Στη βάση του ημικυκλίου της Πλάθα δε Εσπάνια, στη σκιά, υπάρχει μια σειρά από κόγχες ντυμένες με πλακάκια: σαράντα οκτώ, μία για κάθε ισπανική επαρχία, σε αλφαβητική σειρά από την Άλαβα ως τη Σαραγόσα. Η καθεμιά έχει ένα μεγάλο ζωγραφισμένο στο χέρι πάνελ με μια ιστορική σκηνή εκείνου του τόπου, έναν χάρτη με τα χωριά του και το έμβλημα της πρωτεύουσας. Είναι μία από τις μεγαλύτερες συλλογές πλακιδίων της Ισπανίας και το μέρος όπου η μισή χώρα έρχεται να φωτογραφηθεί καθισμένη στη δική της επαρχία.
Μια εγκυκλοπαίδεια της Ισπανίας σε κεραμικό
Κάθε πάγκος είναι ένα ολοκληρωμένο σύνολο: το κεντρικό πάνελ με μια ιστορική σκηνή —μια μάχη, μια ίδρυση, ένα πρόσωπο, ένα τοπικό επεισόδιο—, ο χάρτης της επαρχίας με τους δήμους της και τα εμβλήματα. Η σκηνή που διαλέχτηκε λέει πολλά για το πώς διηγούνταν την ιστορία της Ισπανίας το 1929, και το να τις δεις τη μία μετά την άλλη είναι από μόνο του μια ενδιαφέρουσα άσκηση.
Τα πλακάκια φτιάχτηκαν σχεδόν όλα στην Τριάνα, στην άλλη όχθη του ποταμού, τη συνοικία των αγγειοπλαστών της Σεβίλλης από τη ρωμαϊκή εποχή. Τα μεγάλα εργαστήρια της Τριάνα δούλεψαν επί χρόνια για να ντύσουν την πλατεία κομμάτι κομμάτι, και αυτό το έργο ήταν η τελευταία μεγάλη παραγγελία μιας βιομηχανίας που λειτουργούσε εδώ και αιώνες και που θα άρχιζε να σβήνει λίγο αργότερα.
Είναι οι ισπανικές επαρχίες της εποχής, σε αλφαβητική σειρά, με μια σημαντική απουσία: η Σεβίλλη δεν έχει πάγκο. Η εξήγηση είναι απλή και αρκετά κομψή: η Σεβίλλη ήταν η οικοδέσποινα, ολόκληρο το σκηνικό, οπότε δεν χρειαζόταν μια γωνιά. Είναι παντού και πουθενά.
Το τελετουργικό του να βρεις τη δική σου
Είναι μάλλον η πιο συμπαθητική τουριστική παράδοση της πόλης και λειτουργεί το ίδιο για Ισπανούς και ξένους: περπατάς κατά μήκος της σειράς διαβάζοντας ονόματα ώσπου να βρεις το δικό σου, βγάζεις τη φωτογραφία και τη στέλνεις στην ομάδα της οικογένειας. Στους πάγκους των πιο πολυπληθών επαρχιών γίνεται ουρά τα Σαββατοκύριακα.
Πρόσεξε, εκτός από τον δικό σου, αυτούς που έχουν πιο παράξενες σκηνές. Υπάρχουν σκοτεινά επεισόδια, πρόσωπα που σήμερα δεν θυμάται κανείς και κάποια αρκετά αμφιλεγόμενη ιστορική στιγμή: ήταν 1929 και την επιλογή την έκανε μια επιτροπή με κριτήρια πολύ της εποχής της.
Και κοίτα το κεραμικό από κοντά. Τα πάνελ είναι ζωγραφισμένα στο χέρι πάνω σε λείο πλακάκι, την τεχνική που ο Νικουλόζο Πιζάνο έφερε στην Τριάνα στις αρχές του 16ου αιώνα και που μπορείς να δεις στην αφετηρία της στην Εκκλησία της Αγίας Άννας. Τέσσερις αιώνες χωρίζουν το ένα από το άλλο και η τεχνική είναι ακριβώς η ίδια.
Μη χάσεις
Σαράντα οκτώ κόγχες
Από την Άλαβα ως τη Σαραγόσα, σε αλφαβητική σειρά, η καθεμιά με ιστορική σκηνή, χάρτη και έμβλημα.
Η Σεβίλλη δεν έχει πάγκο
Ήταν η οικοδέσποινα και ολόκληρο το σκηνικό. Είναι παντού και πουθενά.
Πλακάκια της Τριάνα
Η τελευταία μεγάλη παραγγελία μιας αγγειοπλαστικής βιομηχανίας με αιώνες ιστορίας στην άλλη όχθη του ποταμού.
Η σκιά της στοάς
Το μόνο δροσερό κομμάτι της πλατείας το καλοκαίρι. Γι' αυτό όλοι καταλήγουν να κάθονται εδώ.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Σεβίλλη
Οι πάγκοι βρίσκονται στην Πλάθα δε Εσπάνια, στον τοίχο που διατρέχει τη βάση του ημικυκλίου, και τους βλέπεις στον ίδιο περίπατο με το κανάλι και τους πύργους. Για να τους δεις όλους θέλεις γύρω στα είκοσι λεπτά.
Είναι επίσης η σκιερή ζώνη της πλατείας, κάτι που το καλοκαίρι παύει να είναι λεπτομέρεια: ενώ ο υπόλοιπος χώρος καίει, εδώ, κάτω από τη στοά και με την πλάτη στα πλακάκια, είσαι μια χαρά. Δεν είναι τυχαίο ότι ο κόσμος κάθεται ακριβώς εκεί.
Αν έρθεις με παιδιά, αυτό το κομμάτι είναι αυτό που λειτουργεί καλύτερα: το να ψάχνουν επαρχίες, να μετράνε εμβλήματα και να εντοπίζουν χωριά στους χάρτες κρατάει την προσοχή τους πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε αρχιτεκτονική εξήγηση. Μετά, οι βάρκες του καναλιού ολοκληρώνουν τη δουλειά.
Συχνές ερωτήσεις
Πού φτιάχτηκαν τόσα πολλά πλακάκια;
Σχεδόν όλα πέρασαν το ποτάμι από την Τριάνα, την από πάντα συνοικία των αγγειοπλαστών της Σεβίλλης. Εκεί, δίπλα στον Γουαδαλκιβίρ, ζυμώνουν πηλό και ψήνουν κεραμικά εδώ και αιώνες σε φούρνους που μυρίζουν φωτιά και σμάλτο. Τα μεγάλα εργαστήρια της Τριάνα δούλεψαν με το κομμάτι για να ντύσουν αυτή την πλατεία κομμάτι κομμάτι, πάνελ πάνελ. Οπότε, όταν περνάς το χέρι σου πάνω από έναν από αυτούς τους πάγκους, αγγίζεις την τέχνη ολόκληρων γενεών κεραμιστών της άλλης όχθης. Η Τριάνα είναι εδώ, κι ας μη φαίνεται.
