Φαγητό στη Σαλαμάνκα: ιβηρικό, ορνάθο και η Δευτέρα των Νερών
Η επαρχία παράγει ένα από τα καλύτερα ζαμπόν του κόσμου και η πόλη έχει μια γιορτή που κυριολεκτικά συνίσταται στο να πας στην εξοχή να φας μια πίτα. Τι να παραγγείλεις, πού και ποια ημερομηνία.
Η Σαλαμάνκα έχει ένα πλεονέκτημα που θα ζήλευαν πολλές καστιλιάνικες πόλεις: η επαρχία της παράγει το ιβηρικό του Γκιχουέλο, ένα από τα καλύτερα ζαμπόν του κόσμου, και η ντεέσα που το κάνει δυνατό αρχίζει μισή ώρα από το ιστορικό κέντρο. Σε αυτό προστίθενται μια χορταστική χειμωνιάτικη κουζίνα και μια παράδοση που δεν έχει καμία άλλη πόλη: μια γιορτή που το μόνο της περιεχόμενο είναι να βγεις στην εξοχή για να φας.
Η Δευτέρα των Νερών γιορτάζεται τη Δευτέρα μετά τη Δευτέρα του Πάσχα. Όλη η πόλη βγαίνει στην εξοχή ή στην όχθη του Τόρμες για να φάει ορνάθο, και η προέλευση της γιορτής είναι τόσο λίγο σεμνή όσο και διασκεδαστική.
Το ιβηρικό του Γκιχουέλο
Και γιατί μετράει η ντεέσα.
Το Γκιχουέλο απέχει λιγότερο από μία ώρα από τη Σαλαμάνκα και είναι μία από τις πιο αναγνωρισμένες ονομασίες προέλευσης ιβηρικού ζαμπόν. Αυτό που κάνει το προϊόν αυτό να είναι ό,τι είναι δεν είναι μόνο η ράτσα του χοίρου αλλά το σύστημα: η ντεέσα, εκείνο το αραιό δάσος από αριές και φελλοδρύς όπου το ζώο τρέφεται με βελανίδια κατά τη μοντανέρα.
Η μοντανέρα διαρκεί από τον Οκτώβριο ως τον Μάρτιο και είναι η περίοδος που ο χοίρος, ελεύθερος, παχαίνει τρώγοντας βελανίδια και χόρτο. Το λίπος που συσσωρεύει τότε είναι αυτό που διεισδύει στον μυ και δίνει στο ζαμπόν την υφή και τη γεύση του. Ένα ιβηρικό μπεγιότα είναι κυριολεκτικά προϊόν του δάσους.
Μετά έρχεται η ωρίμανση, που στο Γκιχουέλο ευνοείται από το κλίμα: σημαντικό υψόμετρο, πολύ κρύοι χειμώνες και ξηρά καλοκαίρια, ιδανικές συνθήκες για αργό στέγνωμα. Ένα ζαμπόν μπεγιότα μπορεί να περάσει τρία χρόνια ή περισσότερα στο κελάρι.
Στη Σαλαμάνκα το τρως σε ταβέρνες και σε εξειδικευμένα μαγαζιά, κομμένο με το μαχαίρι, και αξίζει να ρωτήσεις την κατηγορία αντί να ζητήσεις απλώς ζαμπόν: υπάρχει πραγματική διαφορά ανάμεσα σε ένα θέμπο, ένα θέμπο δε κάμπο και ένα μπεγιότα, και η τιμή την αντανακλά.
Κάτω από τις στοές της βρίσκονται τα ιστορικά καφέ της πόλης, και οι δρόμοι που ξεκινούν από αυτήν συγκεντρώνουν μεγάλο μέρος των εστιατορίων. Είναι το προφανές σημείο εκκίνησης, αν και οι γύρω ζώνες έχουν καλύτερες τιμές και λιγότερη τουριστική πίεση.
Ο άξονας που ενώνει την πλατεία με το πανεπιστημιακό σύνολο, με μαγαζιά και εστιατόρια και στις δύο πλευρές. Έχει πολλή κίνηση και ανάλογες τιμές: για να φας καλά, καλύτερα να χωθείς στους πλαϊνούς δρόμους, όπου είναι η ντόπια και φοιτητική πελατεία.
Κατέβασε την εφαρμογή και ανακάλυψε την πόλη Salamanca χωρίς σύνδεση, όποτε θέλεις. Κάνε τη διαδρομή με τα πόδια Η Πλάθα Μαγιόρ, η Κλερεθία και οι Κόντσας με έναν ντόπιο ξεναγό στο αυτί σου.
