To największy pod względem powierzchni pałac królewski w Europie Zachodniej: ponad trzy tysiące pomieszczeń za białą fasadą tak długą, że nie da się jej objąć jednym spojrzeniem. Na tym wzgórzu stała najpierw muzułmańska twierdza, a potem pałac Alcázar Habsburgów, w którym mieszkali Karol V i Filip II. W Wigilię 1734 roku tamten Alcázar płonął całymi dniami, a Filip V postanowił go nie odbudowywać: wzniósł na jego miejscu pałac z kamienia i marmuru, który nie mógłby spłonąć ponownie. To tłumaczy, dlaczego widać tu tyle kamienia i tak mało drewna.
Pożar, który zmienił wszystko
W pożarze z 1734 roku przepadły obrazy, gobeliny i klejnoty, ale tamtej Wigilii zdarzyły się też małe cuda: żeby ocalić niektóre dzieła, w pośpiechu zdejmowano je ze ścian, a podobno nawet wyrzucano przez okna na ulicę. Tak ocalały „Las meninas” Velázqueza. Najsłynniejszy obraz hiszpańskiego malarstwa omal nie spłonął tamtej nocy i uratował się o włos. Dlatego dziś możesz go podziwiać w Muzeum Prado.
Pierwszy projekt nowego pałacu był szaleństwem ambicji. Nakreślił go Włoch Filippo Juvarra, który wymarzył sobie kolosalną budowlę z niekończącymi się dziedzińcami i galeriami, tak ogromną, że nie mieściła się na tym wzgórzu. Zmarł wkrótce po rozpoczęciu prac, a jego uczeń Giovanni Battista Sacchetti musiał przyciąć plan do czegoś rozsądniejszego: to, co widzisz, jest wersją pomniejszoną. Budowa trwała od 1738 do 1755 roku, a Karol III był pierwszym królem, który w nim zamieszkał.
Dziś król tu nie mieszka: rodzina królewska rezyduje w znacznie skromniejszym miejscu na obrzeżach miasta. Pałac służy tylko do wielkich uroczystości państwowych, przyjęć i uroczystych audiencji. To, co masz przed sobą, jest w pewnym sensie pałacem reprezentacyjnym, wspaniałym i prawie pustym, który ożywa kilka dni w roku.
Co zobaczyć w środku
Trasa zwiedzania prowadzi przez dobre dwadzieścia sal. Najwspanialsza sekwencja zaczyna się na Schodach Głównych, prowadzi przez Salę Halabardników i Salę Kolumnową i kończy w Sali Tronowej, ze sklepieniem, które freskami pokrył Giambattista Tiepolo – to jeden z ostatnich wielkich fresków malarstwa europejskiego. To moment, w którym wszyscy się zatrzymują.
Potem przychodzą prywatne apartamenty Karola III, Sala Porcelanowa – całe pomieszczenie wyłożone wyrobami Królewskiej Manufaktury Buen Retiro – Jadalnia Galowa z piętnastoma metrami stołu i Kaplica Królewska. W osobnych salach pokazuje się dwie wyjątkowe kolekcje: Zbrojownię Królewską, jedną z najlepszych na świecie kolekcji zbroi paradnych, oraz zespół zdobionych instrumentów Stradivariusa, jedyny zachowany kwartet tego rodzaju.
Jeśli brakuje ci czasu albo pieniędzy, jest alternatywa: wielki dziedziniec Patio de la Armería i plac przed katedrą Almudena są ogólnodostępne, podobnie jak Ogrody Sabatiniego przy fasadzie północnej i Plaza de Oriente przy wschodniej. Fasadą, którą większość ludzi zapamiętuje najbardziej, nacieszysz się za darmo.
Bilet normalny kosztuje około 14 euro; pod koniec popołudnia są godziny bezpłatnego wstępu dla obywateli UE – z pokaźnymi kolejkami – a latem zwiedzanie trwa dłużej. Na całą trasę przeznacz dobre półtorej godziny.
Nie do przegapienia
Sala Tronowa
Ze sklepieniem pokrytym freskami Tiepola: moment, w którym wszyscy podnoszą głowę.
Zbrojownia Królewska
Jedna z najlepszych na świecie kolekcji zbroi paradnych, z egzemplarzami Karola V i Filipa II.
Zdobione Stradivariusy
Jedyny zachowany na świecie kwartet zdobionych instrumentów Stradivariusa.
Sala Porcelanowa
Całe pomieszczenie wyłożone wyrobami Królewskiej Manufaktury Buen Retiro.
Jak to wpleść w zwiedzanie Madrytu
Pałac stoi na zachodnim krańcu starego miasta i działa jak zawias całego zabytkowego Madrytu. Naprzeciwko masz katedrę Almudena; na wschodzie Plaza de Oriente i Teatro Real; na północy Ogrody Sabatiniego; a schodząc Cuesta de la Vega, dojdziesz do odcinka arabskich murów z IX wieku, najstarszej budowli, jaka przetrwała w mieście.
Stąd w piętnaście minut pieszo na wschód dojdziesz do Plaza Mayor i Puerta del Sol uliczkami Madrytu Habsburgów, mijając Plaza de la Villa i Mercado de San Miguel. To jeden z najbardziej nasyconych historią miejskich spacerów w Europie.
W dni zmiany warty – zwykle w środy i soboty rano, chyba że przeszkodzą oficjalne uroczystości albo zła pogoda – na Plaza de la Armería odbywa się ceremonia, a w pierwszą środę miesiąca Uroczysta Zmiana Warty, z kawalerią i orkiestrami. Przed wyjściem sprawdź oficjalny kalendarz. Trasa Viavoy „Historyczny i królewski Madryt” obejmuje zwiedzanie wnętrz pałacu z opowieścią lokalnego przewodnika.
Najczęstsze pytania
Czy w pożarze z 1734 roku wiele przepadło?
Bardzo wiele, ale tamtej Wigilii zdarzyły się też małe cuda. Żeby ocalić niektóre dzieła, w pośpiechu zdejmowano je ze ścian i, jak mówią, nawet wyrzucano przez okna na ulicę, żeby uratować je przed płomieniami. I tak ocalały nie byle jakie obrazy, bo „Las meninas” Velázqueza. Pomyśl tylko: najsłynniejszy obraz hiszpańskiego malarstwa omal nie spłonął tamtej nocy. Uratował się o włos i dlatego dziś możesz go podziwiać w Prado.
Czy miał być jeszcze większy, niż jest?
Tak, pierwszy projekt był jeszcze większym szaleństwem. Nakreślił go Włoch Filippo Juvarra, który wymarzył sobie kolosalny pałac z niekończącymi się dziedzińcami i galeriami, tak ogromny, że nie zmieściłby się na tym wzgórzu. Zmarł wkrótce po rozpoczęciu prac, a jego uczeń Sacchetti musiał przyciąć plan do czegoś rozsądniejszego, czyli do tego, co widzisz. Wyobraź sobie, jaki był pierwotny pomysł, skoro to jest już wersja pomniejszona.
