Het grote, sobere gebouw dat een kant van de Plaza de Santa María la Real beheerst, is het huis van de aartsbisschop van Pamplona. Het werd gebouwd tussen 1732 en 1736, toen de stad zich in een elegante barok wilde hullen, maar zonder schreeuwerigheid, en het staat muur aan muur met de kathedraal. Dat is geen toeval.
Waardigheid boven luxe
Kijk hoe het speelt: muren van kale steen, goed geordende ramen, een grote poort met het wapen van het bisdom en die zo Navarrese ingetogenheid die waardigheid verkiest boven schaamteloze luxe.
Het is barok, maar een strenge barok, heel typisch voor het noorden van het Iberisch Schiereiland, ver van de decoratieve uitbundigheid die toen in het zuiden de toon zette. Die ingetogenheid is een bewuste esthetische keuze, geen gebrek aan middelen.
En het staat tegen de kathedraal aan om een voor de hand liggende reden: wie het geestelijk voor het zeggen had, wilde naast het heiligste zijn, en fysieke nabijheid was ook nabijheid van macht.
Want de Kerk was in deze streek niet alleen een kwestie van bidden: ze had grond, inkomsten en enorm veel macht, en dit paleis was haar commandocentrum. Hier werden benoemingen beslist, geschillen beslecht en kunstwerken besteld bij de beste werkplaatsen.
Duizend jaar bisdom
Het bisdom Pamplona gaat heel ver terug: de eerste bisschop die met naam en toenaam is gedocumenteerd, is Liliolus, die in het jaar 589 de akten van het Derde Concilie van Toledo ondertekende.
Toen dit paleis werd gebouwd, in de 18e eeuw, had de instelling die het liet bouwen al meer dan duizend jaar achter de rug. Die continuïteit geeft de soberheid van het gebouw haar betekenis: er hoefde niets bewezen te worden.
Pamplona werd pas in 1956 een aartsbisdom, toen paus Pius XII het tot metropolitane zetel verhief. Met andere woorden: in de eerste twee eeuwen van het bestaan van het gebouw woonde hier een bisschop, geen aartsbisschop.
Het is nog altijd de zetel van het aartsbisdom, dus het is een levend gebouw dat in gebruik is, geen museumstuk. Je bekijkt het van buiten, en vanaf het plein zelf zie je het evenwicht het best.
Niet te missen
Gebouwd tussen 1732 en 1736
Strenge barok, heel typisch voor het noorden, die waardigheid verkiest boven schaamteloze luxe.
Muur aan muur met de kathedraal
Wie het geestelijk voor het zeggen had, wilde naast het heiligste zijn. Dat is geen toeval.
Het bisdom is uit de 6e eeuw
De eerste gedocumenteerde bisschop, Liliolus, ondertekende in 589 de akten van het Derde Concilie van Toledo.
Aartsbisdom pas sinds 1956
Tot dan was het een bisdom met een bisschop. Paus Pius XII verhief het.
Hoe het past in je bezoek aan Pamplona
Het staat aan de Plaza de Santa María la Real, naast de kathedraal, aan de noordoostkant van de oude binnenstad.
Reken op tien minuten: het is een zetel in gebruik en kan niet worden bezocht. Je bekijkt de gevel vanaf het plein en loopt verder.
Van hieruit kom je rechtstreeks bij de stadsmuren en El rincón del Caballo Blanco, het beste uitkijkpunt van de stad.
Veelgestelde vragen
Sinds wanneer is er een aartsbisschop in Pamplona, en niet alleen een bisschop?
Sinds 1956. Tot dat jaar was Pamplona een bisdom met een bisschop, en het was paus Pius XII die het verhief tot metropolitane zetel. Dus de eerste twee eeuwen van het gebouw woonde hier een bisschop, geen aartsbisschop.
En sinds wanneer bestaat het bisdom?
Van heel ver terug: de eerste bisschop van Pamplona met naam en toenaam is Liliolus, die in het jaar 589 de akten van het Derde Concilie van Toledo ondertekende. Toen dit paleis werd gebouwd, had de instelling die het liet bouwen al meer dan duizend jaar achter de rug.
