To salon dzielnicy Malasaña i jeden z najlepszych osiedlowych placów Madrytu: dzieci w piaskownicy, krzesła ogródków, ktoś stroi gitarę, a piwo starcza na dwie godziny. Ten ceglany łuk pośrodku to nie dekoracja: to jedyna pozostałość koszar Cuartel de Monteleón, a pod nim kapitanowie Daoíz i Velarde spoglądają z brązu z groźną miną. To tutaj 2 maja 1808 roku mieszkańcy Madrytu powstali przeciwko wojskom Napoleona z tym, co mieli pod ręką: z nożami, nożyczkami, scyzorykami i kamieniami.
Od szlacheckiego ogrodu do pola bitwy
Zanim pojawiły się tu ogródki i latarnie, wszystko to było ogrodami Palacio de Monteleón, podmiejskiej rezydencji szlacheckiego rodu, położonej niemal na obrzeżach ówczesnego Madrytu. Wojsko wykorzystało ten rozległy teren, żeby urządzić na nim park artylerii, z dala od centrum ze względów bezpieczeństwa: chodziło o proch. Z pałacu nie zostało nic; z koszar – tylko ten fragment bramy.
2 maja 1808 roku, gdy Madryt okupowały wojska napoleońskie, kapitanowie Luis Daoíz i Pedro Velarde złamali rozkaz pozostania w koszarach, otworzyli bramy i rozdali armaty sąsiadom, kobietom i wyrostkom. Przez wiele godzin stawiali opór najpotężniejszej armii Europy. Daoíz padł na miejscu; Velarde – od kuli w pierś. Przegrali bitwę, ale wzniecili wojnę, która zmieniła Hiszpanię.
Obecny pomnik, z zachowanym łukiem i dwoma posągami z brązu, wzniesiono w XIX wieku, żeby utrwalić pamięć o tamtym dniu. Plac, zagospodarowany później, przyjął nazwę od tej daty. A cała dzielnica w końcu zaczęła nosić nazwisko innej ofiary tamtego dnia: to Manuela Malasaña, siedemnastoletnia hafciarka.
Plac dzisiaj
Najlepszy jest w nim kontrast. Wokół pomnika jest piaskownica z bawiącymi się dziećmi, stoliki ogródków, zawsze pełne, i ludzie leżący na ziemi, kiedy dopisuje pogoda. Madryt jest dokładnie taki: tragedia i codzienność na tym samym metrze kwadratowym. Nikt nie patrzy na łuk z namaszczeniem i pewnie to najlepszy sposób, żeby go uczcić.
Najważniejsza pora to niedziela w południe, godzina wermutu, kiedy plac staje się miejscem spotkań całej dzielnicy. To także jedno z najlepszych miejsc w Madrycie, żeby przyglądać się ludziom, nic nie robiąc: rodziny, paczki przyjaciół, improwizujący muzycy i wszędzie psy.
2 maja, w dzień wolny od pracy w regionie Madrytu, na placu odbywają się uroczystości rocznicowe i koncerty, panuje świąteczna atmosfera: to najlepszy dzień w roku, żeby go zobaczyć, i zarazem najtłoczniejszy. A wiosną sąsiedzki festiwal Pinta Malasaña wypełnia fasady i rolety okolicznych ulic sztuką uliczną tworzoną na żywo.
Z placu wychodzą trzy ulice, które najlepiej streszczają dzielnicę: calle de la Palma z piekarniami, sklepami z winylami i legendarnym barem El Penta; calle del Espíritu Santo z muralami; i calle de Manuela Malasaña, najprzyjemniejsza, żeby gdzieś usiąść.
Nie do przegapienia
Łuk Monteleón
Jedyne, co zostało z koszar artylerii, w których zaczęła się hiszpańska wojna o niepodległość.
Daoíz i Velarde
Dwaj kapitanowie, którzy nie usłuchali rozkazu, na zawsze uchwyceni w brązie w środku akcji.
Niedzielny wermut
Plac staje się salonem dzielnicy: najlepsza chwila, żeby zobaczyć go takim, jaki jest.
Pinta Malasaña
Wiosenny festiwal sąsiedzki, który wypełnia okoliczne fasady sztuką uliczną tworzoną na żywo.
Jak to wpleść w spacer po dzielnicy Malasaña
Ten plac to naturalny punkt wyjścia każdej trasy po dzielnicy. Stąd w dziesięć minut pieszo dojdziesz do calle Fuencarral – wielkiej handlowej arterii, która oddziela dzielnice Malasaña i Chueca – i do Museo de Historia de Madrid z barokowym portalem, który zaprojektował Pedro de Ribera, i z makietą miasta z 1830 roku; wstęp do obu jest bezpłatny.
Na południe, w piętnaście minut, zejdziesz do Gran Vía i na Plaza del Callao; na wschód – na plaza de Chueca i do targu San Antón z tarasem na dachu. Cała dzielnica mieści się na niewiele ponad kilometrze kwadratowym i obejdziesz ją w dobre dwie godziny, zatrzymując się na drinka.
Trasa „Malasaña i La Movida” od Viavoy zaczyna się właśnie na tym placu i opowiada o dwóch buntach dzielnicy – tym z 1808 roku i tym z lat osiemdziesiątych – z lokalną przewodniczką w uchu, gdy idziesz we własnym tempie i bez internetu.
Najczęstsze pytania
Co tu było przed placem?
Zanim pojawiły się tu ogródki i latarnie, wszystko to było ogrodami Palacio de Monteleón, podmiejskiej rezydencji tamtego szlacheckiego rodu, niemal na obrzeżach ówczesnego Madrytu. Wojsko wykorzystało ten rozległy teren, żeby urządzić na nim park artylerii, i dlatego proch trafił akurat w ten zakątek, z dala od centrum. Z pałacu nie zostało nic; z koszar tylko ten kawałek bramy. Ciekawe, jak pański ogród skończył jako scena bitwy.
