Φαγητό στο Σαντιάγο: χταπόδι, θαλασσινά και τάρτα αμυγδάλου
Γιατί το χταπόδι λέγεται α φέιρα και όχι γαλικιανό, πού να αγοράσεις την αληθινή τάρτα του Σαντιάγο και ποιους δρόμους καλό είναι να αποφύγεις. Μαζί με την αγορά που είναι η καλύτερη στάση της πόλης.
Η Γαλικία έχει ένα από τα καλύτερα κελάρια της Ευρώπης και το Σαντιάγο είναι η διοικητική της πρωτεύουσα, όχι το λιμάνι της, κάτι που δημιουργεί μια περίεργη κατάσταση: εδώ φτάνει το καλύτερο προϊόν της χώρας, αλλά η πόλη δεν το παράγει. Η πρακτική συνέπεια είναι ότι τρως πολύ καλά και ότι η διαφορά ανάμεσα σε ένα καλό και ένα κακό μαγαζί βρίσκεται σχεδόν πάντα στην πρώτη ύλη, όχι στην κουζίνα.
Η Αγορά Αμπάστος είναι το δεύτερο πιο επισκέψιμο μέρος της πόλης μετά τον καθεδρικό και παραμένει μια αληθινή αγορά. Αρκετοί πάγκοι σου μαγειρεύουν ό,τι αγοράζεις στο διπλανό μαγαζί.
Πούλπο α φέιρα, και γιατί λέγεται έτσι
Δεν είναι «γαλικιανό χταπόδι».
Το σωστό όνομα είναι πούλπο α φέιρα, χταπόδι του πανηγυριού, και περιγράφει ακριβώς την προέλευσή του: μαγειρευόταν στα ζωοπανηγύρια της ενδοχώρας της Γαλικίας, όπου το χταπόδι έφτανε αποξηραμένο από την ακτή, γιατί ήταν ο μόνος τρόπος να μεταφερθεί πριν από τη βιομηχανική ψύξη. Το να το λες «γαλικιανό χταπόδι» είναι κάτι που γίνεται έξω από εδώ.
Η τεχνική έχει αυστηρούς κανόνες. Βράζει σε χάλκινη κατσαρόλα, το «τρομάζουν» —το βουτούν και το βγάζουν από το νερό που βράζει τρεις φορές πριν από το κανονικό βράσιμο, για να μη φύγει η πέτσα—, κόβεται με ψαλίδι πάνω σε ξύλινο πιάτο και καρυκεύεται με λάδι, χοντρό αλάτι και πάπρικα, γλυκιά ή καυτερή.
Το ξύλινο πιάτο δεν είναι φολκλόρ: απορροφά το περιττό νερό και κρατά το χταπόδι ζεστό. Κι εκείνος που το μαγειρεύει λέγεται πουλπέιρο ή πουλπέιρα, ένα επάγγελμα με δικό του όνομα που περνά από γενιά σε γενιά σε οικογένειες της περιοχής του Μελίδε και των γύρω χωριών.
Συνοδεύεται με κατσέλος, βραστές πατάτες, και τρώγεται με οδοντογλυφίδα, όχι με πιρούνι. Και με κρασί του τόπου σε κούνκα, εκείνο το λευκό κεραμικό φλιτζάνι χωρίς χερούλι που είναι το παραδοσιακό γαλικιανό δοχείο.
1
Γύρω από την Αγορά Αμπάστος
📍 Ρούα ντας Αμέας, δίπλα στην Πράθα ντε Θερβάντες
Η αγορά καταλαμβάνει οκτώ πέτρινες αίθουσες χτισμένες τη δεκαετία του σαράντα πάνω σε ένα σημείο που λειτουργεί από τον Μεσαίωνα. Είναι το δεύτερο πιο επισκέψιμο μέρος της πόλης και παραμένει μια αληθινή αγορά, με χωρικές που πουλούν τη δική τους παραγωγή. Κλείνει στα μέσα του απογεύματος και δεν ανοίγει τις Κυριακές.
Το κύκλωμα για τάπας που οι περισσότεροι επισκέπτες δεν ανακαλύπτουν, γιατί μένουν στους δρόμους του κέντρου. Μπαρ με προσωπικότητα, ντόπιο κοινό και τιμές που δεν είναι ακόμη τιμές ιστορικού κέντρου. Δέκα λεπτά από το Ομπραδόιρο, ανεβαίνοντας προς την Πόρτα ντο Καμίνιο.
Τα θαλασσινά είναι το δυνατό επιχείρημα, κι εδώ φτάνουν τα καλύτερα των ρίας: χτένια —το όστρακο του προσκυνητή, που σερβίρεται ογκρατέν με το κρεμμύδι του και την τριμμένη φρυγανιά του—, σωληνάρια, κυδώνια, θαμπουρίνιας, πέρσεμπες στην εποχή τους και καβουρομάνα. Οι τιμές αλλάζουν πάρα πολύ ανάλογα με την εποχή και καλό είναι να ρωτάς πριν παραγγείλεις.
