Zaragoza · Wat te zien

Museum van de Openbare Thermen van Caesaraugusta

Museo de las Termas Públicas de Caesaraugusta

Het huiselijkste van de vier Romeinse musea van Zaragoza, en het museum dat het meest vertelt over hoe men leefde. Wat er bewaard is, zijn resten van openbare latrines en van een zwembad met zuilengang, en die combinatie – het gemeenschappelijke toilet en het bad – laat je begrijpen dat de thermen niet alleen een plek waren om je te wassen.

De thermen als sociale instelling

Naar de thermen gaan was voor een groot deel van de Romeinse stadsbevolking een dagelijkse gewoonte, en niet in de eerste plaats om hygiëne: daar speelde het sociale leven zich af, werden afspraken gesloten, werd er gesport en werd de tijd gedood. De toegang kostte heel weinig of was gratis, betaald door magistraten die populariteit zochten.

Het gebruikelijke parcours liep door een reeks zalen met oplopende en weer dalende temperatuur, met een palaestra voor lichaamsbeweging en ruimtes voor massage en ontharing. Wat hier bewaard is, is een deel van het complex, namelijk de zone van de natatio, het openluchtzwembad omringd door zuilengangen.

Je ziet de basementen van de zuilen die die zuilengangen droegen, de omtrek van het zwembad en de waterleidingen. Het oorspronkelijke complex was veel groter: zoals bijna alles van de Romeinse ondergrond van de stad ligt de rest nog onder de gebouwen.

De latrines, die het meest worden onthouden

Het andere bewaarde stuk zijn openbare latrines, en meestal maken die de meeste indruk op bezoekers, omdat ze in één klap elk idee van privacy onderuithalen. Het was een doorlopende ruimte met doorboorde stenen banken, zonder enige afscheiding, waar de mensen naast elkaar op een rij zaten en met elkaar praatten.

Eronder liep een goot met stromend water die het afval naar het riool afvoerde, en voor de banken een tweede, kleinere goot met schoon water. Die tweede goot diende om de spons op een stok uit te spoelen waarmee men zich schoonmaakte, het gebruiksvoorwerp dat iedereen deelde.

Dat zo'n ruimte gemeenschappelijk was en dat er gepraat werd, zegt veel over het verschil tussen de Romeinse en de moderne opvattingen over privacy. Het is zo'n ding dat je in een museum op een paneel leest en nooit meer vergeet.

Niet te missen

De latrines waren gemeenschappelijk

Een doorlopende ruimte met doorboorde banken zonder afscheiding, waar de mensen op een rij zaten en met elkaar praatten.

Twee watergoten

Een onder de banken om het afval af te voeren en een ervoor, met schoon water, om de gedeelde spons uit te spoelen.

Niet alleen hygiëne

In de thermen speelde het sociale leven zich af en werden afspraken gesloten. De toegang kostte heel weinig of was gratis.

De natatio met zuilengang

De basementen van de zuilen en de omtrek van het openluchtzwembad zijn bewaard. De rest ligt nog onder de gebouwen.

Hoe het in je bezoek aan Zaragoza past

Het ligt in de oude binnenstad, op vijf minuten van de Plaza del Pilar en heel dicht bij het Romeinse theater. Het hoort bij de Caesaraugusta-route, samen met het forum en de rivierhaven.

Het is het kortste van de vier, zo'n twintig minuten, en het museum met de minste fysieke resten. De waarde zit niet in wat er over is, maar in wat het uitlegt, dus lees de panelen in plaats van er snel doorheen te lopen.

De combikaart voor de vier musea is veel goedkoper dan losse bezoeken en is bij elk van de vier te koop. Ze zijn allemaal overdekt, dus de hele route werkt heel goed als plan voor een regenachtige dag of een hete middag.

Veelgestelde vragen

En hoe maakten ze zich schoon in die latrines?

Nu komt wat iedereen laat schrikken. Er was geen papier: er was een natuurlijke spons op een stok, de tersorium, die werd gedeeld door iedereen die op de bank zat. De een was klaar, spoelde hem af in het waterkanaaltje dat aan zijn voeten liep, en gaf hem door aan zijn buurman. Gemeenschappelijk, zoals al het andere. Daarom praatten ze zo ontspannen: privacy was gewoon nog niet uitgevonden. De volgende keer dat je klaagt over een openbaar toilet, denk dan aan de gedeelde spons.

Hoe verwarmden ze zoveel water en zoveel stoom?

Met een geniale uitvinding die ze hypocaustum noemden. De vloer van de warme zalen raakte de grond niet: hij rustte op bakstenen pijlers, met daaronder een holle kamer. Een oven die door slaven onophoudelijk werd gestookt, blies hete lucht en rook door die holte en door verborgen kanalen in de muren, zodat de warmte van de vloer opsteeg en je helemaal omhulde. In de heetste ruimte brandde de steen zo dat je op houten klompen moest lopen. Centrale verwarming tweeduizend jaar geleden, en het werkte.

Ontdek Zaragoza en luister in je eigen tempo

Museum van de Openbare Thermen van Caesaraugusta maakt deel uit van onze tour Het Romeinse Caesaraugusta en de Mudéjar-torens.

Viavoy-app

Andere plekken in Zaragoza

Museum van het Forum van Caesaraugusta

Museum van de Rivierhaven van Caesaraugusta

Museum van het Theater van Caesaraugusta

Palacio de la Aljafería

Palacio de Sástago

Paraninfo van de Universiteit van Zaragoza