Een rustplek van bomen met een vijver en bankjes, een van de plekjes waar de inwoners van Valladolid het meest van houden. Maar het interessantste aan dit plein is wat je niet meer ziet: hier liep een arm van de rivier de Esgueva, met stenen bruggen en molens, tot die werd overkluisd.
Een tuin op een rivier
De Esgueva stak de stad over op weg naar de Pisuerga, gesplitst in verschillende armen. Er waren stenen bruggen en molens die bij hoog water zoveel schade aanrichtten dat de stad in 1563 besloot ze weg te halen.
Na verloop van tijd werd de bedding overkluisd, en in 1933 werd deze tuin geopend op wat ooit een rivier was. Dezelfde ingreep verklaart de naam van de Plaza del Val, waar een andere arm liep.
De Esgueva stond slecht bekend om zijn vuil en zijn stank, zo erg dat de grote dichters het riviertje ongenadig te grazen namen. Toen het hof hier zat, tussen 1601 en 1606, liepen Góngora en Quevedo in de stad rond, en aan Góngora worden bijtende verzen toegeschreven die de spot drijven met dit stinkende riviertje.
Dat twee van de grootste dichters van de Spaanse Gouden Eeuw rijmelarij wijdden aan een stadsbeek, zegt genoeg over hoe ondraaglijk die moet zijn geweest.
Rosa Chacel op een bankje
In de vijver staat een innemend beeld: een opa die met zijn kleinzoon en een papieren bootje speelt. Het is een van die vriendelijke stukken straatbeeldhouwkunst die werken omdat ze iets echts beschrijven.
En op een bankje, in brons, zit Rosa Chacel, een van de grote schrijfsters die deze streek heeft voortgebracht: romanschrijfster van de Generatie van '27, ze werd heel dicht hierbij geboren en vertelde als geen ander over het Valladolid van haar jeugd.
De geschiedenis behandelde haar onrechtvaardig: de Spaanse Burgeroorlog dreef haar in een lange ballingschap in Brazilië en Argentinië, en pas op hoge leeftijd keerde ze naar Spanje terug. De erkenning kwam laat, met de Premio Nacional de las Letras, de nationale prijs voor letterkunde, in 1987. Ze stierf op zesennegentigjarige leeftijd.
Haar geliefdste boek is “Desde el amanecer”, Vanaf de dageraad, herinneringen aan haar jeugd in deze stad. Naast haar gaan zitten en een alinea lezen is waarschijnlijk de beste manier om het Valladolid van het begin van de 20e eeuw te begrijpen.
Niet te missen
Het ligt op een overkluisde rivier
Hier liep een arm van de Esgueva. De tuin werd in 1933 op de bedding geopend.
De molens verdwenen in 1563
Ze richtten bij hoog water zoveel schade aan dat de stad besloot ze weg te halen.
Góngora dreef de spot met de rivier
Aan hem worden bijtende verzen over dit stinkende riviertje toegeschreven, uit de tijd dat het hof hier zat.
Rosa Chacel, in brons
Romanschrijfster van de Generatie van '27, verbannen en laat erkend: de nationale prijs in 1987.
Hoe het in je bezoek aan Valladolid past
Het ligt in de oude binnenstad, op een paar minuten van de Plaza Mayor en de kerken van het centrum.
De stop duurt vijftien of twintig minuten. De toegang is vrij en het werkt goed als pauze tussen twee bezoeken.
Het past in de literaire route door de stad, samen met de Casa de Cervantes en het standbeeld van Zorrilla op zijn plein.
Veelgestelde vragen
Wie was Rosa Chacel?
Een enorme schrijfster die de geschiedenis onrechtvaardig behandelde. De Burgeroorlog dreef haar naar een lange ballingschap in Brazilië en Argentinië, en ze keerde pas op hoge leeftijd naar Spanje terug; de erkenning kwam laat, met de Premio Nacional de las Letras in 1987. Ze stierf op 96-jarige leeftijd. Haar meest geliefde boek, “Desde el amanecer”, schreef ze in ballingschap, uit pure heimwee. Daarom vind ik het mooi dat ze hier rust, in brons, in de stad die ze nooit ophield te herinneren.
Wat zeiden ze over die verborgen rivier?
Dat hij vreselijk stonk, eerlijk gezegd. De Esgueva had zo'n slechte reputatie vanwege zijn viezigheid en stank dat zelfs de grote dichters zich eraan vergrepen. Toen het hof hier was, liepen Góngora en Quevedo door de stad rond, en aan Góngora worden bijtende verzen toegeschreven die de spot dreven met dit stinkende beekje. Stel je voor: een van de grootste dichters van onze taal die rijmen wijdt aan een riool. Nu, overdekt en veranderd in een tuin, rust de Esgueva eindelijk in vrede.