Η γαλικιανή εμπανάδα είναι το άλλο κλασικό και έχει ελάχιστη σχέση με την εμπαναδίγια: είναι μια λεπτή και μεγάλη ζύμη, ψημένη ολόκληρη και κομμένη σε μερίδες, γεμιστή με θόρθα, με παλαμίδα, με μπακαλιάρο με σταφίδες ή με κυδώνια. Η καλή έχει ζουμερή γέμιση και ζύμη που δεν διαλύεται.
Οι πιπεριές του Παδρόν καλλιεργούνται είκοσι λεπτά από εδώ και λειτουργούν σύμφωνα με τη γνωστή παροιμία: άλλες καίνε κι άλλες όχι, και δεν υπάρχει τρόπος να το ξέρεις μέχρι να τις δαγκώσεις. Η καλή εποχή είναι από τον Ιούνιο ως τον Σεπτέμβριο· εκτός εποχής είναι θερμοκηπίου και καίνε αρκετά περισσότερο.
Και το κρέας, που στη Γαλικία είναι εξίσου σημαντικό με τη θάλασσα: γαλικιανό μοσχάρι με ονομασία προέλευσης, λακόν με γκρέλος τον χειμώνα και το γαλικιανό κοσίδο, που τις εβδομάδες του καρναβαλιού είναι το πιάτο που τρώει όλη η πόλη.
Η τάρτα του Σαντιάγο, και πού να την αγοράσεις
Η παραδοσιακή συνταγή έχει μόνο αλεσμένο αμύγδαλο, ζάχαρη, αυγό και ξύσμα λεμονιού: καθόλου αλεύρι, ούτε βούτυρο, ούτε μαγιά. Αυτή η απλότητα είναι που την κάνει εύκολη στη νοθεία, και στα μαγαζιά του τουριστικού κυκλώματος αφθονεί η εκδοχή με αλεύρι και λιγότερο αμύγδαλο.
Ο σταυρός του Σαντιάγο από ζάχαρη άχνη από πάνω δεν είναι μεσαιωνικός: είναι μια εμπορική σύμβαση που καθιερώθηκε στα μέσα του 20ού αιώνα και που σήμερα είναι αυτό που ταυτίζει το προϊόν. Η ίδια η τάρτα είναι πολύ παλαιότερη και εμφανίζεται σε έγγραφα ήδη από τον Μεσαίωνα.
Η καλύτερη δυνατή αγορά γίνεται σε ένα μέρος που σχεδόν κανείς δεν χρησιμοποιεί: τον τόρνο της μονής του Σαν Πάιο ντε Αντεαλτάρες, στην Πράθα ντα Κιντάνα. Μέσα από ένα περιστρεφόμενο ξύλινο παραθυράκι, οι έγκλειστες βενεδικτίνες μοναχές πουλούν τα γλυκά που φτιάχνουν οι ίδιες, χωρίς να δει κανείς το πρόσωπο του άλλου.
Ως πρακτικός κανόνας: αν η τάρτα είναι ψηλή, αφράτη και μαλακή, έχει αλεύρι. Η καλή είναι χαμηλή, πυκνή, λίγο αμμώδης και με γεύση καβουρδισμένου αμυγδάλου πάνω απ' όλα. Και κοστίζει όσο κοστίζει το αμύγδαλο, οπότε να είσαι καχύποπτος με τις πολύ καλές τιμές.
Ψάξε στον τοίχο, στο ύψος του δρόμου, το μικρό περιστρεφόμενο ξύλινο παραθυράκι. Μιλάς μέσα από αυτό, αφήνεις τα κέρματα, ο δίσκος γυρίζει και σου επιστρέφει φρεσκοφτιαγμένη τάρτα αμυγδάλου. Μια συναλλαγή αιώνων, φωνή με φωνή, χωρίς ούτε ένα πρόσωπο. Μεταβλητό ωράριο.
Οι δύο δρόμοι με τα περισσότερα εστιατόρια της πόλης, δίπλα στο Ομπραδόιρο, και εκεί όπου η τουριστική πίεση φαίνεται περισσότερο. Τρως καλά σε αρκετά μέρη, αλλά καλό είναι να κοιτάς τον κατάλογο και να είσαι καχύποπτος με τα πλαστικοποιημένα μενού με φωτογραφίες και με όποιον προσπαθεί να σε τραβήξει από την πόρτα.
Γιατί λέγεται πούλπο α φέιρα και όχι γαλικιανό χταπόδι;
Επειδή μαγειρευόταν στα ζωοπανηγύρια της ενδοχώρας της Γαλικίας, όπου το χταπόδι έφτανε αποξηραμένο από την ακτή, που ήταν ο μόνος τρόπος να μεταφερθεί πριν από τη βιομηχανική ψύξη. Α φέιρα σημαίνει «του πανηγυριού». Το να το λες «γαλικιανό χταπόδι» είναι κάτι που γίνεται έξω από τη Γαλικία· εδώ κανείς δεν το λέει έτσι.
