Beurscomplex van Tenerife
Calatrava in 1996, zeven jaar vóór het Auditorio. Meer dan 40.000 m², met een bovenzaal van 12.000 zonder één pilaar. Het carnaval schuilt hier als het regent.

Een hoofdstad van tweehonderdduizend inwoners met vijf gebouwen van internationale namen op minder dan twee kilometer. Hoe het zo gekomen is en in welke volgorde je ze bekijkt.
🎧 In de route Het Auditorium, het Palmetum en de boulevardHet is een anomalie die moeilijk te verklaren is en waar je heel makkelijk van geniet: in een stad zo groot als Santa Cruz staan twee werken van Santiago Calatrava, twee van Herzog & de Meuron en het laatste grote stuk van César Manrique, allemaal op loopafstand. Dit is de route en vooral de volgorde waarin ze te begrijpen zijn.
Het Beurscomplex van Tenerife, het tentoonstellingscentrum van het eiland, werd in mei 1996 geopend en was het eerste grote werk van de architect in de stad. Het is ingetogen, symmetrisch, volkomen wit, en zijn huzarenstuk zit verborgen: de bovenste zaal beslaat zo'n twaalfduizend vierkante meter zonder één pilaar in het midden, de grootste overdekte ruimte van de archipel.
De gebogen ribben die je van buiten ziet zijn geen versiering: ze vormen het draagsysteem dat die vrije overspanning mogelijk maakt. Dit is Calatrava die een probleem oplost, voordat zijn vormentaal een herkenbaar merk werd.
Het Auditorio de Tenerife, begonnen in 1997 en geopend op 26 september 2003, is het tegenovergestelde: een en al gebaar. De grote witte golf rust op slechts twee punten en zweeft, en is bekleed met trencadís, het mozaïek van gebroken keramiek dat Gaudí in Barcelona populair maakte.
Het kostte ook veel meer dan gepland, tegen meer dan het dubbele van het budget aan, een patroon dat zich in het werk van deze architect herhaalt en dat deel uitmaakt van het publieke debat over het gebouw. Vanaf de dag van de opening begon men Santa Cruz het Sydney van de Atlantische Oceaan te noemen.
Calatrava in 1996, zeven jaar vóór het Auditorio. Meer dan 40.000 m², met een bovenzaal van 12.000 zonder één pilaar. Het carnaval schuilt hier als het regent.
De witte golf van 2003, bekleed met trencadís en rustend op twee punten. Thuisbasis van het Symfonieorkest van Tenerife en met een eigen operagezelschap.
Download de app en ontdek Santa Cruz de Tenerife offline, wanneer je wilt. Loop de wandelroute Het Auditorium, het Palmetum en de boulevard met een lokale gids in je oor.
Meer over Viavoy →Het Zwitserse bureau van Tate Modern tekende in 2006 voor de herinrichting van de Plaza de España, met dat kunstmatige meer van zout water, opgepompt uit de Atlantische Oceaan, midden op het grootste plein van de Canarische Eilanden.
En in 2008, samen met de op Tenerife geboren Virgilio Gutiérrez, het TEA, aan de oever van het Santos-ravijn: beton en licht, met hellingen die het ravijn zelf in de route opnemen in plaats van het de rug toe te keren.
Die keuze is de sleutel tot het gebouw. De ravijnen zijn het geologische kenmerk van de Canarische Eilanden — diepe beddingen uitgesleten in het vulkanische gesteente — en in steden worden ze meestal de achterkant van alles. Hier wordt het een gevel.
In het TEA zit bovendien de beste collectie ter wereld van Óscar Domínguez, de op Tenerife geboren surrealist die in het Parijs van het interbellum furore maakte naast Breton en Picasso, en die de decalcomanie uitvond. Het is een van de weinige gevallen waarin de inhoud zich kan meten met het gebouw.
En er is een derde episode van hetzelfde bureau in de stad die bijna niemand ermee in verband brengt: de werkzaamheden op het plein brachten het Kasteel van San Cristóbal aan het licht, de vesting uit de 16e eeuw die onder de grond begraven lag en die je nu bezoekt in een ondergrondse galerij.
