Madrid · Wat te zien

Museo del Prado

Het Pradomuseum is het grootste schilderijenmuseum van Spanje en een van de belangrijkste ter wereld: onder één dak brengt het de beste collectie Europese schilderkunst samen, met werken van Velázquez, Goya, El Greco, Titiaan en Jheronimus Bosch. Het zit in een neoclassicistisch gebouw aan de Paseo del Prado, in het hart van de zogeheten “Kunstdriehoek” van Madrid, en het is het verplichte bezoek van elke reis naar Madrid. Het is niet ontstaan door schilderijen te kopen, maar uit wat de koningen van Spanje eeuwenlang verzamelden, en dat maakt het anders dan elk ander museum op de planeet.

Een beetje geschiedenis

Het gebouw werd ontworpen door de architect Juan de Villanueva in opdracht van Karel III, maar het begon niet als kunstmuseum: het oorspronkelijke idee was er een Kabinet voor Natuurlijke Historie in onder te brengen, binnen het grote plan van de Verlichting dat de Paseo del Prado wilde vullen met wetenschap, tuinen en fonteinen. De napoleontische oorlogen richtten het flink toe – de Franse troepen gebruikten het zelfs als kazerne en smolten het lood van het dak om er kogels van te maken – en het was wachten op de regering van Ferdinand VII voordat het zijn definitieve bestemming kreeg.

Het Prado ging in november 1819 open als museum, en in het begin was het iets bescheidens: er hingen maar een paar honderd schilderijen en de toegang was sterk beperkt. Het duurde decennia voordat het het grote museum werd dat vandaag voor iedereen openstaat. Anders dan andere grote musea is het niet gevormd door werken te kopen, maar uit de collecties die de Spaanse monarchie eeuwenlang had verzameld: daarom heeft zijn Spaanse, Vlaamse en Italiaanse schilderkunst nergens anders haar gelijke.

Een weinig bekende episode: tijdens de Burgeroorlog werden de waardevolste werken, om ze tegen de bombardementen te beschermen, per vrachtwagen uit Madrid weggebracht en reisden ze door half Europa naar Genève. “Las Meninas” stak Spanje over, opgerold en met uiterste zorg behandeld. Wat er vandaag zo rustig hangt, was minder dan een eeuw geleden over de wegen op de vlucht voor de oorlog.

Het museum is sindsdien flink gegroeid. De uitbreiding van Rafael Moneo, ingehuldigd in 2007, nam de kruisgang van de Jerónimos op en voegde zalen toe voor tijdelijke tentoonstellingen; en sinds 2021 hoort het geheel bij het “Landschap van het Licht”, het eerste cultuurlandschap van Madrid dat door Unesco tot werelderfgoed is verklaard.

Wat je ziet in het Pradomuseum

De collectie is zo enorm dat je het best naar binnen gaat met een duidelijk idee van wat je zoekt: alles zien in één bezoek is onmogelijk, en wie het probeert, komt uitgeput naar buiten. Dit zijn de werken die bijna niemand wil missen en waarvoor het de moeite waard is om in de rij te staan.

Zet er, als je tijd overhebt, “De edelman met de hand op de borst” van El Greco bij, “De familie van Karel IV” van Goya, “De kruisafneming” van Van der Weyden en “De drie Gratiën” van Rubens. En mis “2 mei” en “De fusillades van 3 mei” niet, de twee doeken waarin Goya de Madrileense opstand van 1808 vastlegde die begon in het Cuartel de Monteleón, in Malasaña.

Een feit dat veel mensen verrast: wat er in de zalen hangt, is maar een deel van wat het museum bezit. Duizenden werken liggen te slapen in depots of zijn in bruikleen verspreid over andere musea en gebouwen in heel Spanje, in wat bekendstaat als het “verspreide Prado”. Je zou tien keer terug kunnen komen en nog steeds schilderijen ontdekken die je nooit had gezien.

Niet te missen

Las Meninas, van Velázquez

Het beroemdste werk van het museum en een van de hoogtepunten van de wereldschilderkunst.

De Zwarte Schilderijen, van Goya

Veertien sombere taferelen die Goya rechtstreeks op de muren van zijn eigen huis schilderde, zonder opdracht en alleen voor zichzelf.

De tuin der lusten, van Jheronimus Bosch

Het raadselachtigste drieluik van het Prado, vol onmogelijke details.

De Titiaans van Filips II

De grote Venetiaanse doeken die een koning verzamelde die verliefd was op de Italiaanse schilderkunst.