Το ορνάθο είναι μια πίτα με πυκνή ζύμη, γεμιστή με μαριναρισμένο χοιρινό φιλέτο, τσορίθο, ζαμπόν και βραστό αυγό, που ψήνεται ολόκληρη και κόβεται σε κομμάτια. Το τρως όλο τον χρόνο, έχει όμως τη δική του ημερομηνία και μια ιστορία από πίσω που αξίζει να ειπωθεί.
Η Δευτέρα των Νερών γιορτάζεται τη Δευτέρα μετά τη Δευτέρα του Πάσχα και η προέλευσή της ανάγεται στον 16ο αιώνα. Τη Σαρακοστή, οι αρχές έδιωχναν τις πόρνες από την πόλη και τις μετέφεραν στην άλλη όχθη του Τόρμες, για να εξασφαλίσουν την εγκράτεια των φοιτητών εκείνες τις εβδομάδες.
Τη Δευτέρα μετά τη Δευτέρα του Πάσχα επέστρεφαν διασχίζοντας το ποτάμι με βάρκες, συνοδευόμενες από έναν κληρικό που τον έλεγαν «Πάδρε Πούτας», και οι φοιτητές έβγαιναν να τις υποδεχτούν στην άλλη όχθη με φαγητό και κρασί. Από εκείνη τη γιορτή γεννήθηκε η σημερινή, που συνίσταται στο να βγεις στην εξοχή ή στην όχθη για να φας ορνάθο.
Η προέλευση είναι τόσο λίγο σεμνή που για πολύ καιρό την αφηγούνταν ωραιοποιημένη, είναι όμως τεκμηριωμένη. Σήμερα είναι μάλλον η γιορτή με τη μεγαλύτερη συμμετοχή στην πόλη και λειτουργεί σαν ένα τεράστιο ομαδικό πικνίκ στις όχθες του Τόρμες.
Τι άλλο να παραγγείλεις και πού
Η τσανφάινα είναι το μαγειρευτό του τόπου: ρύζι με εντόσθια αρνιού, τσορίθο και μπαχαρικά, μαγειρεμένο πολλή ώρα και χορταστικό χωρίς συζήτηση. Είναι κουζίνα της αξιοποίησης, του χειμώνα και του μακρόσυρτου τραπεζιού, και τη βρίσκεις στις παραδοσιακές ταβέρνες του κέντρου.
Το ψητό αρνί και το γουρουνόπουλο είναι επίσης μέρος του ρεπερτορίου, με την ίδια καστιλιάνικη τεχνική του ξυλόφουρνου που χρησιμοποιείται σε όλο το οροπέδιο, όπως και τα κρέατα μορούτσα, της ντόπιας ράτσας της επαρχίας, που έχει δική της γεωγραφική ένδειξη.
Για επιδόρπιο, τσότσος —καραμελωμένα αμύγδαλα— και μπόγιο μαϊμόν, ένα κέικ σε σχήμα κουλούρας που φτιαχνόταν για τους γάμους. Και για να πιεις, κρασιά από δύο μικρές ονομασίες της επαρχίας: Σιέρα ντε Σαλαμάνκα, με την ποικιλία ρουφέτε, και Αρίμπες, στα σύνορα με την Πορτογαλία.
Για τις ζώνες: η Πλάθα Μαγιόρ και η Ρούα Μαγιόρ συγκεντρώνουν τον τουρισμό και τις ανάλογες τιμές. Για να φας καλά, καλύτερα να χωθείς στους πλαϊνούς δρόμους του κέντρου και στη ζώνη του Βαν Ντάικ, ήδη έξω από το ιστορικό κέντρο, όπου πηγαίνουν οι κάτοικοι της πόλης να φάνε ιβηρικό και κρέας στα κάρβουνα.
Μία από τις πιο ευχάριστες πλατείες με τραπεζάκια έξω στο κέντρο, πέντε λεπτά από την Πλάθα Μαγιόρ και με αρκετά λιγότερη κίνηση. Καλό σημείο για ένα διάλειμμα μέσα στη διαδρομή της αρχοντικής Σαλαμάνκας, και με πιο λογικές τιμές από τον κεντρικό άξονα.
Το σκηνικό της Δευτέρας των Νερών: η γιορτή γίνεται στην όχθη του ποταμού, στην άλλη πλευρά της γέφυρας, όπου όλη η πόλη βγαίνει να φάει ορνάθο τη Δευτέρα μετά τη Δευτέρα του Πάσχα. Τον υπόλοιπο χρόνο, η όχθη είναι μέρος για βόλτα και για τρέξιμο.
Μια πίτα με πυκνή ζύμη, γεμιστή με μαριναρισμένο χοιρινό φιλέτο, τσορίθο, ζαμπόν και βραστό αυγό, που ψήνεται ολόκληρη και κόβεται σε κομμάτια. Στη Σαλαμάνκα το τρώνε όλο τον χρόνο, έχει όμως τη δική του ημερομηνία, τη Δευτέρα των Νερών, όταν όλη η πόλη βγαίνει στην εξοχή ή στην όχθη του Τόρμες για να το φάει.