Het Parque Marítimo César Manrique is het laatste grote werk van de kunstenaar uit Lanzarote op Tenerife: zoutwaterbaden, watervallen en zwart vulkanisch gesteente op tweeëntwintigduizend vierkante meter die op de zee zijn gewonnen. Manrique kwam in 1992 om bij een ongeluk en het park werd in 1995 geopend, toen al zonder hem.
Zijn bijdrage is niet formeel maar ideologisch: hij vond dat architectuur op de Canarische Eilanden moest voortkomen uit het vulkanische landschap in plaats van zich eraan op te dringen, en in een archipel die volliep met ongebreidelde toeristische bouw was dat een radicaal standpunt.
De route eindigt bij het Palmetum, dat geen architectuur van een grote naam is maar wel het beste stedenbouwkundige idee van de stad: twaalf hectare botanische tuin, aangelegd op de oude gemeentelijke vuilnisbelt, afgedicht en opnieuw beplant, geopend in 2014.
En als historisch tegenwicht twee gebouwen die uitleggen waar dit allemaal vandaan komt: het Palacio de Carta, Canarische barok van 1721-1752 met zijn patio van teahout, en de Vrijmetselaarstempel, de grootste van Spanje, met zijn gevel van sfinxen en Egyptische zuilen, gebouwd vanaf 1900.
Herzog & de Meuron met Virgilio Gutiérrez, 2008. Neemt het ravijn op in de route en bewaart de beste collectie ter wereld van Óscar Domínguez.
Het laatste grote werk van Manrique, geopend in 1995, drie jaar na zijn dood. Zout water, vulkanisch gesteente en geen enkele rechte lijn die stoort.
Vijf van internationale namen op loopafstand: twee van Santiago Calatrava — het Recinto Ferial uit 1996 en het Auditorio uit 2003 —, twee van Herzog & de Meuron — de Plaza de España uit 2006 en het TEA uit 2008 — en het Parque Marítimo van César Manrique, geopend in 1995. Het is een heel ongewone concentratie voor een stad van deze omvang.
Het Auditorio de Tenerife, zonder twijfel. De grote witte golf, bekleed met trencadís, rust op slechts twee punten en maakte van Santa Cruz een architectonisch icoon van wereldformaat vanaf de dag van de opening, in september 2003. Men spreekt van het Sydney van de Atlantische Oceaan, en de vergelijking dringt zich op.
Een bekleding van gebroken stukjes keramiek die opnieuw zijn samengevoegd tot één doorlopend oppervlak. Gaudí maakte het populair in Barcelona, in het Park Güell en de Casa Batlló, en Calatrava haalt het hier terug voor het Auditorio. Van ver lijkt het effen wit; van dichtbij wordt het een tapijt van fragmenten.
Uiteindelijk kwam het tegen meer dan het dubbele van het budget aan, een patroon dat zich herhaalt in bijna alle grote projecten van Calatrava en dat deel uitmaakt van het publieke debat over zijn werk. Als icoon is het resultaat onbetwistbaar, maar de budgetoverschrijding is een gegeven dat je beter kunt kennen als je het gebouw beoordeelt.
Eerder een idee dan een vorm: dat architectuur op de Canarische Eilanden moest voortkomen uit het vulkanische landschap in plaats van zich eraan op te dringen. In een archipel die in de jaren zestig en zeventig volliep met ongebreidelde toeristische bouw was dat een radicaal standpunt, en op Lanzarote werd het zelfs eilandbeleid. Het Parque Marítimo is zijn laatste grote werk.
Twee, en ze zijn de omweg waard. Het Palacio de Carta, Canarische barok van 1721-1752, met een patio van teahout die al drie eeuwen intact is; en de Vrijmetselaarstempel, gebouwd vanaf 1900 en het grootste vrijmetselaarscentrum dat ooit in Spanje heeft bestaan, met sfinxen en Egyptische zuilen op de gevel.
Een lange halve dag. De boulevard — Auditorio, Parque Marítimo, Recinto Ferial en Palmetum — loop je helemaal af over een vlakke, ononderbroken wandelpromenade, en het TEA en de Plaza de España liggen in het centrum, op tien tot twintig minuten lopen. Als je ook het Auditorio en het TEA vanbinnen bekijkt, reken dan op een hele dag.
Download Viavoy en wandel offline door Santa Cruz de Tenerife, wanneer je wilt.

Lees verder



