Nasrî Sarayları'nın ilk salonu ve gerçekten görmeye gelinen şeyin başladığı yer. Mexuar, sultanın şikâyetleri dinlediği ve vezirleriyle işleri gördüğü divan ve adalet salonuydu. Burada, ardından gelen her şeyi yöneten kural öğrenilir: duvarları okumak gerekir. Alçıdan çiçeklerin arasında, binlerce kez tekrarlanan, bu hanedan hakkında neredeyse her şeyi açıklayan bir cümle yazılıdır.
Yönetimin yapıldığı salon
“Mexuar” kelimesi, sultana danışmanlık eden ve tartışarak karar veren meclisin, şuranın toplandığı yer anlamına gelen Arapça “maşvar”dan gelir. Ad, kelimesi kelimesine toplantı salonu demektir. Sarayların en açık mekânıydı: buraya dışarıdan insanlar gelir, davalar dinlenir ve yönetim işleri yürütülürdü.
Konumu tesadüf değildir. Nasrî Sarayları kamusaldan özele doğru giden bir sıra içinde düzenlenmiştir: önce herkesin girdiği Mexuar; sonra konukların kabul edildiği ve pazarlıkların yapıldığı Mersin Avlusu ile Elçiler Salonu'nun bulunduğu Comares bölümü; ve en sonda ev ve aile alanı olan Aslanlar Sarayı. Siyasi olandan mahrem olana doğru yürünür.
Fetihten sonra salon bir Hristiyan şapeline dönüştürüldü ve bu dönüşüm iz bıraktı: tavan değiştirildi, bir koro açıldı ve süsleme eklendi. Bugün görülenlerin büyük kısmı, Nasrî görünümünü geri kazanmaya çalışan sonraki restorasyonların ürünüdür.
“Tanrı'dan başka galip yoktur”
Bu duvarları binlerce kez dolaşan yazıt “ve lâ gâlibe illallah”tır: Tanrı'dan başka galip yoktur. Nasrî hanedanının şiarıdır ve bütün yapı topluluğunda, alçıda, çinide ve ahşapta karşına çıkar; öyle ki tekrarlarının sayısı binlerle hesaplanmıştır.
Gelenek, kökenini kurucu I. Muhammed'e bağlar. Bir seferden Granada'ya döndüğünde halk onu sokakta “galip” diye alkışlamış, o da rahatsız olarak yalnızca Tanrı'nın galip olduğunu söylemiş. Doğru olsun ya da olmasın, şiarın çok işe yarayan siyasi bir okuması vardır: tek galip Tanrı ise, bir sultanın yenilgisi de tam anlamıyla bir yenilgi sayılmaz.
Çini süpürgeliğe de dikkat et: sonsuza dek tekrarlanan, figürsüz geometrik geçme kompozisyonları. Nasrîler için çıplak duvar tembellikti ve boşluk geometriyle, üsluplaştırılmış bitki motifleriyle ve yazıyla doldurulurdu. Üç tür süsleme ve tek bir figürlü imge bile yok.
Kaçırılmayacaklar
“Tanrı'dan başka galip yoktur”
Nasrî şiarı, bütün yapı topluluğunda binlerce kez tekrarlanır. Çok işe gelen bir siyasi okumasıyla.
Kamusaldan mahreme
Saraylar bir sıra içinde düzenlenmiştir: divan, kabul ve konut. Bu kademelenme yürünerek yaşanır.
Üç süsleme, hiç figür yok
Geometri, üsluplaştırılmış bitki motifleri ve yazı. Bütün süslemede tek bir figürlü imge bile yok.
Bir zamanlar olduğu şapel
Fetihten sonra bir Hristiyan şapeline dönüştü ve bu katman hâlâ tavanda okunabilir.
Granada ziyaretine nasıl uyar
Nasrî Sarayları'nın giriş kapısıdır ve rezerve edilen saat diliminin başladığı noktadır. Buradan itibaren güzergâh tek yönlüdür ve geri dönülemez: Mexuar, Mersin Avlusu, Elçiler Salonu, Aslanlı Avlu, İki Kız Kardeş Salonu ve Partal bahçelerine doğru çıkış.
Bu tek yön önemlidir: bir şeyi atlarsan geri dönüş yoktur. Tempo da önemlidir, çünkü ziyaretçiler gruplar hâlinde girer ve his, ne kadar kalabalık olduğuna göre çok değişir. Sabahın ilk ve öğleden sonranın son saat dilimleri belirgin biçimde daha sakindir.
Saraylardan sonra güzergâh, karşıdaki tepede bulunan ve on beş dakika kadar yürüyüş gerektiren Generalife'e doğru devam eder. Bütün yapı topluluğu için üç saati rahat aşan bir süre, gerçekten bakacaksan dört saat hesapla.
Sık sorulan sorular
“Mexuar” ne demek?
Arapça “maswar”dan gelir: meclisin, “şura”nın, müzakere etmek ve sultana danışmanlık yapmak için toplandığı yer. Yani ad, kelimenin tam anlamıyla “toplantı salonu” demek. Ve sarayın en kamusal odası olması tesadüf değil: içeri ilerledikçe her şey daha mahrem ve daha gizli hâle gelir, ta ki ailenin özel odalarına varana dek.
Şu “yalnızca Tanrı galiptir” sözü nereden çıktı?
Anlatılana göre hanedanın kurucusu I. Muhammed'in kendisinden. Granada'ya zaferle döndüğünde halk onu sokakta “galip” diye alkışlıyordu, o da rahatsız olup şöyle yanıt verdi: “yalnızca Tanrı galiptir”. Bu söz onun o kadar hoşuna gitti ki onu hanedanının şiarı yaptı ve torunları onu duvarlara binlerce kez tekrarladı. Asıl buyruğun kendisinde olmadığını kendine sonsuza dek hatırlatan bir kral.
Bu salon hep böyle miydi?
Hayır. Hristiyanlar geldiğinde onu bir şapele dönüştürdüler; bu yüzden onu diğerlerine göre biraz değişmiş görürsün: yukarıya bir balkon eklediler ve dua köşesini Hristiyan ibadetine uyarladılar. Alhambra'da hep olan şey yine: yıkmadılar, yeniden kullandılar. Sultanın meclis salonu, öncekini tümüyle silmeden, başka bir tanrıya dua edilen bir yere dönüştü.
