Hoi! Ik ben Daan, en het komende ruime uur ben ik jouw stem door het Zaragoza waar bijna niemand naar kijkt: de Romeinse stad die onder je voeten begraven ligt en de bakstenen torens die de mudéjar-bouwmeesters — moslimambachtslieden in dienst van de christelijke koninkrijken — er duizend jaar later bovenop zetten.
Overzicht
We dalen af naar het forum, de rivierhaven en de badhuizen, we werpen een blik in een Romeins theater, steken de oude Joodse wijk over en volgen, toren na toren, een spoor van metselwerk dat op kant lijkt. We doen het rustig aan, straat voor straat, want hier draagt elke handbreedte grond twee steden op zich.
En drie van die juwelen bewaren binnen hun eigen audiogids, inbegrepen in deze wandeling: de Seo del Salvador, de kerk van La Magdalena en de kerk van San Pablo; als je bij hun deuren staat, druk je en ga je naar binnen. Onze wandeling begint bij het Forummuseum van Caesaraugusta, op de plaza de la Seo.
We gaan beginnen.
Route
Je staat op de Plaza de la Seo, maar vergeet even wat je ziet en denk aan waar je op staat. Sluit je ogen: onder dit plaveisel klinkt het geruis van water in de riolen, echo's van een markt, sandalen op marmer. Hier klopte het forum van Caesaraugusta, het politieke en commerciële hart van de kolonie.
- 2
Het onyxprisma van La Seo
Voor je verrijst La Seo, de kathedraal van El Salvador, gebouwd vanaf 1118 precies bovenop het oude Romeinse forum en de grote moskee.
- 3
Aartsbisschoppelijk Paleis van Zaragoza
Voor je verheft zich een lange, sobere gevel van lichte steen met ordelijke balkons: het Aartsbisschoppelijk Paleis. Het ruikt naar een open plein, naar steen die door de zon is verwarmd.
Je staat op een van de grote geheimen van de Romeinse stad, de rivierhaven, en het is de moeite waard om echt stil te staan. Hier voel je de vochtigheid van de Ebro dichtbij, die geur van grote rivier en van populier. Ga het museum in en begrijp iets wat alles verandert: Caesaraugusta was geen geïsoleerde stad in het binnenland.
- 5
De Boog en het Huis van de Deken
In een smal steegje staat de tijd ineens stil. Boven je hoofd steekt een bakstenen boog over die twee gebouwen boven de straat met elkaar verbindt, met een galerij van doorbroken ramen die op kant lijkt. Het is de Arco del Deán, een van de meest gefotografeerde en oudste hoekjes van de oude binnenstad.
Als je je hoofd optilt, zie je een van de indrukwekkendste beelden van de stad: de toren van La Magdalena, pure baksteen die de lucht in stijgt met patronen die op borduurwerk lijken.
- 7
De haan van de toren
Zoek het hoogste punt van de toren van La Magdalena. In plaats van een kruis of een gewone windvaan staat daar een haan die zich aftekent tegen de lucht. Hij is zo beroemd dat ze deze kerk liefdevol “die van de haan” noemen.
- 8
Taberna Urbana
Direct aan de voet van de kerk, in het hart van La Magdalena, vind je de Taberna Urbana, een zaak met al meer dan dertig jaar toog in de schaduw van de mudéjartoren.
- 9
De wijk van La Magdalena
Kijk naar de straten die van het plein afgaan: afbladderende gevels met charme, muurschilderingen, planten op de balkons, de geur van versgebrande koffie. La Magdalena is de meest bohemien en gemengde wijk van Zaragoza, die van de studenten en de kunstenaars.
- 10
Calle Mayor, de decumanus maximus
Deze rechte straat die naar het centrum loopt lijkt gewoon een straat, maar je loopt over de decumanus maximus, de oost-westas van de Romeinse stad, de laan die Caesaraugusta van de ene kant naar de andere doorkruiste. Tweeduizend jaar later is het nog steeds dezelfde lijn, dezelfde richting.
