Pamplona
Pamplona · Wat te zien

Wat zie je in Pamplona: de 15 hoogtepunten

Vijf kilometer gebastioneerde stadsmuur, een citadel die viel door een sneeuwballengevecht en drie vijandige stadjes die een koning in 1423 dwong samen te smelten.

Pamplona is veel meer dan negen dagen in juli. Eeuwenlang was het de sleutel van het koninkrijk tegenover Frankrijk, en daarom heeft het een van de best bewaarde gebastioneerde vestingwerken van Europa, met vijf kilometer muur waarover je kunt lopen en een stervormige citadel die de Fransen in 1808 innamen door te doen alsof ze een sneeuwballengevecht hielden. Daarvoor was het drie ommuurde stadjes die elkaar naar het leven stonden, tot Karel III ze in 1423 verenigde. En dat alles gaat samen met de encierro, de beste pintxocultuur van het noorden en een groene ring op de grond waar vroeger nog geen struik mocht groeien.

De 15 hoogtepunten

1Plaza del Castillo

Plaza del Castillo

De grote salon van Pamplona: bijna veertienduizend vierkante meter arcaden en cafés met traditie, met de muziekkiosk in het midden. Hier stond een koninklijk kasteel uit de 14e eeuw waarvan geen steen meer over is, en tot midden 19e eeuw werden de stieren tussen deze gevels gejaagd. Hemingway logeerde hier elke juli.

🎧 De stierenrennen, San Fermín en de Plaza del Castillo📍 Bekijk op Google Maps
2Kathedraal van Pamplona

Kathedraal van Pamplona

Vanbuiten neoclassicistisch, een werk van Ventura Rodríguez, en vanbinnen pure gotiek: hier werden de koningen van Navarra gekroond en kwamen de Cortes, de standenvergadering, bijeen. Ze bewaart de albasten graftombe van Karel III de Edele, met zijn stoet plorantes, en een van de mooiste gotische kloostergangen van Europa.

🎧 De Kathedraal, de stadsmuren en het monumentale Pamplona📍 Bekijk op Google Maps
3Citadel van Pamplona

Citadel van Pamplona

Een vijfpuntige ster die Filips II in 1571 liet bouwen en die tot de beste van Spanje wordt gerekend. Ze viel maar één keer, en niet met geweld: op 16 februari 1808 deden de Fransen alsof ze een sneeuwballengevecht hielden, leidden de schildwachten af en liepen zonder één schot naar binnen.

🎧 De Citadel, de Taconera en de groene ring📍 Bekijk op Google Maps
4Stadsmuren: het Redín-bastion

Stadsmuren: het Redín-bastion

Vijf kilometer gebastioneerde vestingwerken, van de best bewaarde van Europa, bijna helemaal te belopen. Lage, brede, schuine muren, gemaakt om kanonskogels op te vangen. Eeuwenlang waren ze een korset dat de stad verstikte; nu zijn ze haar mooiste wandeling en haar beste uitkijkpunt.

🎧 De Kathedraal, de stadsmuren en het monumentale Pamplona📍 Bekijk op Google Maps
5Calle Estafeta

Calle Estafeta

Driehonderd meter rechte lijn met balkons aan weerszijden, als een kloof: voor veel lopers de echte encierro. Hier gebeurt het moeilijkste, en dat is niet vluchten maar de stier vergezellen, een paar meter op zijn hoogte meerennen. Buiten de feesten een van de beste pintxostraten.

🎧 De stierenrennen, San Fermín en de Plaza del Castillo📍 Bekijk op Google Maps
6Rincón del Caballo Blanco

Rincón del Caballo Blanco

Het beroemdste uitkijkpunt van de stad, boven op het bastion: honderdtachtig graden, met de Arga die als een natuurlijke gracht om de oude binnenstad heen loopt en de Ezkaba op de achtergrond. De naam komt van een oude herberg met een wit paard als uithangbord. Bij zonsondergang is er geen betere plek.

🎧 De Kathedraal, de stadsmuren en het monumentale Pamplona📍 Bekijk op Google Maps
7Jardines de la Taconera

Jardines de la Taconera

De oudste tuin van Pamplona, in 1830 aangelegd op de militaire glacis, de grond waar vroeger niets mocht groeien om de vijand geen dekking te geven. En in de gracht, die bewaard is gebleven, leven edelherten, damherten en pauwen, in een kleine, gratis dierentuin in de openlucht.

