Całe Bilbao mieściło się w siedmiu ulicach aż do XIX wieku. Co jest na każdej z nich, gdzie jest krużganek, którego nikt nie odwiedza, i dlaczego Plaza Nueva patrzy tylko do środka.
Trudno w to uwierzyć, patrząc na dzisiejsze miasto, ale przez pięćset lat całe Bilbao to było siedem równoległych ulic ściśniętych między kościołem a wodą. Tak się zresztą nazywają, Siete Calles (Siedem Ulic), i wciąż są dokładnie tam, gdzie były: trzy wytyczono przy założeniu miasta w 1300 roku, a cztery kolejne dodano wkrótce potem. Cała reszta – Ensanche (dzielnica o szachownicowym układzie ulic), tytan, mosty – przyszła, gdy żelazo zmieniło skalę interesów.
Gotycki krużganek z XV wieku przy katedrze Santiago, ukryty po jej południowej stronie, to jeden z niewielu naprawdę cichych zakątków starego miasta. Jest dwie minuty od barów z pintxos, a prawie nikt do niego nie zagląda.
Siete Calles, jedna po drugiej
Dwadzieścia minut, żeby przejść je wszystkie.
Somera, Artekale i Tendería to trzy pierwotne ulice, te z przywileju lokacyjnego z 1300 roku. Potem dodano Belostikale, Carnicería Vieja, Barrenkale i Barrenkale Barrena. Wszystkie biegną równolegle do siebie i prostopadle do ría (estuarium), połączone wąskimi zaułkami zwanymi cantones.
Nazwy mówią, co robiono na każdej z nich. Tendería to były sklepy, Carnicería Vieja to, jak mówi sama nazwa, stare jatki, Artekale to ulica środkowa – arte znaczy po baskijsku „między” – a Barrenkale ta wewnętrzna. To plan cechów, czytelny bez żadnej tablicy objaśniającej.
Somera to dziś ulica z największą liczbą barów na metr kwadratowy w dzielnicy i ma zupełnie inną atmosferę niż reszta, młodszą i głośniejszą. Tendería i Artekale zachowały więcej tradycyjnego handlu. Przejście ich wszystkich, jednej po drugiej, zajmuje około dwudziestu minut i to najlepsze ćwiczenie, żeby zrozumieć skalę pierwotnego miasteczka.
W środku tej siatki ulic stoi katedra Santiago i to jest logiczny porządek: najpierw kościół, potem ulice, zwieszające się od niego w stronę wody. To wzór niemal każdego średniowiecznego miasteczka na północy Półwyspu Iberyjskiego.
Najstarszy stojący budynek Bilbao. Przez prawie sześćset lat był kościołem parafialnym kupców i marynarzy, a do rangi katedry wyniesiono go dopiero w 1949 roku, kiedy utworzono diecezję. Gotyk z XIV i XV wieku, z neogotycką wieżą i fasadą z XIX wieku, wzniesionymi po pożarze.
Najstarsza i dziś najbardziej ożywiona, z takim zagęszczeniem barów jak żadna inna. Atmosfera jest młodsza i głośniejsza niż w reszcie starego miasta, a od czwartku do niedzieli wieczorem to już zupełnie co innego. Dobre miejsce, żeby zacząć rundę po barach z pintxos.
Sześćdziesiąt cztery arkady zamykające idealny czworobok, który patrzy tylko do środka, bo powstał jako plac targowy z handlem chronionym pod podcieniami. Budowa trwała trzydzieści lat, od 1821 do 1851 roku, między wojnami karlistowskimi a brakiem pieniędzy.
Plaza Nueva to niespodzianka dzielnicy, bo nie widać jej z daleka: dochodzi się do niej wąskim zaułkiem i nagle otwiera się ogromny czworobok z ochrowego kamienia, z ciągłymi podcieniami po czterech stronach i absolutnie identycznymi fasadami, bez jednego balkonu, który przerwałby rytm.
Ta szczelność jest zamierzona. Plac powstał jako zamknięty plac targowy, z targiem pod dachem, żeby chronić go przed deszczem – który tu pada bez przerwy – i tylko z czterema wejściami w narożnikach, co dodatkowo ułatwiało kontrolę. To typ kastylijskiego placu głównego przełożony na język neoklasycyzmu.
W niedzielne przedpołudnia zmienia zajęcie: wypełnia się stołami ze znaczkami, starymi monetami, starymi książkami, kapslami, naklejkami do albumów, płytami i roślinami. To najbardziej lubiany targ kolekcjonerski w mieście i działa jak wspólny strych. Zaczyna się wcześnie, a zwija w południe.
I jest szczegół, o którym prawie nikt nie wie: za jednym z jej balkonów ma siedzibę Euskaltzaindia, Królewska Akademia Języka Baskijskiego. Kiedy na dole ludzie jedzą pintxos i wznoszą toasty, na górze decyduje się, jak poprawnie pisze się jakieś słowo po baskijsku.
Targ, teatr i brzeg wody
Od strony ría stare miasto kończy się na Mercado de la Ribera, racjonalistycznym budynku z lat trzydziestych, wzniesionym w tym samym miejscu, w którym targ działa od średniowiecza. To jedna z największych hal targowych w Europie, a na jej parterze działa bardzo oblegana strefa barów.
