Łososiowy pałac, skromny przy swoich sąsiadach z Paseo del Prado, kryje jedną z najbardziej zdumiewających prywatnych kolekcji sztuki, jakie kiedykolwiek zgromadziła jedna rodzina. Muzeum Thyssen-Bornemisza to element, który dopełnia madrycki Trójkąt Sztuki, i właśnie na tym polega jego urok: tam, gdzie Prado opowiada o dawnych wiekach, a Reina Sofía o hiszpańskim XX wieku, Thyssen wypełnia wszystkie luki, od włoskich prymitywistów po amerykański pop-art, w jednej chronologicznej trasie w dół.
Dwóch baronów, osiemset obrazów i baronowa
Kolekcję zbudowały dwa pokolenia: baron Heinrich Thyssen-Bornemisza i jego syn Hans Heinrich, niemieccy magnaci stalowi o nienasyconym oku do malarstwa. Zaczęli od kupowania dawnych mistrzów w Europie dwudziestolecia międzywojennego, a skończyli na stworzeniu niemal encyklopedycznej podróży przez historię sztuki zachodniej.
Kiedy baron Hans Heinrich szukał stałego domu dla swoich blisko ośmiuset obrazów, licytowało się o nie kilka krajów: Wielka Brytania, Szwajcaria, Niemcy. Wygrała Hiszpania, i to w dużej mierze – jak mówią – dzięki uporowi jego piątej żony, Carmen „Tity” Cervery, pani z Barcelony, która w 1961 roku była Miss Hiszpanii i zakochała się w Madrycie. Państwo kupiło kolekcję w 1993 roku, a muzeum otwarto w Palacio de Villahermosa.
Ten szlachecki pałacyk z początku XIX wieku przeżył tysiąc wcieleń: był rezydencją arystokratów, siedzibą banku, a w końcu muzeum. Jego wnętrze przebudował Rafael Moneo, pierwszy hiszpański architekt nagrodzony Nagrodą Pritzkera: wypatroszył stary pałac i urządził go na nowo z myślą o malarstwie. Skorupa jest dawna, serce – nowoczesne.
Co zobaczyć w Thyssenie
Zwiedza się z góry na dół: zaczynasz na drugim piętrze od włoskich i flamandzkich prymitywistów i schodzisz wiek po wieku aż do sztuki XX wieku na parterze. To najjaśniejszy sposób na zrozumienie historii malarstwa zachodniego, jaki istnieje w Madrycie, i dlatego wielu nauczycieli przyprowadza tu swoich uczniów wcześniej niż do Prado.
Wśród dzieł obowiązkowych są „Portret Giovanny Tornabuoni” Ghirlandaia, jeden z najpiękniejszych kobiecych profili renesansu; „Jezus wśród doktorów” Dürera; „Zwiastowanie” El Greca; „Portret Henryka VIII” Holbeina; impresjoniści i postimpresjoniści, z Monetem, Degasem, Van Goghiem i Gauguinem; a także znakomita reprezentacja niemieckiego ekspresjonizmu, rosyjskiej awangardy i pop-artu, z Hopperem, Lichtensteinem i Rothką.
Zwróć uwagę na kolor ścian w wielu salach: bardzo szczególny, ziemisty łososiowy. To nie dekoracja muzeum, lecz dokładnie ten odcień, który baron miał w swojej willi w Lugano, w Szwajcarii. Kiedy obrazy przeprowadziły się do Madrytu, kolor ścian przeprowadził się razem z nimi. Na cokolwiek tu patrzysz, widzisz to na tle, które wybrał właściciel.
Muzeum ma też program wystaw czasowych na bardzo wysokim poziomie, wewnętrzny ogród z kawiarnią i sklep, który należy do najlepszych na Paseo del Arte.
Nie do przegapienia
„Portret Giovanny Tornabuoni” Ghirlandaia
Najsłynniejszy kobiecy profil w muzeum i jeden ze szczytów florenckiego renesansu.
Sala impresjonistów
Monet, Degas, Van Gogh i Gauguin w sekwencji, której Prado nie może zaoferować.
Pop-art i Hopper
Parter sięga amerykańskiego XX wieku, co jest rzadkością w hiszpańskim muzeum.
Łososiowe ściany
Dokładnie ten kolor, który miała willa barona w Lugano, przeniesiony do Madrytu razem z obrazami.
Jak je zwiedzić i z czym połączyć
Bilet na wystawę stałą kosztuje około 14 euro, z bezpłatnym wstępem w poniedziałki od 12:00 do 16:00 i ze zwykłymi zniżkami dla młodzieży, studentów i seniorów. Na wystawę stałą przeznacz dwie godziny; jeśli dodasz wystawę czasową, trzy. To najłatwiejsze do ogarnięcia z wielkich muzeów Madrytu: da się je obejrzeć w całości, nie kończąc wyczerpanym, czego nie można powiedzieć o Prado.
Stoi dokładnie naprzeciwko fontanny Neptuno, w połowie Paseo del Arte: dwieście metrów dalej masz Muzeum Prado, a kilometr dalej Muzeum Reina Sofía. Idąc w górę alei, w pięć minut dojdziesz do Plaza de Cibeles i do Palacio de Cibeles z jego tarasem widokowym.
Istnieje bilet łączony do trzech muzeów Paseo del Arte, który bardzo się opłaca, jeśli zamierzasz odwiedzić wszystkie, i który można wykorzystać w różne dni. A jeśli ciekawi cię kontekst tej osi – dlaczego Karol III wypełnił tę aleję fontannami i nauką, dlaczego UNESCO nazwało ją „Krajobrazem światła” – trasa „Spacer Sztuki i El Retiro” Viavoy opowiada o tym głosem lokalnego przewodnika, podczas gdy idziesz.
Najczęstsze pytania
A kim właściwie jest ta Tita Cervera?
Postacią jak z filmu. Carmen Cervera, „Tita”, była w 1961 roku Miss Hiszpanii i wywodziła się ze świata kina i wyższych sfer; przed baronem była żoną nie byle kogo, bo Lexa Barkera, aktora, który w Hollywood grał Tarzana i Old Shatterhanda. Od Miss Hiszpanii do baronowej i pani jednej z wielkich kolekcji świata: mało która biografia ma tyle zwrotów.
A czym był wcześniej ten łososiowy pałac?
To Palacio de Villahermosa, szlachecki pałacyk z początku XIX wieku, który przeżył tysiąc wcieleń: rezydencja arystokratów, siedziba banku... Żeby zamienić go w muzeum, jego wnętrze przebudował Rafael Moneo, jedyny hiszpański architekt, który zdobył Nagrodę Pritzkera, „Nobla” architektury. Wypatroszył stary pałac i urządził go na nowo z myślą o malarstwie. Skorupa jest dawna, serce nowoczesne.