Πώς ξεχωρίζεις την καλή τάρτα του Σαντιάγο;
Η παραδοσιακή έχει μόνο αλεσμένο αμύγδαλο, ζάχαρη, αυγό και ξύσμα λεμονιού, χωρίς αλεύρι ούτε μαγιά. Γι' αυτό είναι χαμηλή, πυκνή και λίγο αμμώδης, με κυρίαρχη γεύση καβουρδισμένου αμυγδάλου. Αν είναι ψηλή, αφράτη και μαλακή, έχει αλεύρι. Ο σταυρός από ζάχαρη άχνη είναι εμπορική σύμβαση του 20ού αιώνα, όχι αρχαίο χαρακτηριστικό.
Πού αγοράζεις την καλύτερη τάρτα;
Σε εργαστήρια της παλιάς πόλης και, πάνω απ' όλα, στον τόρνο της μονής του Σαν Πάιο ντε Αντεαλτάρες, στην Πράθα ντα Κιντάνα: ένα περιστρεφόμενο ξύλινο παραθυράκι από το οποίο οι έγκλειστες βενεδικτίνες μοναχές πουλούν τα γλυκά που φτιάχνουν οι ίδιες. Το ωράριο είναι μεταβλητό, οπότε πρέπει να δοκιμάσεις την τύχη σου.
Αξίζει η Αγορά Αμπάστος;
Πολύ. Είναι το δεύτερο πιο επισκέψιμο μέρος του Σαντιάγο μετά τον καθεδρικό και, παρ' όλα αυτά, παραμένει μια αληθινή αγορά, με χωρικές που πουλούν τη δική τους παραγωγή. Αρκετοί πάγκοι μαγειρεύουν ό,τι αγοράζεις στο διπλανό μαγαζί. Κλείνει στα μέσα του απογεύματος και δεν ανοίγει τις Κυριακές.
Είναι ακριβό το φαγητό στο Σαντιάγο;
Εξαρτάται πολύ από τη ζώνη και το προϊόν. Τα θαλασσινά έχουν πολύ μεταβλητές τιμές ανάλογα με την εποχή και καλό είναι να ρωτάς πριν παραγγείλεις, κυρίως για πέρσεμπες και καβουρομάνα. Η υπόλοιπη κουζίνα —χταπόδι, εμπανάδα, κοσίδο, κρέας— έχει λογικές τιμές. Η Ρούα ντε Σαν Πέδρο και η γύρω περιοχή της αγοράς είναι οι πιο οικονομικές ζώνες.
Ποιες ζώνες καλό είναι να αποφύγεις;
Καμία συγκεκριμένα, αλλά ένα είδος μαγαζιού ναι: εκείνα που επιδεικνύουν πλαστικοποιημένα μενού με φωτογραφίες και εκείνα που προσπαθούν να τραβήξουν πελάτες από την πόρτα, πολύ συχνά στους δρόμους γύρω από το Ομπραδόιρο. Στους ίδιους δρόμους υπάρχουν και εξαιρετικά εστιατόρια, οπότε ο κανόνας είναι να κοιτάς τον κατάλογο πριν καθίσεις.
Πρακτικές πληροφορίες
Το πιάτοΠούλπο α φέιρα, κομμένο με ψαλίδι πάνω σε ξύλινο πιάτο και με πάπρικα. Τρώγεται με οδοντογλυφίδα.
ΘαλασσινάΧτένια, σωληνάρια, κυδώνια, πέρσεμπες και καβουρομάνα. Ρώτα την τιμή πριν παραγγείλεις.
ΑγοράΑγορά Αμπάστος, στη Ρούα ντας Αμέας. Κλείνει στα μέσα του απογεύματος και δεν ανοίγει τις Κυριακές.
ΓλυκόΤάρτα του Σαντιάγο μόνο με αμύγδαλο. Η καλύτερη, στον τόρνο του Σαν Πάιο ντε Αντεαλτάρες.
ΠοτόΑλμπαρίνιο από τις Ρίας Μπάισας ή ριμπέιρο. Το κρασί του τόπου σερβίρεται σε κούνκα.
ΠούΡούα ντε Σαν Πέδρο και γύρω από την αγορά για τα ντόπια· Φράνκο και Ρούα Νόβα, με κρίση.
Στον χάρτη
🎧 Με το Viavoy
Περπάτησε στην πόλη Santiago de Compostela και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό
Κατέβασε το Viavoy και περπάτησε στην πόλη Santiago de Compostela χωρίς σύνδεση, όποτε θέλεις.
από 2,99 €· εφάπαξ πληρωμή
City Pass · 9,99 €3 ημέρες, όλες οι περιηγήσεις στην πόλη Santiago de Compostela