Salzillo: de beeldsnijder die de pasos hol maakte en de Belén kleedde als boeren uit Murcia
Cultuur · Murcia

Salzillo: de beeldsnijder die de pasos hol maakte en de Belén kleedde als boeren uit Murcia

De grootste beeldhouwer van de Spaanse barok heeft een eigen museum, een ronde kerk die als schrijn werd bedacht en een processie die elke Goede Vrijdag voor dag en dauw uitgaat.

Leestijd 8 min · Bijgewerkt in 2026
🎧 In de route Salzillo, Jesús en Santa Clara

Francisco Salzillo sneed in beschilderd hout de gezichten waartoe Murcia elke Goede Vrijdag bidt, en hij deed dat met een gevoel voor gebaar dat hem tot de drie of vier toppen van de Spaanse religieuze beeldhouwkunst maakt. Zijn werk is nog altijd in de stad, in het gebouw waarvoor het werd gemaakt, en het gaat nog altijd de straat op.

Salzillo maakte de pasos (processiebeelden) hol: vanbinnen uitgehold, met gelijmd doek, zodat ze zo weinig mogelijk wogen en op de schouders door de smalle straten van de wijk gedragen konden worden. Het is evenzeer processietechniek als beeldhouwkunst.

Een ronde kerk als schrijn

De kerk van Jesús, gebouwd tussen 1675 en 1696, is een van de heel weinige ronde kerken in Spanje. En die vorm is geen gril: rond het schip openen zich straalsgewijs geplaatste kapellen, als de spaken van een wiel, en in elk ervan rust een paso.

Met andere woorden: het hele gebouw werd bedacht als permanente vitrine voor de Semana Santa van de broederschap, de Goede Week. Normaal worden de pasos in opslagplaatsen bewaard; hier werd de architectuur in dienst van het ritueel gesteld, wat het geheel tot een studieobject maakt.

Uit deze deur vertrekt in de vroege uren van Goede Vrijdag de Procesión de los Salzillos, die van de nazarenos, de boetelingen in paarse tunieken: “los moraos”, de paarsen. Het is het belangrijkste moment van de stadskalender en het moment dat Murcia het best verklaart.

De route binnen voert je van de werkplaats van Salzillo en zijn Belén naar de pasos die de straat op gaan: het Gebed in de hof, de Gevangenneming, de Geseling, de Val, en die Nazareno met het kruis op zijn schouder en een blik die je door merg en been gaat.

1Salzillomuseum

Salzillomuseum

📍 Plaza de San Agustín

Het hart van de Semana Santa van Murcia. Reken op ruim een uur, en trek speciaal wat tijd uit voor de Belén alleen.

2Kerk van Jesús

Kerk van Jesús

📍 Plaza de San Agustín

Een ronde kerk uit 1675-1696, met straalsgewijs geplaatste kapellen waar elke paso rust. Hier vertrekken “los moraos” in de vroege uren van Goede Vrijdag.

🎧 Met Viavoy

Ontdek Murcia in je eigen tempo

Download de app en ontdek Murcia offline, wanneer je wilt. Loop de wandelroute Salzillo, Jesús en Santa Clara met een lokale gids in je oor.

Meer over Viavoy →

Salzillo beeldhouwde geen figuren, hij beeldhouwde emoties

Het belangrijkste stuk is “Het gebed in de hof”, uit 1754, met een engel die op het punt lijkt op te stijgen om een uitgeputte Christus te troosten. Velen beschouwen het als zijn meesterwerk, en je hoeft alleen naar de plooien van de mantel te kijken om te begrijpen waarom.

De Spaanse processiebeeldhouwkunst is een genre dat buiten het Iberisch Schiereiland nauwelijks bestaat: beelden van beschilderd hout, bedoeld om in beweging te worden gezien, 's nachts, bij kaarslicht en van onderaf. Dat bepaalt alles, van het gebaar tot de beschildering.

Salzillo hoort in die eerste rij naast Gregorio Fernández, Martínez Montañés en Alonso Cano, en hij is de enige van de vier wiens werk je bijna compleet in één gebouw in zijn eigen stad kunt zien.

En het technische detail dat alles verklaart: de pasos zijn hol, vanbinnen uitgehold met gelijmd doek. Zo wordt een enorme groep op de schouders door smalle straten gedragen zonder dat iemand zijn rug breekt. De constructie was vanaf het begin op het gebruik afgestemd.

De Belén die de huerta in beeld brengt

Het andere juweel van het museum is de Belén, de kerststal: meer dan vijfhonderd piepkleine figuren die hij tussen 1776 en 1783 boetseerde voor een edelman uit de stad. Een hele wereld van herders, markten en huisjes in miniatuur, met elk gezichtje anders dan het vorige.

En daar zit het interessante: al vertelt hij de geboorte van Christus, Salzillo kleedde zijn herders als boeren uit het Murcia van de 18e eeuw en liet ze lopen door landschappen die aan de huerta doen denken, niet aan het Heilige Land.

Hij boetseerde de wereld die hij voor zich had. Daarom herken je kleding, ambachten en zelfs gezichten uit het Murcia van zijn tijd, en daarom werkt de Belén behalve als kunstwerk ook als etnografisch document van de eerste orde.

