Po wąskich uliczkach starego miasta nagle otwiera się idealny czworobok z ochrowego kamienia, zamknięty z czterech stron sześćdziesięcioma czterema arkadami. Właśnie tego kontrastu szukali jego architekci. Plac jest neoklasycystyczny, z XIX wieku, i powstał jako zamknięty plac targowy, z całym handlem osłoniętym podcieniami. Dlatego nie patrzy na zewnątrz: patrzy tylko do wewnątrz.
Trzydzieści lat, żeby wznieść plac
Prace ruszyły około 1821 roku, a plac otwarto dopiero w 1851 roku. Trzydzieści lat przestojów z powodu wojen karlistowskich, braku pieniędzy i zmian projektu, a kilka pokoleń mieszkańców Bilbao patrzyło, jak rośnie kamień po kamieniu. Kiedy wreszcie go otwarto, miasteczko, które go zamówiło, było już innym miastem.
To typ zamkniętego kastylijskiego placu głównego przystosowany do neoklasycyzmu: prostokątny plan, ciągłe podcienia, identyczne fasady i wejścia przez łuki w narożnikach. Ta szczelność miała funkcję praktyczną – chronić targ przed deszczem, który pada tu bez przerwy – i drugą, kontrolną, bo zamknięty plac pilnuje się przy czterech wejściach.
Zwróć uwagę na herb prowincji Bizkaia nad jedną z pierzei i na obsesyjną regularność elewacji, bez jednego balkonu, który przerwałby rytm. To ten porządek sprawia, że plac działa wizualnie jak sala pod gołym niebem.
Niedziele i pintxos
W niedzielę rano zmienia zajęcie. Zapełnia się stołami ze znaczkami, starymi monetami, starymi książkami, przypinkami, naklejkami, płytami i roślinami: to najbardziej lubiany targ kolekcjonerski w mieście, a wejście na niego przypomina zaglądanie na wspólny strych. Zaczyna się wcześnie i zwija w południe.
Przez resztę tygodnia rządzi co innego. Pod tymi arkadami są jedne z najlepszych barów z pintxos w Bilbao, z ladami zastawionymi tacami w południe i wieczorem, a lokalny system jest ten co zawsze: bierze się jeden albo dwa w każdym barze i idzie dalej.
Za jednym z balkonów placu ma siedzibę Euskaltzaindia, Królewska Akademia Języka Baskijskiego, instytucja, która ustala normy języka baskijskiego i o niego dba. Kiedy na dole ludzie jedzą pintxos i wznoszą toasty, na górze, za tymi oknami, decyduje się, jak poprawnie pisze się dane słowo.
Nie do przegapienia
Sześćdziesiąt cztery arkady
Zamknięty plac targowy: identyczne fasady ze wszystkich czterech stron i wejście tylko przez łuki w narożnikach.
Trzydzieści lat budowy
Zaczęty około 1821 roku i otwarty w 1851 roku, z przestojami z powodu wojen karlistowskich i braku pieniędzy.
Niedzielny targ
Znaczki, monety, stare książki, przypinki i rośliny. Zaczyna się wcześnie i zwija w południe.
Akademia Języka Baskijskiego
Euskaltzaindia ma siedzibę za jednym z balkonów placu, tuż nad ladami z pintxos.
Jak wpasować go w zwiedzanie Bilbao
Leży w Casco Viejo, dwie minuty od katedry Santiago i pięć od Teatro Arriaga. Wchodzi się przez którykolwiek z łuków w narożnikach i łatwo przejść obok, nie widząc go, jeśli nie wiesz, że tu jest.
Najlepszy plan to zostawić go na porę aperitifu albo kolacji, bo wtedy plac ma sens. W środku popołudnia w dni powszednie jest spokojny i pusty, i choć jest ładny, traci się połowę tego, czym jest.
Podcienia dają schronienie bez względu na to, jak bardzo pada, co w tym mieście nie jest drobiazgiem, więc to także naturalna kryjówka, kiedy pogoda nagle się psuje. W niedziele rano targ, a potem pintxos.
Najczęstsze pytania
Czy zbudowano go szybko?
Gdzie tam, kosztowało to sporo. Prace ruszyły około 1821 roku, ale przez wojny karlistowskie, brak funduszy i tysiąc przestojów ciągnęły się trzydzieści lat: otwarto go dopiero w 1851 roku. Wyobraź sobie kilka pokoleń mieszkańców Bilbao, które patrzyły, jak powoli rośnie, kamień po kamieniu, rok po roku. Kiedy w końcu go otwarto, od razu stał się wielkim salonem miasta i od tamtej pory nie przestał tętnić życiem. Na dobre rzeczy, jak widzisz, trzeba poczekać.
Czy jest tu coś więcej niż bary?
Więcej, niż się wydaje. Za jednym z balkonów placu ma siedzibę Euskaltzaindia, Królewska Akademia Języka Baskijskiego, dom, w którym dba się o euskarę i ustala jej normy. Czyli kiedy na dole ludzie jedzą pintxos i wznoszą toasty, na górze, za tymi oknami, ktoś decyduje, jak poprawnie pisze się jakieś słowo po baskijsku. Uwielbiam ten kontrast: zabawa i akademia dzielące to samo kamienne patio. Bardzo w stylu Bilbao, mieszać wszystko.
