Het is geen gewone gevel: het is een berg steen die tot op de laatste centimeter is bewerkt, een reusachtig retabel dat rechtop in de openlucht is gezet. Het is de kloosterkerk van de dominicanen van Valladolid, en er werden twee koningen van Spanje in gedoopt: Filips II en Filips IV.
Twee eeuwen bouwen en twee grote beschermheren
Ze werd beetje bij beetje opgetrokken tussen 1445 en 1616, bijna twee eeuwen, en daarachter stonden twee grote beschermheren: kardinaal Juan de Torquemada en vooral bisschop Alonso de Burgos, biechtvader van Isabella de Katholieke, die een groot deel betaalde van wat je vandaag bewondert.
Een vaak voorkomende verwarring moet even worden rechtgezet: wie hielp deze kerk te bouwen, was kardinaal Juan de Torquemada, een zeer gerespecteerd theoloog, een man van boeken en concilies. Die van de Inquisitie, de gevreesde Tomás de Torquemada, de eerste inquisiteur-generaal, was zijn neef.
Het ontwerp van het onderste deel wordt toegeschreven aan Simón de Colonia, uit de familie van Duitse steenhouwers die het werken met steen in Castilië op zijn kop zette: van hen zijn de opengewerkte torenspitsen van de kathedraal van Burgos.
En hier bad niet zomaar iemand: Filips II en Filips IV werden in deze kerk gedoopt, en allebei waren ze een paar meter verderop geboren, respectievelijk in het Palacio de Pimentel en het Palacio Real.
Waarom ze meer indruk maakt dan de kathedraal
Daar is een verklaring voor, en die is een beetje treurig voor Valladolid. De stad heeft een kathedraal, ontworpen door Juan de Herrera, dezelfde als van El Escorial, maar ze bleef onvoltooid: minder dan de helft werd gebouwd, en zo staat ze er nog altijd bij.
Daarom heeft deze kerk van de dominicanen, die wél werd afgemaakt, en met grote pracht, een gevel die veel bezoekers voor die van een kathedraal aanzien. In de praktijk fungeert ze als het grote religieuze monument van de stad.
De Isabellijnse gevel moet je vanaf het plein bekijken, op afstand: het is een uitstalling van heraldiek, nissen en versiering die geen centimeter onbewerkt laat, in dezelfde lijn als het Colegio de San Gregorio, er vlak naast.
En binnen wachten het grote schip met zijn gewelven, de viering en het priesterkoor, de beelden van Gregorio Fernández – de grootste beeldsnijder van de Castiliaanse barok –, de Capilla de San José en de sacristie.
Niet te missen
Bijna twee eeuwen bouwen
Tussen 1445 en 1616, met bisschop Alonso de Burgos die een groot deel betaalde.
Hier werden twee koningen gedoopt
Filips II en Filips IV, allebei geboren op een paar meter van deze kerk.
Ze maakt meer indruk dan de kathedraal
Want deze werd wél afgemaakt, en met grote pracht. De kathedraal bleef steken op veertig procent.
Torquemada, maar de andere
Kardinaal Juan de Torquemada, theoloog. De inquisiteur Tomás was zijn neef.
Hoe het in je bezoek aan Valladolid past
Ze domineert de Plaza de San Pablo, het grote erehof van de adellijke wijk, met het Palacio Real en het Palacio de Pimentel eromheen.
Het bezoek binnen duurt zo'n dertig minuten. Controleer de openingstijden, die worden afgestemd op de diensten.
Ze ligt op tien minuten van de Plaza Mayor en pal naast het Colegio de San Gregorio, met het Nationaal Museum voor Beeldhouwkunst erin. Samen zijn ze de beste stop van de stad.
Veelgestelde vragen
Is die Torquemada degene van de Inquisitie?
Let op, want hier raken veel mensen in de war. Degene die hielp deze kerk te bouwen was kardinaal Juan de Torquemada, een zeer gerespecteerde theoloog, een man van boeken en concilies. Degene van de Inquisitie, de gevreesde Tomás de Torquemada, eerste grootinquisiteur, was zijn neef. Oom en neef, dezelfde achternaam, heel verschillende faam. Dus als je “Torquemada” hoort bij San Pablo, denk dan aan de wijze, niet aan degene die de brandstapels aanstak.
Waarom maakt ze meer indruk dan de kathedraal?
Daar is een verklaring voor, en het is een beetje triest voor ons. Valladolid heeft een kathedraal, ontworpen door Juan de Herrera, dezelfde van El Escorial, maar ze bleef onvoltooid: er werd minder dan de helft gebouwd en daar staat ze nog, onvolledig. Daarom heeft deze kerk van de dominicanen, die wel werd afgemaakt en wel in grote stijl, een van de indrukwekkendste gevels van de stad. Het juweel dat je in een grote kathedraal zou gaan zoeken, heb je eigenlijk hier voor deze deuren.
Waar kwam die Simón de Colonia vandaan?
Van verder dan het lijkt. Zijn vader, Juan, kwam uit Duitsland, uit de stad Keulen, en vandaar kregen ze de achternaam. Die familie van meesterlijke steenhouwers veranderde de steen in Castilië radicaal: van hen zijn de beroemde opengewerkte spitsen van de kathedraal van Burgos, die torens die van kant lijken. Simón erfde het vak en die smaak voor het onmogelijke detail, en iets van die magie uit het noorden klopt ook in wat je hier ziet.
