Σπρώχνεις την πόρτα και σε χτυπούν όλα μαζί: ζεστό ψωμί, ινδικά μπαχαρικά, φρέσκα λουλούδια και κάποιος που τηγανίζει κάτι που δεν ξέρεις να ονομάσεις αλλά ήδη το θέλεις. Η Αγορά του Σαν Φερνάντο είναι μια αγορά γειτονιάς του 1944 που ανανεώθηκε χωρίς να χάσει την ψυχή της, και σήμερα είναι μάλλον το καλύτερο μέρος της Μαδρίτης για να καταλάβεις τι σημαίνει Λαβαπιές. Εδώ το μανάβικο μιας ζωής συνυπάρχει με ένα παλαιοβιβλιοπωλείο που πουλά βιβλία με το κιλό, έναν πάγκο με μπίρα μικροζυθοποιίας και ένα πουλερικάδικο που βρίσκεται δεκαετίες στην ίδια γωνία.
Η αγορά που έσωσε τη γειτονιά
Το κτίριο άνοιξε το 1944 με τη λιτή, σχεδόν βιομηχανική κατασκευή από εμφανές μπετόν που ήταν τυπική της εποχής του. Για δεκαετίες λειτούργησε όπως κάθε μαδριλένικη αγορά τροφίμων: ψαράδικα, κρεοπωλεία, μανάβικα και γειτόνισσες με το καρότσι για τα ψώνια. Και όπως τόσες άλλες, γύρω στο 2010 πέθαινε, με τους μισούς πάγκους κλειστούς και πινακίδες «παραχωρείται» παντού.
Την έσωσε μια απλή και αρκετά ριζοσπαστική ιδέα: αντί να πουληθεί σε μια μεγάλη αλυσίδα ή να γίνει μια γκουρμέ αγορά για καρτ ποστάλ, προσφέρθηκαν φτηνά ενοίκια σε νεανικά εγχειρήματα και σε κατοίκους με ιδέες. Πέτυχε, και πέτυχε από κάτω προς τα πάνω, χωρίς να διώξει τους πάγκους που ήταν πάντα εκεί. Αυτό το μείγμα —ο παλιός και ο νεοφερμένος να μοιράζονται τον ίδιο διάδρομο— είναι ακριβώς αυτό που κάνει μοναδική αυτή την αγορά.
Το αποτέλεσμα είναι ένας χώρος που, εκτός από εμπόριο, είναι ζωή της γειτονιάς: γίνονται συνελεύσεις, μικρές συναυλίες, κοινοτικά δείπνα και δραστηριότητες της γειτονιάς. Δεν είναι τουριστική αγορά: είναι ένα ζωντανό μέρος όπου η κυρία με το καρότσι και ο νεαρός με τη μπίρα μικροζυθοποιίας στέκονται στην ίδια ουρά, στον ίδιο πάγκο.
Τι θα βρεις μέσα
Το απρόσμενο αστέρι είναι το παλαιοβιβλιοπωλείο που πουλά τα βιβλία με το κιλό, σαν να ήταν ντομάτες: μια ιδέα τόσο παράλογη όσο και γοητευτική, που μόνο εδώ θα μπορούσε να γεννηθεί. Ψάχνεις σε κούτες και ράφια, ζυγίζεται ό,τι παίρνεις και πληρώνεις με το κιλό.
Μετά είναι το τυροπωλείο, άλλη μια στάση που δεν χάνεται: ο ιδιοκτήτης σού κόβει μια φέτα για να δοκιμάσεις πριν αγοράσεις. Ζήτα ένα μικρό πλατό με τρία μαντσέγκο σε διαφορετικούς βαθμούς ωρίμανσης και ένα ποτήρι ντόπιο κρασί —από 8 ως 12 €— και εκμεταλλεύσου την ευκαιρία να σου εξηγήσει ποιο είναι το πιο παλαιωμένο και γιατί τσιμπάει στο τέλος. Θα σου το πει με μεγάλη χαρά. Και μια λεπτομέρεια για να κάνεις τον έξυπνο: το ζιγκ-ζαγκ στην κόρα του μαντσέγκο δεν είναι μοντέρνα διακόσμηση· προέρχεται από την «πλέιτα», τις πλεχτές λωρίδες από σπάρτο με τις οποίες παλιά πρεσάριζαν το τυρί.
