To nie zwykła fasada: to góra kamienia wyrzeźbiona do ostatniego centymetra, gigantyczne retabulum postawione pionowo pod gołym niebem. To kościół klasztorny dominikanów z Valladolid, w którym ochrzczono dwóch królów Hiszpanii: Filipa II i Filipa IV.
Dwa wieki budowy i dwóch wielkich protektorów
Wznoszono go powoli między 1445 a 1616 rokiem, przez prawie dwa wieki, a stali za nim dwaj wielcy protektorzy: kardynał Juan de Torquemada i przede wszystkim biskup Alonso de Burgos, spowiednik Izabeli Katolickiej, który sfinansował sporą część tego, co podziwiasz dziś.
Warto wyjaśnić częste nieporozumienie: ten, który pomógł wznieść ten kościół, to kardynał Juan de Torquemada, niezwykle szanowany teolog, człowiek ksiąg i soborów. Ten od Inkwizycji, budzący grozę Tomás de Torquemada, pierwszy wielki inkwizytor, był jego bratankiem.
Projekt dolnej części przypisuje się Simónowi de Colonia z rodziny niemieckich kamieniarzy, która zrewolucjonizowała obróbkę kamienia w Kastylii: to ich dziełem są ażurowe iglice katedry w Burgos.
I nie modlił się tu byle kto: w tej świątyni ochrzczono Filipa II i Filipa IV, urodzonych kilka metrów dalej, odpowiednio w Palacio de Pimentel i w Palacio Real.
Dlaczego robi większe wrażenie niż katedra
Jest na to wyjaśnienie, i to trochę smutne dla Valladolid. Miasto ma katedrę, zaprojektował ją Juan de Herrera, ten sam, który stworzył El Escorial, ale nigdy jej nie ukończono: wzniesiono mniej niż połowę i tak już zostało.
Dlatego ten kościół dominikanów, który ukończono, i to z rozmachem, ma fasadę, którą wielu zwiedzających bierze za katedralną. W praktyce pełni rolę wielkiego zabytku religijnego miasta.
Fasadę w stylu gotyku izabelińskiego trzeba oglądać z placu, z pewnej odległości: to popis heraldyki, nisz i dekoracji, który nie zostawia ani centymetra nieopracowanego, w tym samym duchu co Colegio de San Gregorio tuż obok.
A w środku czekają na ciebie wielka nawa ze sklepieniami, transept i prezbiterium, kaplica San José, zakrystia i rzeźby, które wykonał Gregorio Fernández – największy twórca figur religijnych kastylijskiego baroku.
Nie do przegapienia
Prawie dwa wieki budowy
Między 1445 a 1616 rokiem; sporą część sfinansował biskup Alonso de Burgos.
Tu ochrzczono dwóch królów
Filipa II i Filipa IV, obu urodzonych kilka metrów od tej świątyni.
Robi większe wrażenie niż katedra
Bo ten kościół ukończono, i to z rozmachem. Katedra stanęła na czterdziestu procentach.
Torquemada, ale ten drugi
Kardynał Juan de Torquemada, teolog. Inkwizytor Tomás był jego bratankiem.
Jak to wpleść w zwiedzanie Valladolid
Góruje nad plaza de San Pablo, wielkim dziedzińcem honorowym arystokratycznej dzielnicy, przy którym stoją Palacio Real i Palacio de Pimentel.
Zwiedzanie wnętrza zajmuje około trzydziestu minut. Sprawdź godziny otwarcia, bo dostosowuje się je do nabożeństw.
Jest dziesięć minut od Plaza Mayor i przylega do Colegio de San Gregorio, w którym mieści się Museo Nacional de Escultura. Razem to najlepszy przystanek w mieście.
Najczęstsze pytania
Czy ten Torquemada to ten od Inkwizycji?
Uwaga, bo tu wielu ludzi się myli. Ten, który pomógł wznieść ten kościół, to kardynał Juan de Torquemada, niezwykle szanowany teolog, człowiek ksiąg i soborów. Ten od Inkwizycji, budzący grozę Tomás de Torquemada, pierwszy wielki inkwizytor, był jego bratankiem. Stryj i bratanek, to samo nazwisko, zupełnie inna sława. Więc kiedy usłyszysz „Torquemada” przy San Pablo, myśl o mędrcu, nie o tym, który rozpalał stosy.
Dlaczego robi większe wrażenie niż katedra?
Ma to swoje wyjaśnienie, i to trochę dla nas smutne. Valladolid ma katedrę, zaprojektował ją Juan de Herrera, ten sam od El Escorial, ale została niedokończona: wzniesiono mniej niż połowę i tak już stoi, niekompletna. Dlatego ten kościół dominikanów, który ukończono, i to z wielkim rozmachem, może się pochwalić jedną z najbardziej imponujących fasad w mieście. Klejnot, którego szukałbyś w wielkiej katedrze, masz w rzeczywistości przed tymi drzwiami.
Skąd się wziął ten Simón de Colonia?
Z dalsza, niż się wydaje. Jego ojciec, Juan, przybył z Niemiec, z miasta Kolonia, i stąd zostało im nazwisko. Ta rodzina mistrzów kamieniarskich zrewolucjonizowała kamień w Kastylii: to oni zrobili słynne ażurowe iglice katedry w Burgos, te wieże, które wyglądają jak z koronki. Simón odziedziczył zawód i to upodobanie do niemożliwego detalu, a coś z tej magii przybyłej z północy bije też w tym, na co tu patrzysz.
