Granada · Τι να δεις

Αυλή των Λεόντων

Patio de los Leones

Εκατόν είκοσι τέσσερις λεπτότατες κολόνες από λευκό μάρμαρο και, στο κέντρο, μια λεκάνη που τη στηρίζουν δώδεκα λιοντάρια που αναβλύζουν νερό. Είναι η εικόνα που έχει κάνει τον γύρο του πλανήτη και η καρδιά του Παλατιού των Λεόντων, που χτίστηκε στο δεύτερο μισό του 14ου αιώνα επί Μουχάμαντ Ε΄, τη στιγμή της μεγαλύτερης φινέτσας της τέχνης των Νασριδών. Και έχει δύο κλειδιά που σχεδόν κανείς δεν κοιτάζει: τον ρυθμό των κολόνων και αυτό που υπάρχει στο δάπεδο.

Κολόνες τοποθετημένες σαν μελωδία

Οι εκατόν είκοσι τέσσερις κολόνες δεν είναι κατανεμημένες κανονικά. Ομαδοποιούνται μόνες, σε ζευγάρια και σε τριάδες, ακολουθώντας έναν ρυθμό που αλλάζει κατά μήκος της στοάς, έτσι ώστε καθώς περπατάς η προοπτική ανοίγει και κλείνει συνεχώς. Δεν είναι καπρίτσιο: είναι σύνθεση, και λειτουργεί όπως το μέτρο ενός στίχου.

Αυτή η αρχή διατρέχει όλο το παλάτι. Οι Νασρίδες δούλευαν με αυστηρές μαθηματικές αναλογίες —το χρυσό ορθογώνιο εμφανίζεται παντού— και με μια αντίληψη του χώρου που προτιμά την ακολουθία από τη μία και μοναδική εντυπωσιακή ματιά. Τίποτα δεν φαίνεται ολόκληρο από ένα μόνο σημείο.

Και το υλικό ξεγελάει. Οι κολόνες είναι από μάρμαρο του Μακαέλ, αλλά τα κιονόκρανα, τα γύψινα και τα ξύλινα γείσα είναι φτωχά υλικά δουλεμένα στο έπακρο. Η Αλάμπρα δεν εντυπωσιάζει με το πόσο ακριβά είναι τα υλικά της αλλά με την τεράστια ποσότητα δουλειάς που έχει συσσωρευτεί πάνω τους.

Τα λιοντάρια και το νερό

Τα δώδεκα λιοντάρια είναι ένα αίνιγμα εν μέρει λυμένο. Έχει προταθεί ότι ήταν παλαιότερα από την αυλή, επαναχρησιμοποιημένα από ένα άλλο κτίριο του 11ου αιώνα, αν και οι πιο πρόσφατες έρευνες τείνουν να τα χρονολογούν στον ίδιο τον 14ο αιώνα. Αυτό που είναι τεκμηριωμένο είναι η λειτουργία τους: ήταν μέρος ενός σύνθετου υδραυλικού συστήματος, και μια παράδοση υποστηρίζει ότι χρησίμευαν ως υδραυλικό ρολόι, με το νερό να τρέχει κάθε ώρα από διαφορετικό λιοντάρι.

Κοίτα το δάπεδο. Από το κέντρο της κρήνης ξεκινούν τέσσερα αυλάκια που διασχίζουν την αυλή σε σχήμα σταυρού και κατευθύνονται προς τις τέσσερις αίθουσες γύρω της. Δεν είναι διακόσμηση: είναι η αναπαράσταση των τεσσάρων ποταμών του παραδείσου που περιγράφει το Κοράνι, και μετατρέπει ολόκληρη την αυλή σε εικόνα του υποσχεμένου κήπου.

Το νερό φτάνει ως εδώ με τη βαρύτητα από το βασιλικό αυλάκι, που κατεβαίνει από τη σιέρα αρκετά χιλιόμετρα. Όλο το υδραυλικό σύστημα της Αλάμπρα —κρήνες, δεξαμενές, λουτρά, περιβόλια— λειτουργεί χωρίς ούτε μία αντλία, μόνο με την υψομετρική διαφορά. Είναι το πιο εντυπωσιακό έργο μηχανικής του συνόλου και αυτό που αναφέρεται λιγότερο.

Μη χάσεις

Ο ρυθμός των κολόνων

Μόνες, σε ζευγάρια και σε τριάδες, με έναν ρυθμό που ανοίγει και κλείνει την προοπτική καθώς περπατάς.

Οι τέσσερις ποταμοί του παραδείσου

Τα αυλάκια που ξεκινούν από την κρήνη σε σχήμα σταυρού αναπαριστούν τον υποσχεμένο κήπο του Κορανίου.

Όλο το νερό με τη βαρύτητα

Χωρίς ούτε μία αντλία: το βασιλικό αυλάκι κατεβαίνει από τη σιέρα και τροφοδοτεί κρήνες, λουτρά και περιβόλια.

