Het heeft twee gezichten en die lijken in niets op elkaar. Aan de Plaza de San Francisco een platereske gevel uit 1527, van boven tot onder bedekt met reliëfs, grotesken, medaillons en wapenschilden, gehouwen alsof de steen kant was. Aan de Plaza Nueva een sobere, regelmatige neoclassicistische voorgevel uit de 19e eeuw. Dat is driehonderd jaar verschil in hetzelfde gebouw, en het contrast is de best denkbare samenvatting van hoe Sevilla gegroeid is: in lagen, bijna zonder ooit af te breken wat er al stond.
Het plateresk van Diego de Riaño
De oude gevel werd ontworpen door Diego de Riaño, die er tussen 1527 en 1534, het jaar van zijn dood, aan werkte. Het is een van de meest geprezen voorbeelden van het Spaanse plateresk, de eerste renaissancestijl op het schiereiland, zo genoemd omdat de fijne versiering doet denken aan het werk van zilversmeden.
Kijk van dichtbij: hoofden, schilden, linten, bladeren, fantastische dieren en mythologische figuren zijn in elke beschikbare centimeter gepast. Ook Hercules en Julius Caesar verschijnen, de mythische stichters van de stad, dezelfde twee die de zuilen van de Alameda de Hércules bekronen.
Het gebouw werd in de 19e eeuw uitgebreid op de grond van het afgebroken klooster van San Francisco, en die uitbreiding is degene die uitkijkt op de Plaza Nueva. Ze werd neoclassicistisch ontworpen en bleef strikt genomen onvoltooid. Daarom is het verschil tussen de twee gezichten zo bruut: het is geen gril, het is een onderbroken werk.
Het plein waar Sevilla zijn leven op het spel zette
De Plaza de San Francisco, intiemer dan de naburige Plaza Nueva, was eeuwenlang het grote openbare toneel van de stad: feesten, toernooien, stierengevechten, uitroepingen… en ook autodafés van de Inquisitie en openbare terechtstellingen. De balkons werden als loges verhuurd en de stad kwam erop af alsof ze naar het theater ging.
Vandaag is het de plek vanwaar je de broederschappen ziet voorbijtrekken over de zogenaamde carrera oficial, de officiële route van de Semana Santa, met de stoelen en loges die wekenlang van tevoren worden opgebouwd. De functie is veranderd; de gewoonte om een uitzicht te huren niet.
Je ziet overal het embleem NO8DO: een NO, een streng wol en een DO. Je leest het als “no madeja do”, wat klinkt als “no me ha dejado”, ze heeft me niet in de steek gelaten, en volgens de overlevering schonk Alfons X het aan de stad die hem trouw bleef toen zijn zoon Sancho tegen hem in opstand kwam. Het is het stadswapen en het staat op putdeksels, bussen en lantaarnpalen.
Niet te missen
De platereske gevel
1527-1534, van Diego de Riaño: steen gehouwen als kant, zonder één vrije centimeter.
Twee gezichten en driehonderd jaar
Plateresk aan de kant van San Francisco, onvoltooid neoclassicistisch aan de kant van de Plaza Nueva. Hetzelfde gebouw.
De NO8DO
“No madeja do”, dat wil zeggen “ze heeft me niet in de steek gelaten”. Het staat overal in de stad, tot op de putdeksels.
De rondleidingen
Apeadero, keizerstrap en raadszalen, voor een symbolische prijs en na reservering vooraf.
Hoe het past in je bezoek aan Sevilla
Het gebouw is ook vanbinnen te bezoeken. Het stadsbestuur organiseert rondleidingen langs het Apeadero, de oude koetshal, de keizerstrap en de raadszalen, met hun cassetteplafonds en hun schilderijencollectie. Je moet reserveren en de plaatsen zijn beperkt, maar de prijs is symbolisch en de meeste bezoekers van Sevilla weten niet eens dat het kan.
Het staat tussen de twee pleinen en op een steenworp van alles: de calle Sierpes begint op de hoek, de Kathedraal ligt op zeven minuten en de Iglesia Colegial del Salvador op vijf.
Als je het alleen van buiten gaat bekijken, doe dat dan vanaf de Plaza de San Francisco en halverwege de ochtend, wanneer de zon vol op de platereske gevel staat en de reliëfs echt reliëf krijgen. Met tegenlicht wordt al dat beeldhouwwerk een grijze muur.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurde er vroeger op dit plein?
Van alles, en niet altijd leuk. De Plaza de San Francisco was eeuwenlang het grote podium van de stad: hier werden feesten en stierengevechten gehouden, maar ook de autodafés van de Inquisitie en openbare terechtstellingen. De mensen leunden over de balkons alsof ze naar het theater gingen. Vandaag drink je een koffie op de plek waar vroeger levens op het spel stonden; Sevilla heeft van die lagen onder het tafelkleed.
Wat betekent de NO8DO die je overal in Sevilla ziet?
Dat embleem, een NO, een streng wol en een DO, zie je door de hele stad, ook op dit gebouw. Je leest het als “no madeja do”, een woordspeling die klinkt als “no me ha dejado”, oftewel “ze heeft me niet in de steek gelaten”. Het verhaal gaat dat koning Alfons X de Wijze het schonk: toen zijn zoon Sancho tegen hem in opstand kwam, bleef Sevilla hem trouw. Het is het wapen van de stad en eigenlijk een verklaring van trouw.