🎧 De Citadel, de Taconera en de groene ring📍 Bekijk op Google Maps
8Stierenvechtarena van Pamplona

Stierenvechtarena van Pamplona

Een van de grootste arena's voor stierengevechten ter wereld qua aantal plaatsen: er passen bijna twintigduizend mensen in, in een stad van tweehonderdduizend. Hier eindigt elke feestochtend de encierro, en ernaast staat de buste van Hemingway.

🎧 De stierenrennen, San Fermín en de Plaza del Castillo📍 Bekijk op Google Maps
9Portal de Francia

Portal de Francia

De best bewaarde poort van de stadsmuur, uit 1553, en een zeldzaamheid: niet alleen de boog is er nog, maar het hele mechanisme om de stad af te sluiten, met de houten deuren vol spijkers en de uitsparing voor de ophaalbrug. Hierdoor komen de pelgrims binnen die uit Roncesvalles afdalen.

🎧 De Kathedraal, de stadsmuren en het monumentale Pamplona📍 Bekijk op Google Maps
10Museum van Navarra

Museum van Navarra

In het oude pelgrimshospitaal, met een renaissanceportaal uit 1556 dat het enige burgerlijke bouwwerk in die stijl in de stad is. Het bewaart de kapitelen van de verdwenen romaanse kathedraal, een Goya en het reliekkistje van Leyre, ivoor dat rond 1004 in Córdoba werd bewerkt voor de zoon van Almanzor.

🎧 De Kathedraal, de stadsmuren en het monumentale Pamplona📍 Bekijk op Google Maps
11Kerk van San Lorenzo en Kapel van San Fermín

Kerk van San Lorenzo en Kapel van San Fermín

Hier woont de heilige naar wie het feest is genoemd. Zijn barokke kapel, achthoekig en een en al marmer, werd tussen 1696 en 1717 gebouwd alleen om hem te bewaren. En er is een feit dat bijna niemand kent: het feest werd op 10 oktober gevierd, en is in 1591 vanwege het goede weer naar 7 juli verplaatst.

🎧 De stierenrennen, San Fermín en de Plaza del Castillo📍 Bekijk op Google Maps
12Casa Consistorial

Casa Consistorial

De barokke gevel uit 1752 heeft de drie klassieke orden boven elkaar, en het balkon is één dag per jaar het beroemdste van Spanje: op 6 juli om twaalf uur 's middags wordt daarvandaan de chupinazo afgestoken. Negen dagen later komt de stad terug met kaarsen om het “Pobre de mí” te zingen.

🎧 De stierenrennen, San Fermín en de Plaza del Castillo📍 Bekijk op Google Maps
13Koninklijk Algemeen Archief van Navarra

Koninklijk Algemeen Archief van Navarra

Het ziet er modern uit en het is het oudste gebouw van de stad: het koninklijk paleis dat Sancho VI de Wijze rond 1189 liet bouwen, een van de zeer weinige romaanse burgerlijke gebouwen van Spanje. Rafael Moneo restaureerde het en liet de middeleeuwse steen zichtbaar, gevat in glas.

🎧 De Kathedraal, de stadsmuren en het monumentale Pamplona📍 Bekijk op Google Maps
14Calle San Nicolás

Calle San Nicolás

Een van de hoeken van de driehoek van de poteo, met de Estafeta en San Gregorio. Hier wordt het ritueel beoefend: één txikito en één pintxo per bar, en door naar de volgende. De groenten uit het Navarrese rivierdal – artisjok, asperge, kardoen, piquillo – zijn van de beste van Spanje en liggen op elke toonbank.

🎧 Pintxos en leven in de Casco Viejo📍 Bekijk op Google Maps
15Parque de la Media Luna

Parque de la Media Luna

Het balkon dat Víctor Eusa in 1935 ontwierp boven de meanders van de Arga, met tegenover je de oude binnenstad die boven op haar terras hangt. De naam komt van een verdedigingswerk uit de 18e eeuw in die vorm. Beneden loopt de Camino de Santiago, over de middeleeuwse brug van La Magdalena.