Φτωχά υλικά, ατέλειωτη δουλειά

Γύψος, ξύλο και πλακάκι. Η Αλάμπρα δεν εντυπωσιάζει με το ακριβό αλλά με τις ώρες δουλειάς που συσσωρεύτηκαν.

Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Γρανάδα

Είναι το προτελευταίο κομμάτι της διαδρομής των Παλατιών των Νασριδών, μετά την Αυλή των Μυρτιών και την Αίθουσα των Πρέσβεων και πριν από την Αίθουσα των Δύο Αδελφών και την έξοδο προς τους κήπους. Φτάνεις εδώ από το Μεσουάρ ακολουθώντας τη μονόδρομη πορεία του δρομολογίου.

Γύρω από την αυλή βρίσκονται οι τέσσερις αίθουσες που συμπληρώνουν το σύνολο: των Αβενθεράχες, με τον τρούλο της από μουκάρνας (σταλακτιτικό διάκοσμο) και τον θρύλο της σφαγής των ευγενών· των Βασιλέων, με εικονιστικές ζωγραφιές πάνω σε δέρμα στην οροφή, ασυνήθιστες στην ισλαμική τέχνη· των Δύο Αδελφών, με τον πιο σύνθετο τρούλο από μουκάρνας που σώζεται· και των Μουκάρνας, από την οποία μπαίνεις στην αυλή, που ο αρχικός θόλος της χάθηκε στην έκρηξη του 1590.

Μια πρακτική σημείωση: αυτό είναι το σημείο με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση κόσμου σε όλη την Αλάμπρα, και στις κεντρικές ώρες της μέρας είναι δύσκολο να σταθείς. Αν μπορείς να διαλέξεις ώρα, η πρώτη του πρωινού και η τελευταία του απογεύματος αλλάζουν εντελώς την εμπειρία.

Συχνές ερωτήσεις

Από πότε είναι αυτή η αυλή;

Από τη βασιλεία του Μωάμεθ του Πέμπτου, στο δεύτερο μισό των χρόνων του χίλια τριακόσια: η πιο ψηλή στιγμή της τέχνης των Νασριδών, όταν πια τα κατείχαν όλα και μπορούσαν να επιτρέψουν στον εαυτό τους αυτό το φιλιγκράν. Δεν είναι από τις αρχές της δυναστείας, είναι από την ακμή, από τότε που το βασίλειο ήταν μικρό αλλά πλουσιότατο και τα έριχνε όλα στην ομορφιά. Τα καλύτερα τα έκαναν ακριβώς όταν πια διαισθάνονταν ότι δεν θα υπήρχαν πολλά ακόμη.

Από πού βγήκαν τα λιοντάρια;

Εδώ υπάρχει ένα όμορφο μυστήριο. Υπάρχουν μελετητές που πιστεύουν ότι τα δώδεκα λιοντάρια είναι παλαιότερα από την αυλή, ότι υπήρχαν ήδη στα χρόνια του χίλια και ότι οι Νασρίδες τα ξαναχρησιμοποίησαν· μερικοί υποδεικνύουν μάλιστα ότι διακοσμούσαν το παλάτι ενός ισχυρού Εβραίου βεζίρη της Γρανάδας της εποχής. Δεν είναι σίγουρο, αλλά μου αρέσει η ιδέα: πέτρινα λιοντάρια που ίσως είδαν να περνούν περισσότερα από ένα βασίλεια πριν καταλήξουν εδώ.

Η αυλή ήταν πάντα από γυμνό μάρμαρο;

Ίσως όχι. Οι ανασκαφές δείχνουν ότι το κεντρικό τμήμα ήταν χαμηλωμένο και φυτεμένο, με μυρτιές και χαμηλές πορτοκαλιές, έτσι ώστε περπατώντας βρισκόσουν σχεδόν στο ύψος των κορυφών τους, ανάμεσα σε πράσινο και άρωμα. Αυτό που σήμερα βλέπεις τόσο λευκό και ξέφωτο ίσως ήταν ένα βυθισμένο κηπάκι. Και η κρήνη, παρεμπιπτόντως, αναστηλώθηκε πριν από λίγα χρόνια και ξανάρχισε να αναβλύζει όπως έπρεπε.

Ανακάλυψε την πόλη Granada και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό

Γύρισέ την με ντόπιους ξεναγούς, με τον δικό σου ρυθμό και χωρίς σύνδεση.

Εφαρμογή Viavoy

Άλλα μέρη στην πόλη Granada

Πλάθα Λάργα και Πύλη των Πέσας

Πύλη της Δικαιοσύνης

Κάμπο ντελ Πρίνθιπε

Βασιλικό Παρεκκλήσι

Καθεδρικός ναός της Γρανάδας

Κοράλ ντελ Καρμπόν