Πότε είναι η Δευτέρα των Νερών;
Τη Δευτέρα μετά τη Δευτέρα του Πάσχα, οπότε η ημερομηνία αλλάζει κάθε χρόνο. Είναι μάλλον η γιορτή με τη μεγαλύτερη συμμετοχή στη Σαλαμάνκα και συνίσταται στο να βγεις στην εξοχή ή στην όχθη του ποταμού για να φας ορνάθο. Λειτουργεί σαν ένα τεράστιο ομαδικό πικνίκ και δεν έχει επίσημο πρόγραμμα πέρα από αυτό.
Ποια είναι η προέλευση αυτής της γιορτής;
Είναι τεκμηριωμένη και λίγο σεμνή. Τον 16ο αιώνα οι αρχές έδιωχναν τις πόρνες από την πόλη τη Σαρακοστή, μεταφέροντάς τες στην άλλη όχθη του Τόρμες για να εξασφαλίσουν την εγκράτεια των φοιτητών. Τη Δευτέρα μετά τη Δευτέρα του Πάσχα επέστρεφαν με βάρκα συνοδευόμενες από έναν κληρικό, και οι φοιτητές έβγαιναν να τις υποδεχτούν με φαγητό και κρασί.
Γιατί είναι τόσο καλό το ιβηρικό του Γκιχουέλο;
Για δύο λόγους: τη ντεέσα και το κλίμα. Ο χοίρος τρέφεται ελεύθερος με βελανίδια κατά τη μοντανέρα, από τον Οκτώβριο ως τον Μάρτιο, και αυτό το λίπος διεισδύει στον μυ. Έπειτα, το υψόμετρο του Γκιχουέλο, με πολύ κρύους χειμώνες και ξηρά καλοκαίρια, επιτρέπει μια αργή ωρίμανση που στα κομμάτια μπεγιότα μπορεί να ξεπεράσει τα τρία χρόνια.
Τι είναι η τσανφάινα;
Το παραδοσιακό μαγειρευτό της πόλης: ρύζι με εντόσθια αρνιού, τσορίθο και μπαχαρικά, μαγειρεμένο πολλή ώρα και αρκετά χορταστικό. Είναι κουζίνα της αξιοποίησης και του χειμώνα, και τη βρίσκεις στις παραδοσιακές ταβέρνες του κέντρου. Δεν είναι ελαφρύ πιάτο ούτε θέλει να είναι.
Πού αξίζει να φας;
Η Πλάθα Μαγιόρ και η Ρούα Μαγιόρ συγκεντρώνουν τον τουρισμό και τις ανάλογες τιμές. Για να φας καλύτερα και φθηνότερα, καλό είναι να χωθείς στους πλαϊνούς δρόμους του κέντρου, όπου πηγαίνει η φοιτητική πελατεία, και στη ζώνη του Βαν Ντάικ, ήδη έξω από το ιστορικό κέντρο, όπου οι κάτοικοι της πόλης τρώνε ιβηρικό και κρέας στα κάρβουνα.
Πρακτικές πληροφορίες
Το προϊόνΙβηρικό του Γκιχουέλο, λιγότερο από μία ώρα μακριά. Ρώτα την κατηγορία: θέμπο, θέμπο δε κάμπο ή μπεγιότα.
Το πιάτοΟρνάθο, πίτα με μαριναρισμένο χοιρινό φιλέτο, τσορίθο, ζαμπόν και αυγό. Το τρως όλο τον χρόνο.
Η γιορτήΔευτέρα των Νερών, η Δευτέρα μετά τη Δευτέρα του Πάσχα. Όλη η πόλη βγαίνει στην όχθη του Τόρμες.
Του κουταλιούΤσανφάινα: ρύζι με εντόσθια αρνιού. Χειμωνιάτικο και χορταστικό πιάτο.
ΠοτόΚρασιά Σιέρα ντε Σαλαμάνκα, με την ποικιλία ρουφέτε, ή Αρίμπες.
ΠούΠλαϊνοί δρόμοι του κέντρου και ζώνη του Βαν Ντάικ, έξω από το κέντρο. Η Ρούα Μαγιόρ είναι η πιο τουριστική.
Στον χάρτη
🎧 Με το Viavoy
Περπάτησε στην πόλη Salamanca και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό
Κατέβασε το Viavoy και περπάτησε στην πόλη Salamanca χωρίς σύνδεση, όποτε θέλεις.
από 2,99 €· εφάπαξ πληρωμή
City Pass · 9,99 €3 ημέρες, όλες οι περιηγήσεις στην πόλη Salamanca