Krok dalej stoi kościół San Antón ze swoim mostem, który widnieje w herbie Bilbao obok wilka rodu Haro. Ten zespół kościoła i mostu jest oficjalnym symbolem miasta i jednym z najczęściej fotografowanych miejsc na brzegu.
Na drugim końcu stare miasto otwiera się na Arenal, który był dosłownie tym, co mówi jego nazwa: piaszczystą łachą, na której miasteczko stopniowo odbierało teren wodzie. Stoi tam żelazny kiosk muzyczny, w którym w niedziele grają orkiestry, a naprzeciwko Teatro Arriaga.
Arriaga jest neobarokowy, z 1890 roku, a jego zadeklarowanym wzorem była paryska opera. W 1914 roku spłonął w środku, a w czasie powodzi w sierpniu 1983 roku woda zalała go na kilka metrów. Najlepiej widać go z przeciwnego brzegu, odbitego w wodzie.
Zaprojektował go Joaquín Rucoba, ten sam architekt, który zbudował ratusz miasta. Jego patronem jest Juan Crisóstomo de Arriaga, cudowne dziecko z Bilbao, którego w Paryżu porównywano z Mozartem i który zmarł w wieku dziewiętnastu lat. Otwarto go ponownie w 1986 roku po powodzi i jest publicznym teatrem miasta.
Racjonalistyczny budynek z lat trzydziestych w miejscu, gdzie targ działa od średniowiecza, i jedna z największych hal targowych w Europie. Na parterze działa strefa barów i stoisk degustacyjnych, bardzo oblegana w południe.
Muzeum baskijskie, w dawnym kolegium jezuickim z krużgankiem. Gromadzi zbiory z etnografii, archeologii i historii prowincji Bizkaia i przechowuje idola z Mikeldi, prehistoryczną kamienną rzeźbę w kształcie zwierzęcia trzymającego dysk. Dobry przystanek na deszczowy dzień.
Somera, Artekale i Tendería to trzy pierwotne ulice, wytyczone przy założeniu miasteczka w 1300 roku. Potem dodano Belostikale, Carnicería Vieja, Barrenkale i Barrenkale Barrena. Biegną równolegle do siebie i prostopadle do ría, połączone zaułkami zwanymi cantones, a ich nazwy mówią, jaki cech zajmował każdą z nich.
Ile czasu potrzeba, żeby zobaczyć Casco Viejo?
Dobre dwie godziny wystarczą na Siete Calles, katedrę z krużgankiem, Plaza Nueva i Mercado de la Ribera. Jeśli dodasz Euskal Museoa i chwilę przy pintxos, pół dnia. To bardzo zwarta dzielnica, w całości dla pieszych, więc nie tracisz czasu na przejazdy.
Dlaczego Plaza Nueva nie ma fasad zwróconych na zewnątrz?
Bo powstała jako zamknięty plac targowy: handel odbywał się pod podcieniami, chroniony przed deszczem, a teren miał tylko cztery wejścia w narożnikach, co ułatwiało kontrolę. To typ kastylijskiego placu głównego przełożony na neoklasycystyczny język XIX wieku.
Kiedy odbywa się targ na Plaza Nueva?
W niedzielne przedpołudnia. Plac wypełnia się stołami ze znaczkami, starymi monetami, starymi książkami, kapslami, naklejkami do albumów, płytami i roślinami, i to najbardziej lubiany targ kolekcjonerski w mieście. Zaczyna się wcześnie i zwija w południe, więc warto przyjść przed dwunastą.
Czy warto wejść do katedry Santiago?
Tak, przede wszystkim dla gotyckiego krużganka z XV wieku, ukrytego po południowej stronie, który jest jednym z niewielu naprawdę cichych zakątków dzielnicy i do którego prawie żaden turysta nie dociera. Sam kościół to gotyk kupieckiego miasteczka, skromny i bez wielkich popisów, z wieżą i fasadą z XIX wieku.
Czy jest tu głośno w nocy?
Od czwartku do niedzieli dość głośno, zwłaszcza w okolicy calle Somera i Plaza Nueva, gdzie zabawa ciągnie się do wczesnych godzin rannych. To najtańsza i najbardziej malownicza dzielnica na nocleg, ale kto szuka odpoczynku, lepiej zrobi, wybierając Ensanche, dziesięć minut pieszo i z lepszym połączeniem metrem.
Informacje praktyczne
GdziePrawy brzeg ría, między Arenal a Mercado de la Ribera.
DojazdMetro Casco Viejo. Tramwaj, przystanek Arriaga. Cała dzielnica jest dla pieszych.
Ile czasuDobre dwie godziny z katedrą i targiem; pół dnia z muzeami.
Targ kolekcjonerskiPlaza Nueva, niedzielne przedpołudnia. Zwija się w południe.
JedzenieSomera i Plaza Nueva na pintxos. Mercado de la Ribera w południe.
Gdy padaPodcienia Plaza Nueva i Euskal Museoa wystarczą na całe przedpołudnie.
Na mapie
🎧 Z Viavoy
Spaceruj po Bilbao i słuchaj we własnym tempie
Pobierz Viavoy i zwiedzaj Bilbao offline, kiedy chcesz.