- 11
El Coso en de lijn van de stadsmuur
Deze brede, gebogen straat heet de Coso. Hij is niet toevallig gebogen: hij volgt het tracé van de oude stadsmuur die de stad omsloot, eerst de Romeinse en daarna de middeleeuwse. Zijn naam komt van het Latijnse cursus, de plek waar je rende en waar races en feesten werden gehouden.
Dit kleine museum onthult een van de meest menselijke kanten van het oude Rome: hoe de inwoners van Caesaraugusta zich wasten, met elkaar omgingen en zaken deden. Je staat in de openbare thermen, en het is goed als je begrijpt dat baden voor een Romein geen hygiëne was, maar sociaal leven.
- 13
De middeleeuwse Joodse wijk
Deze smalle, kronkelende steegjes waar je doorheen loopt waren eeuwenlang de Joodse wijk, een van de grootste en rijkste van de Kroon van Aragón. Hier woonden artsen, kooplieden en geldschieters, tot de verdrijving van veertienhonderdtweeënnegentig.
Maak je klaar, want wat je voor je hebt is overweldigend: onder een groot doorschijnend dak opent zich, midden in de moderne stad, de tribune van een echt Romeins theater, enorm, met stenen treden die in een halve cirkel omhoogklimmen.
- 15
Kerk van San Gil Abad
Voor je verschijnt een kerk met weer een baksteentoren met een onmiskenbare uitstraling: San Gil Abad. Zodra je hem ziet, herken je de mudéjarstempel, de bewerkte baksteen, dezelfde wortel van minaret als de grote torens van de oude binnenstad. Zijn toren is uit de veertiende eeuw.
- 16
Hier stond de Torre Nueva
Als je dit plein binnenloopt, stel je dan iets voor dat er niet meer is. Hier stond de Torre Nueva, een mudéjarklokkentoren van meer dan tachtig meter, gebouwd in de zestiende eeuw, die overhelde als die van Pisa en de trots en de grap van de Zaragozanen was.
- 17
Kerk van San Felipe en Santiago
Je overziet een ruim, licht plein, dat van San Felipe, en aan één kant staat de kerk die er haar naam aan geeft, San Felipe y Santiago el Menor.
- 18
Het Torreón Fortea
Aan één kant van het plein verheft zich een robuuste baksteentoren, met spitsboogramen en een kroon van kantelen: de Torreón Fortea, uit de vijftiende eeuw. Hij is niet religieus maar burgerlijk, een van de beste voorbeelden die er nog zijn van hoe de versterkte huizen van de machtige families in de oude binnenstad eruitzagen.
- 19
Doña Hipólita
Op een hoek van ditzelfde plein, in de Calle Joaquín Gil Bergés, vind je Doña Hipólita, een café met ziel in een voormalige stoffenwinkel van achttienhonderdtweeëntwintig. Smeedijzer, houten vloeren, zichtbare baksteen: binnenstappen is door de tijd reizen met een goede koffie in je hand.
- 20
Pablo Gargallo-museum
Een Aragonees renaissancepaleis uit de zeventiende eeuw, dat van de graven van Argillo, herbergt een van de verrassendste musea van de stad, gewijd aan Pablo Gargallo. Alleen al de binnenplaats, met zijn zuilen en zijn galerij van boogjes, is het waard om even een kijkje te nemen.
Hier, in de open lucht, verschijnt eindelijk een lang stuk Romeinse stadsmuur van enorme steenblokken, en als bewaker ervan staat in brons de figuur van een man met opgeheven arm.
- 22
De wijk El Gancho
Deze straten horen bij San Pablo, de volkswijk die iedereen kent als El Gancho. Het was een buitenwijk van ambachtslieden en is nu een levend, gemengd mozaïek, met een rommelmarkt, enorme muurschilderingen en duizend accenten op straat. De meest authentieke en hardwerkende wijk van Zaragoza, zonder een druppel decor.
Voor je verrijst misschien wel de indrukwekkendste toren van de oude binnenstad: die van San Pablo, een achthoek van baksteen die boven de daken van de wijk uitschiet als een gekerstende minaret.
