Een van de oudste kerken van Pamplona, met een stevige toren die meer bij een kasteel lijkt te horen dan bij een kerk. En dat is geen gril: ze werd gebouwd in de 12e en 13e eeuw, toen Pamplona geen stad was maar drie rivaliserende burgos, ommuurde stadjes, en deze kerk was tegelijk parochiekerk en bolwerk van een van die drie.
Bidden en je verdedigen in hetzelfde gebouw
Kijk naar de dikte van de muren voordat je naar binnen gaat. De burgo van San Nicolás had een eigen ommuring en eigen torens, en van dat alles is alleen deze kolos over, die vandaag dienstdoet als klokkentoren.
De kronieken vertellen dat ze in de 13e eeuw in brand werd gestoken tijdens de oorlogen tussen de burgos van Pamplona, en dat ze herbouwd moest worden. Het was niet alleen een kerk: het was het fort van haar gemeenschap.
Die dubbele functie – eredienst en verdediging – bepaalt de kerkelijke architectuur van grenssteden en van verdeelde steden, en in Pamplona zie je haar terug in San Saturnino, het bolwerk van de rivaliserende burgo.
De drie burgos – de Navarrería, San Cernin en San Nicolás – werden pas in 1423 één, toen Karel III de Edele ze dwong op te gaan in één stad.
Een barokorgel en gotische gewelven
Binnen wachten de verdedigingstoren met zijn portaal van San Miguel, gotische gewelven die zich boven het schip openen en de gotische Christus van het priesterkoor.
Maar het stuk waar je het meest van geniet is het barokorgel, een van die orgels die de hele kerk met muziek vullen. Historische Spaanse orgels hebben een heel eigen klank, met horizontale trompetpijpen die uit de orgelkast steken, en dit is daar een mooi voorbeeld van.
Het contrast tussen de verdedigende soberheid van buiten en de rijkdom van binnen is hetzelfde als in andere kerken in het noorden van het Iberisch Schiereiland: de gevel belooft niets en het interieur maakt het goed.
En de straat waaraan ze haar naam ontleent, de calle San Nicolás, is vandaag een van de drie slagaders van de Pamplonese poteo, de tocht van bar naar bar, met de pintxobars de een na de ander. Heilig en profaan op dezelfde hoek.
Niet te missen
Kerk en bolwerk tegelijk
12e en 13e eeuw, toen Pamplona uit drie rivaliserende burgos bestond en dit het fort van een van die drie was.
Afgebrand in de 13e eeuw
In de oorlogen tussen de burgos. Ze moest worden herbouwd, en de massieve toren is wat overbleef.
Een barokorgel
Een van die orgels die de hele kerk met muziek vullen, met de kenmerkende klank van het Iberische orgel.
Midden in de pintxobuurt
De calle San Nicolás is een van de drie slagaders van de Pamplonese poteo.
Hoe het past in je bezoek aan Pamplona
Ze staat in de oude binnenstad, in de calle San Nicolás, op een paar minuten van de Plaza del Castillo en de Paseo de Sarasate.
Het bezoek duurt zo'n twintig minuten. Controleer de openingstijden: het is een parochiekerk in gebruik en de tijden worden afgestemd op de diensten.
Het is de culturele stop midden in de pintxobuurt, en werkt heel goed als pauze tussen de ene bar en de volgende.
Veelgestelde vragen
Is deze kerk ooit afgebrand?
De kronieken vertellen dat ze in de 13e eeuw in brand werd gestoken tijdens de oorlogen tussen de burgos van Pamplona, en dat ze herbouwd moest worden. Het was niet alleen een kerk: het was de vesting van de burgo San Nicolás, met zijn ommuurde terrein en zijn torens, waarvan die massieve toren die je ziet nog over is. Bidden en zich verdedigen gebeurden in hetzelfde gebouw.