Je kunt een halfuur naar details zoeken en er duikt altijd een nieuw op. Veel mensen besteden er uiteindelijk meer tijd aan dan aan de grote pasos, en dat is een volkomen redelijke keuze.

De andere Salzillo van de stad, samen met die van zijn vader Nicolás, staat in de kerk van El Carmen, aan de overkant van de rivier: een Inmaculada, een Onbevlekte Ontvangenis, van Francisco en een Virgen del Carmen die aan Nicolás wordt toegeschreven, in 2008 canoniek gekroond.

3Kerk van El Carmen

Kerk van El Carmen

📍 Overkant van de Segura

Hier staan een Inmaculada van Francisco Salzillo, een Virgen del Carmen die aan zijn vader Nicolás wordt toegeschreven en de Cristo de la Sangre van Nicolás de Bussy, uit 1693.

4Klooster van Santa Clara la Real

Klooster van Santa Clara la Real

📍 Gran Vía Alfonso X

Op dezelfde route: een islamitisch paleis uit de 13e eeuw onder een slotklooster van clarissen. Het verrassendste bezoek van de stad.

Veelgestelde vragen

Wie was Francisco Salzillo?

Een beeldhouwer uit Murcia uit de 18e eeuw, beschouwd als een van de grootste beeldsnijders van de Spaanse barok, op het niveau van Gregorio Fernández, Martínez Montañés en Alonso Cano. Hij specialiseerde zich in processiebeelden: houtsnijwerk van beschilderd hout, bedoeld om tijdens de Semana Santa uit te gaan. Murcia wijdt hem een heel museum.

Waarom zijn de pasos van Salzillo hol?

Uit pure praktische noodzaak: veel figuren zijn vanbinnen uitgehold, met gelijmd doek en beschilderd hout, zodat ze zo weinig mogelijk wegen. Zo kan een enorme groep op de schouders door de smalle straten van de wijk worden gedragen zonder de costaleros, de dragers, te blesseren. Het is evenzeer processietechniek als beeldhouwkunst.

Waarom is de kerk van Jesús rond?

Omdat ze werd bedacht als een schrijn voor de pasos. Rond het ronde schip openen zich straalsgewijs geplaatste kapellen, als de spaken van een wiel, en in elk ervan rust een processiegroep. Het is een zeldzaam geval van architectuur die is ontworpen om één bepaald ritueel te dienen.

Wat is er zo bijzonder aan de Belén van Salzillo?

Dat Salzillo, al vertelt hij de geboorte van Christus, zijn herders kleedde als boeren uit het Murcia van de 18e eeuw en ze liet lopen door landschappen die aan de huerta doen denken, niet aan het Heilige Land. Het zijn meer dan vijfhonderd figuren, elk gezicht anders, en de Belén werkt behalve als kunstwerk ook als etnografisch document.

Wat is zijn meesterwerk?

Voor de meesten “Het gebed in de hof”, uit 1754, met een engel die op het punt lijkt op te stijgen om een uitgeputte Christus te troosten. Je hoeft alleen naar de plooien van de mantel en de opstelling van de figuren te kijken om te begrijpen waarom. Het staat in het Salzillomuseum, op de Plaza de San Agustín.

Wat is de Procesión de los Salzillos?

De processie die in de vroege uren van Goede Vrijdag uit de kerk van Jesús vertrekt, met de nazarenos in paarse tunieken die ze in Murcia “los moraos” noemen, en die op de schouders de beelden dragen die de rest van het jaar in het museum rusten. Het is het belangrijkste moment van de stadskalender.

Waar is er in Murcia nog meer werk van Salzillo?

In de kerk van El Carmen, aan de overkant van de rivier, staan een Inmaculada van Francisco Salzillo en een Virgen del Carmen die aan zijn vader, Nicolás Salzillo, wordt toegeschreven, in 2008 canoniek gekroond. In dezelfde kerk staat bovendien de Cristo de la Sangre van Nicolás de Bussy, uit 1693, nog een indrukwekkend beeld.

Praktische informatie

WaarSalzillomuseum en kerk van Jesús, op de Plaza de San Agustín, op 10 min van het centrum.
DuurRuim een uur voor het museum, een halfuur voor de kerk.
Het meesterwerk“Het gebed in de hof”, uit 1754, met de engel op het punt op te stijgen.
De BelénMeer dan 500 figuren, geboetseerd tussen 1776 en 1783. Trek er apart wat tijd voor uit.
Semana SantaDe Procesión de los Salzillos vertrekt in de vroege uren van Goede Vrijdag.
OokKerk van El Carmen, met werk van Francisco en Nicolás Salzillo en van Nicolás de Bussy.

Op de kaart

🎧 Met Viavoy

Wandel door Murcia en luister in je eigen tempo

Download Viavoy en wandel offline door Murcia, wanneer je wilt.

vanaf 2,99 €· eenmalige betaling
City Pass · 9,99 €3 dagen, alle tours in Murcia
Meer over Viavoy →
Viavoy-app

Lees verder

Andere artikelen

Routes

Murcia in één dag: van het barokke imafronte naar het islamitische paleis onder het klooster

Geschiedenis

Het Moorse Murcia: een paleis onder een klooster en een alcázar onder een kerk

Architectuur

De kathedraal van Murcia: een gevel die je omarmt en een toren van drie eeuwen

Gastronomie

Eten in Murcia: de marinera, de bicicleta, de marinero en al het andere