Het is het jongste gebouw aan de Plaza del Pilar en het enige van de vier grote dat niet historisch is: het verrees in de jaren zestig van de 20e eeuw, toen de stad besloot haar gemeentebestuur onder te brengen in een eigen gebouw met een plek aan het hoofdplein. Interessant is hoe dat werd opgelost: in een bewust historiserende vormentaal, om niet uit de toon te vallen naast wat er al stond.
Een nieuw gebouw dat oud lijkt
Het ontwerp, uit het midden van de 20e eeuw, stond voor een duidelijk probleem: bouwen in dezelfde ruimte als de basiliek van de Pilar, La Seo en de Lonja zonder dat het resultaat zou vloeken. De gekozen oplossing was opgaan in de omgeving, met arcaden, baksteen, natuursteen en een galerij van kleine bogen als bekroning.
Dat laatste element, de galerij van kleine bogen onder de dakrand, is het duidelijkste citaat: het is het kenmerkende middel van de Aragonese burgerlijke architectuur, hetzelfde dat je ziet aan de Lonja ernaast en aan de renaissancepaleizen in de hele regio. Het nieuwe gebouw trok de kleren van het oude aan.
Die keuze is vanuit architectonisch oogpunt nu omstreden – sommigen vinden dat een gebouw uit zijn tijd zich ook zo had moeten presenteren – maar stedenbouwkundig werkte ze: het plein leest als één samenhangend geheel, en de meeste bezoekers zien niet wat uit de 16e eeuw is en wat uit de jaren zestig.
De bronzen reuzen en de beschermheilige
Aan weerszijden van de hoofdingang staan twee grote bronzen beelden van de Beschermengel van de stad en van San Valero, het werk van Pablo Serrano, Aragonees beeldhouwer en een van de belangrijke figuren van de Spaanse beeldhouwkunst van de 20e eeuw.
San Valero is de beschermheilige van Zaragoza en zijn feestdag is 29 januari, wanneer de stad een plaatselijke feestdag viert met een ringvormige taart – de roscón de San Valero – en met een kou die een plaatselijk gezegde heeft opgeleverd: San Valero rosconero y ventolero, vanwege de cierzo, de noordenwind, die op die dagen meestal waait.
Het interieur, met de raadszaal en de ontvangstzalen, is niet open voor algemeen bezoek, al gaat het af en toe open tijdens open dagen. Wat altijd toegankelijk is, is de hal en vooral de buitenkant.
Niet te missen
Het is uit de jaren zestig
Het enige van de vier grote gebouwen aan het plein dat niet historisch is, al ziet bijna niemand het verschil.
Het verkleedde zich met opzet
Arcaden, baksteen en een galerij van kleine bogen onder de dakrand: de woordenschat van de Aragonese burgerlijke architectuur.
De bronzen van Pablo Serrano
De Beschermengel en San Valero aan weerszijden van de ingang, het werk van een van de grote Spaanse beeldhouwers van de 20e eeuw.
San Valero rosconero y ventolero
De beschermheilige wordt op 29 januari gevierd met roscón en met de cierzo die waait. Het gezegde is puur meteorologisch.
Hoe het in je bezoek aan Zaragoza past
Het beslaat een van de zijden van de Plaza del Pilar, tussen de Lonja en de basiliek, dus je loopt er onvermijdelijk meerdere keren per dag langs.
Als bezoek op zich kost het vijf minuten: het is een gevel en twee beelden. Het interessante zit in het geheel, en in de oefening om bij het bekijken van de vier gebouwen aan het plein te ontdekken welk uit de 16e eeuw is en welk uit de 20e. Dat is minder vanzelfsprekend dan het lijkt.
Ernaast heeft de Lonja gratis toegang en een veel opmerkelijker interieur, en heel veel mensen lopen langs allebei zonder er een binnen te gaan. Moet je kiezen, dan zonder twijfel de Lonja.
Veelgestelde vragen
Wie was San Valero?
De bisschop van Zaragoza aan het begin van de 4e eeuw, ten tijde van de vervolgingen onder Diocletianus. Hij werd gearresteerd samen met zijn diaken, Vicente, en omdat Valero oud was en moeite had met spreken, was het Vicente die voor hem antwoord gaf aan de rechter. De bisschop werd veroordeeld tot verbanning; de arme Vicente werd zonder genade gemarteld en werd uiteindelijk een beroemde heilige. Van Valero worden relikwieën bewaard hier vlakbij, in La Seo. Niet slecht voor de man die vandaag de deur van het stadhuis bewaakt.
