Pamplona · Wat te zien

Citadel van Pamplona

Ciudadela de Pamplona

Een vijfpuntige ster, vijf bastions, het laatste woord in de militaire architectuur van de renaissance. Filips II liet haar in 1571 bouwen en ze geldt als een van de beste van Spanje. En ze viel maar één keer in haar geschiedenis: niet met geweld, maar door een sneeuwballengevecht.

Een ster gekopieerd van Antwerpen

Filips II gaf het ontwerp in opdracht aan de Italiaanse ingenieur Giacomo Palearo, bijgenaamd el Fratín, die een gebastioneerde vijfhoek ontwierp naar het model van de citadel van Antwerpen, dat toen door heel Europa werd gekopieerd.

De logica is die van de moderne vestingbouw: de artillerie had hoge, dunne muren nutteloos gemaakt, dus stapte men over op lage, dikke, schuine wallen, die een kanonschot konden opvangen en geen enkele hoek onbewaakt lieten.

De vijf bastions hadden elk een eigen naam: Santa María, Santiago, Real, San Antón en La Victoria. Het is curieus dat zo'n kille oorlogsmachine op bijna al haar punten de namen van heiligen droeg.

Twee ervan – San Antón en La Victoria – werden vanaf 1888 gesloopt zodat de stad kon uitgroeien naar de Ensanche, de stadsuitbreiding. De andere drie staan nog stevig overeind, tussen wallen die tuinen zijn geworden en grachten vol leven.

Ingenomen met sneeuw

De buitengewoonste episode uit haar geschiedenis vond plaats op 16 februari 1808. De troepen van Napoleon, toen bondgenoten van Spanje, kwamen naar de poort terwijl ze deden alsof ze een sneeuwballengevecht hielden.

Onder gelach en sneeuwballen leidden ze de schildwachten af, trokken hun verborgen wapens en namen de Citadel in zonder één schot. Een vesting die als onneembaar gold, ingenomen met sneeuw.

Die inname was een van de eerste zetten van de Franse bezetting van Spanje, maanden voor de opstand van 2 mei. Napoleon maakte zich met list meester van de vestingsteden in het noorden, niet met gevechten.

Vandaag is het terrein een openbaar park, met de wallen omgevormd tot wandelpad en de militaire paviljoens verbouwd tot tentoonstellingszalen. De verandering van oorlogsmachine in ontspanningsplek is compleet.

Niet te missen

Een vijfpuntige ster

In 1571 door Filips II besteld bij de Italiaanse ingenieur Giacomo Palearo, el Fratín.

Gekopieerd van Antwerpen

Het model van de gebastioneerde vijfhoek dat heel Europa navolgde na de komst van de artillerie.

Gevallen door sneeuwballen

Op 16 februari 1808 speelden de Fransen een sneeuwballengevecht, leidden de schildwachten af en liepen zonder één schot naar binnen.

Er zijn drie bastions over

San Antón en La Victoria werden vanaf 1888 gesloopt zodat de stad kon uitgroeien naar de Ensanche.

Hoe het past in je bezoek aan Pamplona

De Citadel ligt ten westen van de Ensanche en is via de Vuelta del Castillo verbonden met de Jardines de la Taconera; samen vormen ze de groene ring van de stad.

Het bezoek duurt ruim een uur tussen de bastions, de grachten en het park. De toegang is vrij en de tentoonstellingszalen hebben hun eigen openingstijden.

De logische route vertrekt bij het Paleis van Navarra, gaat via de Paseo de Sarasate en de Taconera en eindigt hier. Helemaal vlak, en in minder dan twee uur.

Veelgestelde vragen

Waar hebben ze die sterrenvorm vandaan?

Uit Antwerpen. De Vlaamse citadel, vijfhoekig en met bastions, was het model dat heel Europa kopieerde. Het geschut had hoge, dunne muren nutteloos gemaakt, dus ging men over op lage, dikke muren in een hoek, in staat om de kanonskogel op te vangen en geen enkele hoek onbewaakt te laten.

Wist je dat de bastions een eigen naam hebben?

De vijf heetten Santa María, Santiago, Santa Clara, San Antón en La Victoria. De eerste drie zijn er nog, onder je voeten. Het is merkwaardig dat een zo koude oorlogsmachine op elk van haar punten de naam van een heilige droeg.

Ontdek Pamplona en luister in je eigen tempo

Citadel van Pamplona maakt deel uit van onze tour De Citadel, de Taconera en de groene ring.

Viavoy-app

Andere plekken in Pamplona

Cuesta de Santo Domingo

Rincón del Caballo Blanco

Kerk van San Lorenzo en Kapel van San Fermín

Kerk van San Nicolás

Kerk van San Saturnino

Jardines de la Taconera