To najmłodszy budynek przy Plaza del Pilar i jedyny z czterech wielkich, który nie jest zabytkowy: wzniesiono go w latach sześćdziesiątych XX wieku, kiedy miasto postanowiło zebrać władze miejskie we własnym gmachu, obecnym przy głównym placu. Ciekawe jest to, jak rozwiązano ten problem: w celowo historyzującym języku, żeby budynek nie odstawał od tego, co stało obok.
Nowy budynek, który wygląda na stary
Projekt z połowy XX wieku stanął przed oczywistym problemem: jak budować w tej samej przestrzeni co bazylika del Pilar, La Seo i Lonja, żeby efekt nie raził. Wybrano mimikrę: arkady, cegłę, kamień i galerię małych arkad w zwieńczeniu.
Ten ostatni element, galeria małych arkad pod okapem, to najwyraźniejszy cytat: charakterystyczny motyw aragońskiej architektury świeckiej, ten sam, który widać na sąsiedniej Lonji i w renesansowych pałacach całego regionu. Nowy budynek włożył strój starego.
Ta decyzja jest dziś dyskusyjna z architektonicznego punktu widzenia – są tacy, którzy uważają, że budynek swojej epoki powinien był się jako taki pokazać – ale urbanistycznie się sprawdziła: plac czyta się jako spójną całość, a większość zwiedzających nie odróżnia, co pochodzi z XVI wieku, a co z lat sześćdziesiątych.
Brązowi olbrzymi i patron
Po obu stronach głównego wejścia stoją dwie wielkie rzeźby z brązu przedstawiające Anioła Stróża miasta i św. Walerego, dzieło Pabla Serrano, aragońskiego rzeźbiarza i jednej z ważnych postaci hiszpańskiej rzeźby XX wieku.
Św. Walery jest patronem Saragossy, a jego dzień przypada 29 stycznia: miasto obchodzi wtedy lokalne święto z drożdżowym wieńcem – roscón de San Valero – i z zimnem, które dało początek miejscowemu powiedzeniu: San Valero rosconero y ventolero, „San Valero od wieńca i od wiatru”, przez cierzo, północny wiatr, który zwykle wieje w te dni.
Wnętrze, z salą obrad rady i salami recepcyjnymi, nie jest udostępniane do zwiedzania, choć od czasu do czasu otwiera się je w dni otwarte. Zawsze dostępny jest za to hol i przede wszystkim to, co na zewnątrz.
Nie do przegapienia
Jest z lat sześćdziesiątych
Jedyny z czterech wielkich budynków placu, który nie jest zabytkowy, choć prawie nikt go nie odróżnia.
Przebrał się celowo
Arkady, cegła i galeria małych arkad pod okapem: słownik aragońskiej architektury świeckiej.
Brązy Pabla Serrano
Anioł Stróż i św. Walery po obu stronach wejścia, dzieło jednego z wielkich hiszpańskich rzeźbiarzy XX wieku.
San Valero rosconero y ventolero
Patrona czci się 29 stycznia drożdżowym wieńcem i przy wiejącym cierzo. Powiedzenie jest ściśle meteorologiczne.
Jak to wpasować w zwiedzanie Saragossy
Zajmuje jeden z boków Plaza del Pilar, między Lonją a bazyliką, więc nieuchronnie przejdziesz obok niego kilka razy dziennie.
Samo zwiedzanie zajmuje pięć minut: to fasada i dwie rzeźby. Jego wartość tkwi w całości i w ćwiczeniu, które polega na tym, żeby patrząc na cztery budynki placu, odgadnąć, który jest z XVI wieku, a który z XX. To nie jest takie oczywiste, jak się wydaje.
Obok Lonja ma bezpłatny wstęp i znacznie ciekawsze wnętrze, a mnóstwo ludzi przechodzi przed oboma budynkami, nie wchodząc do żadnego. Jeśli trzeba wybrać jeden, bez dyskusji Lonja.
Najczęstsze pytania
Kim był św. Walery?
Biskupem Saragossy na początku IV wieku, w czasach prześladowań Dioklecjana. Aresztowano go razem z jego diakonem, Wincentym, a ponieważ Walery był już stary i z trudem mówił, to Wincenty odpowiadał za niego przed sędzią. Biskupa skazano na wygnanie; biednego Wincentego zamęczono bez litości i w końcu został słynnym świętym. Relikwie Walerego przechowuje się tuż obok, w La Seo. Nieźle jak na człowieka, który dziś pilnuje drzwi ratusza.