Τα υπόλοιπα είναι απ' όλα: μπίρα μικροζυθοποιίας, διεθνείς τάπας, βιολογικά λαχανικά, ένας πάγκος με τουρσιά, ένας άλλος με φαγητό από τη Σενεγάλη. Τρως όρθιος ή στα κοινόχρηστα τραπέζια, και ένα πλήρες γεύμα μένει άνετα κάτω από τα 15 € το άτομο. Τα ωράρια είναι ωράρια αγοράς, όχι μπαρ: ανοίγει το πρωί και ως το μέσο του απογεύματος τις καθημερινές, με περισσότερη ζωντάνια την Πέμπτη, την Παρασκευή και το Σάββατο το βράδυ.
Μη χάσεις
Το βιβλιοπωλείο με το κιλό
Μεταχειρισμένα βιβλία που πουλιούνται με το κιλό: η πιο παράλογη και η πιο γοητευτική ιδέα της γειτονιάς.
Το τυροπωλείο
Πλατό με μαντσέγκο σε διαφορετικούς βαθμούς ωρίμανσης και ντόπιο κρασί, από 8 ως 12 €.
Το μείγμα των πάγκων
Το μανάβικο μιας ζωής δίπλα στη μπίρα μικροζυθοποιίας και τη σενεγαλέζικη κουζίνα, χωρίς κανείς να εκτοπίζει κανέναν.
Το μοντέλο της γειτονιάς
Σώθηκε με φτηνά ενοίκια για νεανικά εγχειρήματα αντί να πουληθεί σε μια μεγάλη αλυσίδα.
Πώς ταιριάζει στη βόλτα σου στο Λαβαπιές
Η αγορά βρίσκεται στο ακριβές κέντρο της γειτονιάς, στην οδό Εμπαχαδόρες, πέντε λεπτά από την Πλάθα δε Λαβαπιές ανεβαίνοντας και άλλα πέντε από τη Λα Ταμπακαλέρα κατεβαίνοντας. Είναι η τέλεια ενδιάμεση στάση μιας βόλτας που ξεκινά από το Σινέ Ντορέ, περνά από την οδό Αργκουμόσα και τελειώνει στη Λα Κάσα Ενθενδίδα.
Αν έρχεσαι με σκοπό να φας, αυτό είναι το μέρος: τρως καλύτερα και αρκετά πιο φτηνά από τις τουριστικές αγορές του κέντρου, όπως η Αγορά του Σαν Μιγκέλ, και η ατμόσφαιρα είναι εντελώς διαφορετική. Μια συμβουλή: πήγαινε πεινασμένος αλλά χωρίς βιασύνη, και μην παραγγείλεις τα πάντα στον πρώτο πάγκο. Εδώ η χάρη είναι να τσιμπάς από τον έναν στον άλλον.
Η διαδρομή «Lavapiés: η πολυπολιτισμική Μαδρίτη» του Viavoy περνά από την αγορά και από όλη τη γειτονιά με μια ντόπια ξεναγό που σου αφηγείται την ιστορία των κοράλας, της αστικής τέχνης της Εμπαχαδόρες και των ογδόντα εθνικοτήτων που συνυπάρχουν εδώ. Την έχεις κατεβασμένη και σταματάς να φας όποτε θέλεις.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς αναστήθηκε αυτή η αγορά;
Παραλίγο να πεθάνει. Άνοιξε το 1944, αλλά γύρω στο 2010 είχε τους μισούς πάγκους κλειστούς και την πινακίδα «παραχωρείται» παντού. Τη έσωσε μια απλή ιδέα: αντί να πουληθεί σε ένα μεγάλο εμπορικό, προσφέρθηκαν φθηνά ενοίκια σε νέα εγχειρήματα και σε γείτονες με ιδέες. Και πέτυχε, με τον δικό της τρόπο, από κάτω προς τα πάνω, χωρίς να χάσει τους παλιούς. Σωσμένη από τη γειτονιά.
