Na zakolu, które tworzy ría (estuarium), obok Arenalu, odcina się wyrazisty budynek z jasnego kamienia, z kopułami i rzeźbami na szczycie, który wygląda jak bilbaińska wersja paryskiej opery. To nie przypadek: otwarto go w 1890 roku, a jego jawnym wzorem był teatr Garniera. Kawałek dalej przerzuca swój łuk most La Merced, jedna z dawnych przepraw nad wodą.
Teatr, który miał wyjątkowego pecha
Zaprojektował go Joaquín Rucoba, ten sam architekt, który podpisał ratusz, w szczytowym okresie pieniędzy z żelaza, kiedy Bilbao chciało mieć teatr na miarę swojego nowego bogactwa. Efekt to czysty francuski neobarok: bogato opracowana fasada, kariatydy, cynkowe kopuły i westybul z imperialnymi schodami.
W 1914 roku pożar strawił go od środka i trzeba go było odbudować w całości. A najgorsze miało dopiero nadejść: powódź z sierpnia 1983 roku, kiedy ría wystąpiła z brzegów, a woda wdarła się na kilka metrów w głąb budynku, niszcząc parter widowni, maszynerię i archiwa. Był zamknięty przez lata.
Otwarto go ponownie w 1986 roku po gruntownej renowacji i dziś jest publicznym teatrem miasta, ze stałym repertuarem teatralnym, operowym, tanecznym i koncertowym. To, że stoi po pożarze i powodzi, dużo mówi o miejscowym uporze.
Kim był Arriaga i którędy płynie ría
Nosi imię cudownego dziecka z Bilbao: Juana Crisóstoma de Arriagi, urodzonego tutaj w 1806 roku. Jako chłopiec komponował znaczące utwory, kształcił się w Paryżu i tam porównywano go z Mozartem, do tego stopnia, że nazywa się go hiszpańskim Mozartem. Zmarł w wieku dziewiętnastu lat, zostawiając krótki dorobek i ogromne „co by było, gdyby”.
Jest szczegół, o którym prawie nikt nie wie, a który widać z brzegu: pod teatrem płynie skanalizowany odcinek wody, pozostałość dawnego koryta, a budynek stoi dosłownie na krawędzi ría. To wyjaśnia, dlaczego powódź z 1983 roku obeszła się z nim tak bezlitośnie.
Przed nim otwiera się Arenal, który był dokładnie tym, co mówi nazwa: piaszczystą łachą, na której miasto stopniowo odbierało ląd wodzie, i gdzie stoi żelazna altana muzyczna, w której w niedziele grają orkiestry. To zawias między Casco Viejo a Ensanche.
Nie do przegapienia
Wzór: paryska opera
Podpisał go Joaquín Rucoba w 1890 roku, u szczytu epoki żelaza, z teatrem Garniera jako jawnym wzorem.
Pożar i powódź
Spłonął w środku w 1914 roku i został zalany podczas powodzi w 1983 roku. Otwarto go ponownie w 1986 roku po latach zamknięcia.
Hiszpański Mozart
Juan Crisóstomo de Arriaga, rodem z Bilbao, zmarł w wieku dziewiętnastu lat, zostawiając krótki i bardzo znaczący dorobek.
Lepiej widać go z naprzeciwka
Z promenady Campo Volantín, na drugim brzegu, ukazuje się w całości i odbity w wodzie.
Jak wpasować go w zwiedzanie Bilbao
Stoi na początku Casco Viejo, dwie minuty od Plaza Nueva i pięć od katedry Santiago. To miejsce, którędy prawie wszyscy wchodzą na stare miasto, idąc od strony Ensanche.
Najlepszy widok na budynek nie jest spod jego drzwi, tylko z przeciwległego brzegu, z promenady Campo Volantín: stamtąd widać go w całości i odbitego w wodzie, kiedy ría jest spokojna, z mostem La Merced obok. Z tej samej promenady w pięć minut dojdziesz do kolejki linowo-terenowej na Artxandę.
Wnętrze możesz zobaczyć, kupując bilet na przedstawienie, a w określonych godzinach są też wizyty z przewodnikiem. Jako przystanek z zewnątrz to dziesięć minut; z Arenalem i spacerem wzdłuż ría – przyjemne pół godziny.
Najczęstsze pytania
Od kogo teatr wziął nazwę?
Od cudownego dziecka z Bilbao: to Juan Crisóstomo de Arriaga, urodzony tutaj w tysiąc osiemset szóstym roku. Jako brzdąc komponował zdumiewające utwory, a w Paryżu porównywano go z Mozartem, do tego stopnia, że nazywa się go hiszpańskim Mozartem. Tragiczne jest to, że zmarł, mając zaledwie dziewiętnaście lat, i zostawił nam tylko przedsmak swojego geniuszu. Miasto chciało go uczcić, nadając jego imię swojemu wielkiemu teatrowi, żeby ten przerwany talent wciąż brzmiał co wieczór w tych ścianach.
Czy ten budynek miał pecha?
Sporo, prawdę mówiąc, ale zawsze zmartwychwstawał. Otwarto go w tysiąc osiemset dziewięćdziesiątym roku, jako dzieło tego samego architekta co ratusz, a w tysiąc dziewięćset czternastym roku pożar strawił go w środku na popiół; trzeba było odbudować go w całości. I czekało go jeszcze jedno: podczas strasznych powodzi tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego trzeciego roku ría wdarła się do środka i znów go zniszczyła. Odrestaurowano go z czułością i dziś wciąż stoi. Teatr z większą liczbą żyć niż kot.
