Vogels, water, grind en het geluid van de stad, gedempt door de bomen. Het is de oudste tuin van Pamplona, in 1830 aangelegd naar Franse smaak, en hij herbergt een prachtige paradox: hij ligt op de grond waar vroeger zelfs geen struik mocht groeien, om de vijand geen dekking te geven.
Van militaire glacis tot Franse tuin
Hij werd in 1830 aangelegd met rechte lanen, bloemperken, beelden en hoekjes om te flaneren en gezien te worden, precies op de oude glacis: de open, vrijgemaakte grond die aan de westkant rond de stadsmuren lag.
Die vrije ruimte was verplicht en absoluut. In een vestingstad mocht er op de glacis geen enkele boom of enig bouwwerk verrijzen, want dat zou een aanvaller dekking hebben gegeven en het schootsveld van de verdedigers hebben belemmerd.
De paradox is compleet: waar vroeger zelfs geen struik mocht groeien, staan nu beuken, magnolia's, ginkgo's en zelfs sequoia's. De stad maakte van haar oorlogsgordel een gordel voor ontspanning, en hetzelfde gebeurde met de Citadel en met de stadsmuren.
Dat proces – verouderde vestingwerken die parken en wandelpromenades worden – herhaalde zich in de loop van de 19e eeuw in heel Europa, en in Pamplona leverde het de groene ring op die om de oude binnenstad ligt.
Herten in de gracht
Het detail dat het meest verrast is de gracht: die is bewaard gebleven, en erin leven edelherten, damherten, pauwen, geiten en andere dieren, in wat werkt als een kleine dierentuin in de openlucht, vrij toegankelijk.
Herten zien rondlopen in een verdedigingsgracht uit de 18e eeuw, midden in het centrum van een hoofdstad, is een beeld dat je op niet veel plekken tegenkomt en dat kinderen fascineert.
Tussen de lanen staan fonteinen en monumenten voor Navarrese figuren: de Fuente de la Mariblanca, de beelden van de koningen van Navarra en het monument voor Julián Gayarre, de tenor uit het Roncaldal die in de 19e eeuw een wereldster was.
En een opmerking over de monumentale poort bij de ingang: het Portal de San Nicolás, ook Portal Nuevo genoemd, werd in 1915 gesloopt toen de stad buiten haar muren wilde ademen. Decennia later had de stad er spijt van en bouwde ze de poort opnieuw op naar het oude model. Een tweede kans, in steen.
Niet te missen
De oudste tuin van Pamplona
In 1830 aangelegd naar Franse smaak, met rechte lanen, bloemperken en beelden.
Op de militaire glacis
De grond waar niets mocht groeien, om de vijand geen dekking te geven.
Er leven herten in de gracht
En damherten, pauwen en geiten, in een kleine, gratis dierentuin in de openlucht.
De poort werd gesloopt en herbouwd
Hij viel in 1915 en decennia later bouwde de stad hem opnieuw op naar het oude model.
Hoe het past in je bezoek aan Pamplona
De tuin ligt ten westen van de oude binnenstad, tussen de Kerk van San Lorenzo en de Citadel, en maakt deel uit van de groene ring van de stad.
Reken op dertig minuten wandelen zonder kaart, want zo geniet je er het meest van. De toegang is vrij en de tuin is het hele jaar open.
De logische route komt van het Paleis van Navarra en de Paseo de Sarasate, en gaat verder naar de Citadel via de Vuelta del Castillo.
Veelgestelde vragen
Is dat monumentale portaal bij de ingang het originele?
Niet precies. Het Portal de San Nicolás, ook Portal Nuevo genoemd, werd in 1915 gesloopt toen de stad buiten haar muren wilde ademen. Tientallen jaren later liet ze het berouwvol opnieuw optrekken naar het oude model. Het is een tweede kans van steen.