🎧 Het Ensanche, de Media Luna en het moderne Pamplona📍 Bekijk op Google Maps

Wandelroutes in Pamplona

🎧 Pintxos en leven in de Casco Viejo · De Kathedraal, de stadsmuren en het monumentale Pamplona · De Citadel, de Taconera en de groene ring · Het Ensanche, de Media Luna en het moderne Pamplona · De stierenrennen, San Fermín en de Plaza del Castillo

Veelgestelde vragen

Is Pamplona buiten San Fermín een bezoek waard?

Zeker, en waarschijnlijk nog meer. De stad heeft een van de best bewaarde gebastioneerde vestingwerken van Europa, met vijf kilometer muur waarover je kunt lopen en een citadel uit de 16e eeuw; een gotische kathedraal waar de koningen van Navarra werden gekroond; musea van topniveau en een uitstekende pintxocultuur. En zonder de drukte van juli.

Hoeveel dagen heb je nodig?

Eén volle dag is genoeg voor de oude binnenstad, de kathedraal, de stadsmuren en het traject van de encierro. Met twee dagen komen daar de groene ring – de Taconera en de Citadel –, het Museum van Navarra, de Ensanche en het uitkijkpunt van de Media Luna bij, plus de poteo zonder haast.

Wanneer zijn de Sanfermines?

Van 6 tot 14 juli, altijd op dezelfde data. Ze beginnen met de chupinazo om twaalf uur 's middags op de 6e vanaf het balkon van het stadhuis en eindigen om middernacht op de 14e met het “Pobre de mí” op datzelfde plein. De encierro wordt elke ochtend om acht uur gelopen, van 7 tot 14 juli.

Kun je de encierro meelopen?

Ja, het is gratis en je hoeft je niet in te schrijven, maar er zijn regels waarop boetes staan: je moet meerderjarig zijn, niet dronken, niet tegen de richting in lopen, geen rugzakken of bagage meenemen en geen foto's of video's maken tijdens het lopen. De politie haalt wie zich er niet aan houdt van het traject voordat de vuurpijl afgaat.

Waarom heeft Pamplona zoveel stadsmuur?

Omdat het eeuwenlang een vesting van de allereerste rang was, de sleutel van het koninkrijk tegenover Frankrijk. Tussen de 16e en de 19e eeuw werd het omringd met gebastioneerde vestingwerken, met lage, dikke, schuine muren die gemaakt waren om kanonskogels op te vangen. Dat korset belette de stad te groeien tot 1915.

Wat eet je in Pamplona?

Pintxos in de driehoek van de oude binnenstad – San Nicolás, San Gregorio en de Estafeta –, met veel groenten uit het Navarrese rivierdal: artisjok, asperge, kardoen en piquillopeper, van de beste van Spanje. En txistorra, ajoarriero en lam. Als wijn D.O. Navarra, met uitstekende rosés.

Klopt het dat Pamplona drie stadjes was?

Ja: de Navarrería, de burgo van San Cernin en de nederzetting van San Nicolás, drie ommuurde kernen met eigen wetten, een eigen burgemeester en zelfs een eigen taal, die elkaar naar het leven stonden. In 1276 vaagden twee ervan de derde volledig weg. Karel III de Edele dwong ze op 8 september 1423 op te gaan in één stad.

Pamplona op de kaart

De 15 hoogtepunten, punt voor punt.

🎧 Met Viavoy

Wandel door Pamplona en luister in je eigen tempo

Download Viavoy en wandel offline door Pamplona, wanneer je wilt.

vanaf 2,99 €· eenmalige betaling
City Pass · 9,99 €3 dagen, alle tours in Pamplona
Meer over Viavoy →
Viavoy-app

In het Magazine

Ontdek meer van Pamplona

Gastronomie

Eten in Pamplona: de poteo, de txikito en de beste groenten van Spanje

Natuur

De groene ring van Pamplona: parken op de grond waar niets mocht groeien

Geschiedenis

De stadsmuren van Pamplona: vijf kilometer, een citadel en een korset dat de stad verstikte

Feesten

Sanfermines: hoe de encierro werkt, stuk voor stuk, en al het andere