Zo bezoek je het zonder stress

Een gewoon kaartje kost rond 15 euro en de laatste twee uur van elke openingsdag is de toegang gratis, met flinke rijen: ga je in dat tijdvak, sta er dan een half uur van tevoren. Reken op ruim twee uur voor de hoofdzaken en drie of vier als je dieper wilt gaan. Op sommige feestdagen zijn de openingstijden korter, dus kijk altijd op de officiële website voordat je gaat.

Praktische tips die tijd besparen: ga naar binnen via de Jerónimosingang, die van de uitbreiding van Moneo, waar meestal een kortere rij staat dan bij de Velázquezingang; laat rugzakken en paraplu's achter in de garderobe, die gratis is; en begin op de hoofdverdieping, waar het grootste deel van Velázquez en van de Vlaamse schilderkunst hangt. Er is bovendien een combikaart voor de drie musea van de Paseo del Arte, die voordelig is als je ze alle drie gaat doen.

Kijk voordat je naar binnen gaat naar de grote bronzen deuren in de Velázquezgevel: ze zijn betrekkelijk nieuw, werden in 2007 ingehuldigd en tonen gegraveerde taferelen uit de geschiedenis van de Spaanse kunst. Bijna iedereen loopt er haastig langs zonder ernaar te kijken.

Hoe het in je bezoek aan Madrid past

Het Prado is het hoekpunt van de Paseo del Arte, de culturele as die over de Paseo del Prado naar beneden loopt en die je in één dag te voet kunt afleggen. Op een paar minuten liggen het Museo Thyssen-Bornemisza, dat aanvult wat het Prado mist, en het Museo Reina Sofía, waar de Guernica van Picasso hangt. Tegenover vind je de fontein van Neptunus en, verder omhoog, de Plaza de Cibeles met het uitkijkpunt van het Palacio de Cibeles.

Achter het museum, aan de overkant van de straat, ligt het Parque del Retiro: het Estanque Grande en het Palacio de Cristal zijn de best denkbare rustpauze na twee uur schilderkunst. En bij de zuidelijke uitgang ligt de Cuesta de Moyano, met haar kraampjes met tweedehandsboeken, al sinds 1925 elke dag van het jaar open.

Wil je het liever niet op eigen houtje bezoeken, dan neemt de wandelroute “Paseo del Arte en El Retiro” van Viavoy je mee over de hele as en vertelt je in je eigen tempo het verhaal van elke stop, met de stem van een lokale gids, zonder groep en zonder verbinding.

Veelgestelde vragen

Zijn de zwarte schilderingen van Goya altijd schilderijen geweest?

Nee, en dit is een van de indrukwekkendste verhalen van het museum. Goya, al oud, doof en verbitterd, schilderde ze rechtstreeks op de muren van zijn huis buiten Madrid, de Quinta del Sordo, zonder opdracht en zonder de bedoeling ze te verkopen: ze waren alleen voor hemzelf. Tientallen jaren na zijn dood werden ze van de muur gehaald en met enorme zorg op doek overgebracht om ze hierheen te kunnen brengen. Wat je daar ziet hangen, waren eerst de muren van een eenzame man.

Sinds wanneer is het Prado een museum?

Het opende zijn deuren in november 1819, en in het begin was het iets bescheidens: er hingen maar een paar honderd schilderijen en de toegang was erg beperkt. Het duurde decennia voor het het grote, voor iedereen open museum werd dat het nu is. Als je binnenkomt, bedenk dan dat je meer dan tweehonderd jaar te laat bent... en toch heb je net genoeg tijd om alles te zien.

Zien we maar een deel van wat het bewaart?

Heel veel mensen gaan hier uitgeput weg in de overtuiging dat ze alles hebben gezien, en dat is bij lange na niet zo. Het Prado bezit duizenden en duizenden werken, en in de zalen hangt maar een deel; de rest slaapt in depots of is verspreid, uitgeleend aan andere musea en gebouwen in heel Spanje, wat het “Prado disperso” wordt genoemd. Je zou tien keer kunnen terugkomen en nog steeds schilderijen ontdekken die je nooit had gezien.

Ontdek Madrid en luister in je eigen tempo

Museo del Prado maakt deel uit van onze tour Paseo del Arte en El Retiro.

Viavoy-app

Andere plekken in Madrid

Museo Reina Sofía

Museo Thyssen-Bornemisza

Palacio de Cibeles

Palacio de Cristal

Koninklijk Paleis van Madrid

Plaza de Cibeles