Je duwt de deur open en alles overvalt je tegelijk: warm brood, Indiase specerijen, verse bloemen en iemand die iets bakt waar je de naam niet van weet maar waar je nu al zin in hebt. De Mercado de San Fernando is een buurtmarkt uit 1944 die zichzelf opnieuw uitvond zonder zijn ziel te verliezen, en vandaag is het waarschijnlijk de beste plek in Madrid om te begrijpen wat Lavapiés betekent. Hier staat de groenteboer van altijd naast een tweedehandsboekwinkel die boeken per kilo verkoopt, een kraam met ambachtelijk bier en een poelier die al decennia op dezelfde hoek zit.
De markt die de wijk redde
Het gebouw ging in 1944 open met de sobere, bijna industriële structuur van zichtbaar beton die typisch was voor die tijd. Decennialang werkte het als elke Madrileense versmarkt: viskramen, slagers, groenteboeren en buurvrouwen met een boodschappenkarretje. En zoals zoveel andere markten was hij rond 2010 op sterven na dood, met de helft van de kramen dicht en overal bordjes “ter overname”.
Hij werd gered door een eenvoudig en behoorlijk radicaal idee: in plaats van hem te verkopen aan een grote supermarktketen of er een ansichtkaartwaardige gourmetmarkt van te maken, bood men goedkope huur aan jonge projecten en aan buurtbewoners met ideeën. Het werkte, en het werkte van onderop, zonder de kramen van altijd te verdrijven. Die mix – de vaste kraam en de nieuwkomer die een gangpad delen – is precies wat deze markt uniek maakt.
Het resultaat is een ruimte die naast handel ook buurtleven is: er worden vergaderingen gehouden, kleine concerten, gemeenschappelijke diners en buurtactiviteiten. Het is geen toeristenmarkt: het is een levende plek waar de mevrouw met het karretje en de jongen van het ambachtelijke bier bij dezelfde kraam in de rij staan.
Wat je binnen vindt
De onwaarschijnlijke ster is de tweedehandsboekwinkel die boeken per kilo verkoopt, alsof het tomaten zijn: een idee dat even absurd als charmant is en dat alleen hier kon ontstaan. Je snuffelt in dozen en kasten, wat je meeneemt wordt gewogen en je betaalt per kilo.
Dan is er de kaaswinkel, nog een verplichte stop: de eigenaar snijdt een plakje af zodat je kunt proeven voordat je koopt. Vraag hem om een plankje met drie manchego's van verschillende rijpheid en een glas wijn uit de streek – tussen 8 en 12 euro – en laat hem meteen uitleggen welke de oudste is en waarom die aan het eind prikt. Hij vertelt het je met plezier. En een weetje om mee uit te pakken: dat zigzagpatroon op de korst van de manchego is geen moderne versiering, het komt van de “pleita”, de gevlochten banden van espartogras waarin de kaas vroeger werd geperst.
De rest is van alles wat: ambachtelijk bier, internationale tapas, biologische groenten, een kraam met ingemaakte groenten, een andere met Senegalees eten. Je eet staand of aan de gemeenschappelijke tafels, en een volledige maaltijd blijft ruim onder de 15 euro per persoon. De openingstijden zijn die van een markt, niet van een bar: doordeweeks open in de ochtend en tot halverwege de middag, met meer sfeer op donderdag-, vrijdag- en zaterdagavond.
Niet te missen
De boekwinkel die per kilo verkoopt
Tweedehandsboeken per kilo verkocht: het meest absurde en meest charmante idee van de wijk.
De kaaswinkel
Plankje manchego's van verschillende rijpheid met wijn uit de streek, tussen 8 en 12 euro.
De mix van kramen
De groenteboer van altijd naast het ambachtelijke bier en de Senegalese keuken, zonder dat iemand iemand verdringt.
Het buurtmodel
De markt werd gered met goedkope huur voor jonge projecten, in plaats van verkocht te worden aan een grote supermarktketen.
Hoe het in je wandeling door Lavapiés past
De markt ligt precies in het midden van de wijk, aan de calle Embajadores, op vijf minuten van de Plaza de Lavapiés naar boven en op nog eens vijf van La Tabacalera naar beneden. Het is de perfecte tussenstop op een wandeling die begint bij het Cine Doré, langs de calle de Argumosa loopt en eindigt bij La Casa Encendida.
Kom je met het idee om te eten, dan is dit de plek: je eet hier beter en een stuk goedkoper dan op de toeristische markten in het centrum, zoals de Mercado de San Miguel, en de sfeer is totaal anders. Een tip: kom met honger maar zonder haast, en bestel niet alles bij de eerste kraam. De lol is hier om van de ene naar de andere te snoepen.
De route “Multicultureel Lavapiés” van Viavoy gaat langs de markt en door de hele wijk, met een lokale gids die je het verhaal vertelt van de corralas (volkshuizen met galerijen rond een binnenplaats), van de straatkunst in Embajadores en van de tachtig nationaliteiten die hier samenleven. Je hebt hem gedownload en stopt om te eten wanneer je wilt.
Veelgestelde vragen
Hoe is deze markt weer tot leven gekomen?
Ze stond op het punt te sterven. Ze ging open in 1944, maar rond 2010 was de helft van de kramen dicht en hingen overal de bordjes “over te nemen”. Ze werd gered door een eenvoudig idee: in plaats van haar aan een groot warenhuis te verkopen, werden goedkope huurprijzen aangeboden aan jonge projecten en aan buurtbewoners met ideeën. En het werkte, op zijn manier, van onderop, zonder de vaste klanten te verliezen. Gered door de wijk.
