Είναι το σαλόνι της Μαλασάνια και μία από τις καλύτερες πλατείες γειτονιάς της Μαδρίτης: παιδιά στην αμμοδόχο, καρέκλες από τραπεζάκια έξω, κάποιος που κουρδίζει μια κιθάρα και μια μπίρα που κρατάει δύο ώρες. Στο κέντρο, εκείνη η αψίδα από τούβλο δεν είναι διακόσμηση: είναι το μοναδικό απομεινάρι του Στρατώνα του Μοντελεόν, και από κάτω οι λοχαγοί Νταοΐθ και Βελάρδε κοιτάζουν σε χαλκό με άγριο βλέμμα. Εδώ, στις 2 Μαΐου 1808, ο λαός της Μαδρίτης ξεσηκώθηκε ενάντια στα στρατεύματα του Ναπολέοντα με ό,τι είχε πρόχειρο: μαχαίρια, ψαλίδια, σουγιάδες και πέτρες.
Από αρχοντικός κήπος σε πεδίο μάχης
Πριν υπάρξουν τραπεζάκια και φανοστάτες, όλο αυτό ήταν οι κήποι του Παλατιού του Μοντελεόν, το κτήμα αναψυχής ενός αριστοκρατικού οίκου, σχεδόν στα περίχωρα της τότε Μαδρίτης. Ο στρατός εκμεταλλεύτηκε εκείνη την ευρύχωρη έκταση για να εγκαταστήσει εκεί το πυροβολαρχείο του, μακριά από το κέντρο για λόγους ασφαλείας: το μπαρούτι. Από το παλάτι δεν έχει μείνει τίποτα· από τον στρατώνα, μόνο εκείνο το κομμάτι πύλης.
Στις 2 Μαΐου 1808, με τα ναπολεόντεια στρατεύματα να έχουν καταλάβει τη Μαδρίτη, οι λοχαγοί Λουίς Νταοΐθ και Πέδρο Βελάρδε παράκουσαν τη διαταγή να μείνουν στον στρατώνα, άνοιξαν τις πύλες και μοίρασαν τα κανόνια σε γείτονες, γυναίκες και νεαρά παιδιά. Άντεξαν ώρες απέναντι στον πιο ισχυρό στρατό της Ευρώπης. Ο Νταοΐθ έπεσε επί τόπου· ο Βελάρδε, από μια σφαίρα στο στήθος. Έχασαν τη μάχη, αλλά άναψαν έναν πόλεμο που άλλαξε την Ισπανία.
Το σημερινό μνημείο, με τη διατηρημένη αψίδα και τα δύο χάλκινα αγάλματα, υψώθηκε τον 19ο αιώνα για να διατηρήσει τη μνήμη εκείνης της μέρας. Η πλατεία, που διαμορφώθηκε αργότερα, πήρε το όνομα από την ημερομηνία. Και ολόκληρη η γειτονιά κατέληξε να φέρει το επώνυμο ενός άλλου θύματος εκείνης της μέρας: της Μανουέλα Μαλασάνια, μιας δεκαεπτάχρονης κεντήστρας.
Η πλατεία σήμερα
Η αντίθεση είναι ό,τι καλύτερο έχει. Γύρω από το μνημείο υπάρχει μια αμμοδόχος με παιδιά που παίζουν, τραπεζάκια πάντα γεμάτα και κόσμος ξαπλωμένος στο έδαφος όταν κάνει καλό καιρό. Η Μαδρίτη είναι ακριβώς αυτό: τραγωδία και καθημερινή ζωή στο ίδιο τετραγωνικό μέτρο. Κανείς δεν κοιτάζει την αψίδα με επισημότητα, και πιθανότατα αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να την τιμήσεις.
Η μέρα-κλειδί είναι η Κυριακή το μεσημέρι, η ώρα του βερμούτ, όταν η πλατεία γίνεται το σημείο συνάντησης όλης της γειτονιάς. Είναι επίσης ένα από τα καλύτερα μέρη της Μαδρίτης για να παρατηρείς χωρίς να κάνεις τίποτα: οικογένειες, παρέες φίλων, μουσικοί που αυτοσχεδιάζουν και σκυλιά παντού.
