσοψή της είναι, κυριολεκτικά, μια συγγνώμη σκαλισμένη στην πέτρα.
Ένα αίτημα συγγνώμης προς τον αυτοκράτορα
Στις αρχές του 16ου αιώνα, το Μπούργκος είχε επαναστατήσει κατά του αυτοκράτορα Καρόλου Ε΄ στον πόλεμο των Κοινοτήτων, εκείνη την εξέγερση των Παδίγια, Μπράβο και Μαλδονάδο που κατέληξε συντριμμένη στο Βιγιαλάρ.
Όταν η πόλη θέλησε να συμφιλιωθεί με τον αυτοκράτορα, δεν του χάρισε κοσμήματα: του ύψωσε αυτή την πρόσοψη. Είναι μια πολιτική χειρονομία πανάκριβη και εξαιρετικά ορατή, φυτεμένη στην κύρια πύλη της πόλης για να μην την προσπεράσει κανείς.
Το πέτρινο παραπέτασμα το σχεδίασε ο Φρανθίσκο ντε Κολόνια, γιος του Σιμόν και εγγονός του Γερμανού πρωτομάστορα των οβελίσκων του καθεδρικού. Η ίδια γενιά αρχιτεκτόνων που είχε υψώσει ό,τι καλύτερο έχει ο ναός ανέλαβε να δώσει στην πόλη την πιο επίσημη πύλη της.
Ένα γενεαλογικό δέντρο της Καστίλης
Τα αγάλματα είναι διατεταγμένα σαν πυραμίδα, και η ανάγνωσή τους είναι ένα μάθημα καστιλιάνικης ιστορίας. Κάτω, οι θρυλικοί ιδρυτές: ο Ντιέγο Πορθέλος, που ξανακατοίκησε την πόλη το έτος 884, ανάμεσα στους δύο μυθικούς δικαστές, τον Νούνιο Ρασούρα και τον Λαΐν Κάλβο.
Αυτοί οι δύο δικαστές είναι μορφές μισό ιστορικές, μισό θρυλικές: η παράδοση λέει ότι οι Καστιλιάνοι, βαρεμένοι να τους διατάζουν από το Λεόν, αποφάσισαν να κυβερνηθούν μόνοι τους και διάλεξαν δύο σοφούς δικαστές για να απονέμουν δικαιοσύνη.
Πιο πάνω, δύο καστιλιάνικες δόξες —ο κόμης Φερνάν Γκονθάλεθ και ο Σιντ— πλαισιώνουν στο κέντρο τον ίδιο τον Κάρολο Ε΄. Και στεφανώνοντας τα πάντα, η Παναγία, προστάτιδα της πόλης, με έναν φύλακα άγγελο. Ένα γενεαλογικό δέντρο της Καστίλης τοποθετημένο στην πόρτα του σπιτιού.
Και η λεπτομέρεια που σχεδόν κανείς δεν ξέρει: μέσα υπάρχει μια αίθουσα που λέγεται της Ποριδάδ, όπου συνεδρίαζε μυστικά το συμβούλιο της πόλης. «Ποριδάδ» σήμαινε στα παλαιά καστιλιάνικα μυστικό, το απόρρητο. Εκεί φυλάγεται μάλιστα ένα αυθεντικό οστό του Σιντ, ένα κομμάτι από το χέρι του. Επί αιώνες, αυτή η πύλη ήταν το δημαρχείο.
Μη χάσεις
Μια συγγνώμη στην πέτρα
Η πόλη ύψωσε αυτή την πρόσοψη για να συμφιλιωθεί με τον Κάρολο Ε΄ μετά τον πόλεμο των Κοινοτήτων.
Την υπέγραψε ένας Κολόνια
Ο Φρανθίσκο ντε Κολόνια, εγγονός του Γερμανού πρωτομάστορα που διάτρησε τους οβελίσκους του καθεδρικού.
