To najsłynniejsze skrzyżowanie Madrytu i chyba jego najczęściej powielany obraz: spokojna bogini siedząca na rydwanie zaprzężonym w dwa lwy, obojętna na ruch, który krąży wokół niej. Cibeles stoi tu od 1782 roku, kiedy to miejsce nie było sercem miasta, lecz jego zadrzewionym skrajem, a dziś wyznacza granicę między starym Madrytem a Madrytem wielkich budowli XX wieku. Wokół niej wznoszą się Palacio de Cibeles, Banco de España i Palacio de Linares: cztery narożniki i cztery epoki.
Frygijska bogini w centrum Madrytu
Fontannę zaprojektował Ventura Rodríguez, a wyrzeźbili ją Francisco Gutiérrez i Roberto Michel w marmurze z Montesclaros, w ramach wielkiego planu upiększenia Paseo del Prado, który Karol III zapoczątkował pod koniec XVIII wieku. Madryt chciał przestać być dużą wsią i zacząć przypominać europejską stolicę, a te fontanny były jego deklaracją zamiarów.
Kybele przybyła z daleka: to bogini matka, którą Rzymianie przejęli z Frygii, na terenie dzisiejszej Turcji, pani ziemi i płodności. Dwa lwy ciągnące jej rydwan to według mitu Hippomenes i Atalanta, para, która zbezcześciła świętą świątynię i którą bogini ukarała, zamieniając ich w dzikie bestie skazane na wieczne ciągnięcie jej rydwanu. Za każdym razem, gdy będziesz tędy przechodzić, pomyśl, że te lwy to dwoje ukaranych kochanków.
I fakt, który zaskakuje wszystkich: fontanna nie zawsze stała pośrodku placu. Początkowo ustawiono ją przy jednym z narożników, przodem do Paseo del Prado, i dopiero w 1895 roku przeniesiono ją na środek ronda, obracając tak, żeby górowała nad skrzyżowaniem. Dlatego w pewnym sensie bogini odwraca się plecami do pałacu, który stoi za nią: ten budynek pojawił się wiek po niej.
Fontanna, która przetrwała bomby
Podczas hiszpańskiej wojny domowej, gdy Madryt był bombardowany bez wytchnienia, mieszkańcy usypali wokół bogini górę z worków z piaskiem i cegieł, żeby ją ochronić. Zachowały się piękne i przejmująco smutne zdjęcia zamurowanej Cibeles, ledwie wyglądającej spomiędzy worków. Uratowali ją i stoi tu nadal, nietknięta, jakby nic się nigdy nie wydarzyło.
Jej drugie życie zaczęło się w XX wieku: Cibeles to ołtarz, przy którym Real Madryt świętuje swoje tytuły. Kiedy drużyna wygrywa, kibice wypełniają plac i zawiązują bogini flagę na szyi. Atlético świętuje swoje przy fontannie Neptuno, sześćset metrów dalej w dół promenady. Madryt podzielił swoje dwa kluby między dwóch bogów – i biada kibicowi, który pomyli fontanny!
W ostatnich latach na czas wielkich fet fontannę osłania się specjalnymi konstrukcjami, bo marmur nie wytrzymuje entuzjazmu w nieskończoność. Poza tymi nocami plac jest skrzyżowaniem o dużym natężeniu ruchu: żeby zrobić zdjęcie, trzeba korzystać z przejść dla pieszych i chodników, zwłaszcza tego przy Banco de España, z którego widok jest najpełniejszy.
Najlepsza pora to zmierzch, kiedy jednocześnie zapala się oświetlenie fontanny i Palacio de Cibeles, a cały plac wygląda jak scenografia. W Boże Narodzenie staje tu ponadto największa instalacja świetlna miejskich iluminacji.
Nie do przegapienia
Lwy z rydwanu
Hippomenes i Atalanta, dwoje kochanków ukaranych przez boginię i skazanych na wieczne ciągnięcie jej rydwanu.
Bunkier z czasów wojny domowej
Madrytczycy zamurowali ją workami z piaskiem, żeby ocalić ją przed bombami. Udało się.
Ołtarz Realu Madryt
Tu świętuje się tytuły „białych”; Atlético robi to przy fontannie Neptuno, 600 metrów niżej.
Taras widokowy naprzeciwko
Wieża Palacio de Cibeles, na wysokości 70 metrów, z najlepszym widokiem na Paseo del Prado za około 3 euro.
Jak to wpleść w zwiedzanie Madrytu
Cibeles to punkt, w którym krzyżują się dwie wielkie osie centrum. Na południe schodzi Paseo del Prado, z Muzeum Thyssen-Bornemisza w odległości pięciu minut, Muzeum Prado w odległości dziesięciu i Muzeum Reina Sofía na końcu. Na północny zachód wspina się calle de Alcalá, w stronę Círculo de Bellas Artes i Gran Vía. A na wschód w pięć minut dojdziesz do Puerta de Alcalá i wejścia do parku Retiro.
Żeby zobaczyć plac z góry, wejdź na taras widokowy Palacio de Cibeles, który stoi tuż na rogu: około 3 euro, wysokość 70 metrów i Paseo del Prado rozpostarte u stóp. To chyba najlepszy sposób, żeby zrozumieć ten plac i jego rolę zawiasu miasta.
Trasa Viavoy „Gran Vía i nowoczesny Madryt” zaczyna się dokładnie tutaj, podobnie jak „Spacer Sztuki i El Retiro”: obie startują z tego placu i rozchodzą się w przeciwnych kierunkach, jedna śladem bogów wody, druga śladem Madrytu XX wieku.
Najczęstsze pytania
Jaką właściwie boginią jest Kybele?
Kybele przybyła z bardzo daleka: to bogini matka, którą Rzymianie przejęli z Frygii, na terenie dzisiejszej Turcji, pani ziemi i płodności. A te dwa lwy ciągnące jej rydwan? Według mitu to Atalanta i Hippomenes, para, która zbezcześciła świętą świątynię i którą bogini ukarała, zamieniając ich w dzikie zwierzęta, skazane na wieczne ciągnięcie jej rydwanu. Za każdym razem, gdy będziesz tędy przechodzić, pomyśl, że te lwy były dwojgiem ukaranych kochanków.
Czy fontanna ucierpiała w czasie hiszpańskiej wojny domowej?
Tak, i niewiele brakowało, by nie przetrwała do dziś. W czasie hiszpańskiej wojny domowej, gdy Madryt był bombardowany bez wytchnienia, madrytczycy usypali wokół bogini górę z worków z piaskiem i cegieł, żeby ochronić ją przed bombami. Zachowały się piękne i przejmująco smutne zdjęcia zamurowanej Cibeles, ledwie wyglądającej spomiędzy worków. Uratowali ją. I stoi tu nadal, nietknięta, jakby nic się nigdy nie wydarzyło.