Στις 2 Μαΐου, αργία στην Κοινότητα της Μαδρίτης, η πλατεία φιλοξενεί επετειακές εκδηλώσεις, μουσική και γιορτινή ατμόσφαιρα: είναι η καλύτερη μέρα του χρόνου για να τη δεις, και επίσης η πιο γεμάτη. Και την άνοιξη, το φεστιβάλ της γειτονιάς Pinta Malasaña γεμίζει με ζωντανή αστική τέχνη τις προσόψεις και τα ρολά των γύρω δρόμων.
Γύρω από την πλατεία ξεκινούν οι τρεις δρόμοι που συνοψίζουν καλύτερα τη γειτονιά: η οδός Πάλμα, με φούρνους, δισκάδικα βινυλίου και το θρυλικό μπαρ Ελ Πέντα· η οδός Εσπίριτου Σάντο, με τις τοιχογραφίες της· και η οδός Μανουέλα Μαλασάνια, η πιο ευχάριστη για να καθίσεις.
Μη χάσεις
Η αψίδα του Μοντελεόν
Το μόνο που έχει απομείνει από τον στρατώνα του πυροβολικού όπου ξεκίνησε ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας.
Ο Νταοΐθ και ο Βελάρδε
Οι δύο λοχαγοί που παράκουσαν, σμιλεμένοι σε χαλκό για πάντα εν δράσει.
Το βερμούτ της Κυριακής
Η πλατεία γίνεται το σαλόνι της γειτονιάς: η καλύτερη στιγμή για να τη δεις όπως πραγματικά είναι.
Pinta Malasaña
Το ανοιξιάτικο φεστιβάλ της γειτονιάς που γεμίζει με ζωντανή αστική τέχνη τις γύρω προσόψεις.
Πώς ταιριάζει στη βόλτα σου στη Μαλασάνια
Αυτή η πλατεία είναι το φυσικό σημείο εκκίνησης για κάθε διαδρομή στη γειτονιά. Από εδώ, σε δέκα λεπτά με τα πόδια, φτάνεις στην οδό Φουενκαράλ —τη μεγάλη εμπορική αρτηρία που χωρίζει τη Μαλασάνια από την Τσουέκα— και στο Μουσείο Ιστορίας της Μαδρίτης, με τη μπαρόκ πύλη του Πέδρο δε Ριμπέρα και τη μακέτα της πόλης του 1830, και οι δύο επισκέψεις δωρεάν.
Προς τα νότια, σε δεκαπέντε λεπτά, κατεβαίνεις στη Γκραν Βία και στην Πλάθα δελ Καγιάο· προς τα ανατολικά, στην πλατεία της Τσουέκα και στην αγορά της, του Σαν Αντόν, με ταράτσα. Όλη η γειτονιά χωράει σε λίγο περισσότερο από ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο και τη γυρίζεις σε δύο καλές ώρες σταματώντας για ένα ποτό.
Η διαδρομή «Μαλασάνια και La Movida» του Viavoy ξεκινά ακριβώς από αυτή την πλατεία και αφηγείται τις δύο εξεγέρσεις της γειτονιάς —εκείνη του 1808 και εκείνη της δεκαετίας του ογδόντα— με μια ντόπια ξεναγό στο αυτί σου, ενώ περπατάς με τον δικό σου ρυθμό και χωρίς σύνδεση.
Συχνές ερωτήσεις
Τι υπήρχε εδώ πριν από την πλατεία;
Πριν υπάρξουν τραπεζάκια και φανοστάτες, όλο αυτό ήταν οι κήποι του Παλατιού του Μοντελεόν, το εξοχικό κτήμα εκείνου του αρχοντικού οίκου, σχεδόν στα περίχωρα της Μαδρίτης της εποχής. Ο στρατός εκμεταλλεύτηκε εκείνη την ευρύχωρη έκταση για να εγκαταστήσει εκεί το οπλοστάσιο του πυροβολικού του, και γι' αυτό η πυρίτιδα κατέληξε ακριβώς σε αυτή τη γωνιά, μακριά από το κέντρο. Από το παλάτι δεν έμεινε τίποτα· από τον στρατώνα, μόνο εκείνο το κομμάτι της πύλης. Περίεργο πώς ένας αρχοντικός κήπος κατέληξε να γίνει σκηνικό μιας μάχης.