Ένα γενεαλογικό δέντρο της Καστίλης
Ο Πορθέλος και οι μυθικοί δικαστές κάτω· ο Φερνάν Γκονθάλεθ και ο Σιντ πλαισιώνουν τον Κάρολο Ε΄ πάνω.
Η Αίθουσα της Ποριδάδ
Εκεί συνεδρίαζε μυστικά το συμβούλιο. «Ποριδάδ» σήμαινε μυστικό στα παλαιά καστιλιάνικα.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Μπούργκος
Βρίσκεται δίπλα στον ποταμό Αρλανθόν, ανάμεσα στη γέφυρα της Σάντα Μαρία και τον καθεδρικό, στην αρχή του Περιπάτου του Εσπολόν. Περνάς από κάτω της μπαίνοντας ή βγαίνοντας από το ιστορικό κέντρο.
Η στάση είναι δεκαπέντε λεπτά απέξω. Μπορείς να επισκεφθείς το εσωτερικό, με την Αίθουσα της Ποριδάδ, σε περιορισμένο ωράριο και με φτηνό εισιτήριο.
Είναι η καλύτερη πύλη που στέκει ακόμη από τις δώδεκα που είχε το τείχος, μαζί με την Αψίδα του Σαν Μαρτίν, που ήταν η άλλη μεγάλη, η πάνω.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιοι ήταν αυτοί οι δύο δικαστές, ο Νούνιο Ρασούρα και ο Λαΐν Κάλβο;
Δύο μορφές μισό ιστορικές, μισό θρυλικές, που βρίσκονται στην ίδια την αρχή της Καστίλης. Η παράδοση λέει ότι οι Καστιλιάνοι, βαριεστημένοι να τους κυβερνούν από τη Λεόν, αποφάσισαν να κυβερνηθούν μόνοι τους και εξέλεξαν δύο σοφούς δικαστές για να απονέμουν δικαιοσύνη: τον Νούνιο Ρασούρα και τον Λαΐν Κάλβο. Από τον έναν λένε ότι κατάγεται ο Φερνάν Γκονθάλεθ, ο πρώτος κόμης· από τον άλλο, ούτε λίγο ούτε πολύ, ο Σιντ. Γι' αυτό βρίσκονται εδώ, στην πύλη της πόλης: είναι, κατά κάποιον τρόπο, οι παππούδες της Καστίλης.
Τι σημαίνει «Ποριδάδ»;
Είναι μια πανέμορφη λέξη που σχεδόν κανείς δεν χρησιμοποιεί πια. Στα παλιά καστιλιάνικα, το «ποριδάδ» προερχόταν από τα λατινικά και σήμαινε μυστικό, το απόρρητο, αυτό που φυλασσόταν με εμπιστοσύνη. Μάλιστα, έλεγαν ακόμα «μιλάω εν ποριδάδ» για να συζητήσουν κάτι κεκλεισμένων των θυρών. Μου αρέσει πολύ που αυτή η πύλη φυλάει μέσα στους τοίχους της όχι μόνο κόκαλα και αγάλματα, αλλά και μια λέξη που κοιμάται εδώ και αιώνες.
Ποιος σχεδίασε αυτή την πρόσοψη την τόσο φορτωμένη με αγάλματα;
Πάλι η οικογένεια Κολόνια, φυσικά. Αυτή την πέτρινη αυλαία τη σχεδίασε ο Φρανθίσκο δε Κολόνια, γιος του Σιμόν και εγγονός του Γερμανού μάστορα των οβελίσκων, μέσα πια στον 16ο αιώνα. Δηλαδή, η ίδια γενιά αρχιτεκτόνων που είχε υψώσει ό,τι καλύτερο έχει ο καθεδρικός ανέλαβε να δώσει στην πόλη την πιο επίσημη πύλη της. Όταν περάσεις από κάτω, σκέψου ότι τρεις γενιές μιας μόνο οικογένειας που ήρθε από τη Γερμανία κατέληξαν να δώσουν πρόσωπο σε ολόκληρο το Μπούργκος.
