IJzer, glas en baksteen, uit 1903, uit de beste tijd van de Europese markthallenarchitectuur, en nog altijd in gebruik als echte markt. Félix Navarro ontwierp hem naar het model van Les Halles in Parijs, met een grote open hal onder een zichtbare metalen constructie. En hij is precies op de lijn van de Romeinse stadsmuur gebouwd.
Architectuur van ijzer
De metalen markthallen van eind 19e en begin 20e eeuw zijn het antwoord op een technische en een hygiënische verandering. Met ijzer kon je grote overspanningen maken zonder tussensteunen, en dat gaf een open hal; en kruisventilatie met licht van bovenaf loste de gezondheidsproblemen van de openluchtmarkten op.
Hier bestaat de constructie uit gietijzeren zuilen en metalen spanten, met wanden van baksteen en grote ramen, en het dak loopt omhoog in een langgerekte lantaarn die het midden van de hal van bovenaf verlicht. Dat is het schema dat Parijs had vastgelegd en dat in heel Europa werd nagevolgd.
Bij de grondige restauratie van een paar jaar geleden werd de oorspronkelijke constructie hersteld en werden de voorzieningen gemoderniseerd, en het resultaat is een van de meest geprezen in Spanje in zijn soort: het gebouw bleef bewaard als gebouw en als markt, zonder er een foodhal van te maken, zoals in andere steden is gebeurd.
Een markt die een markt is gebleven
Dat is wat hem het meest onderscheidt. De meeste kramen verkopen hier nog altijd boodschappen om mee naar huis te nemen: vis, vlees, groente, fruit en ingelegde groenten, met klanten uit de buurt die hun weekboodschappen doen. Er is een proeverijhoek, maar die heeft de oorspronkelijke functie niet verdrongen.
Het belangrijkste product komt uit de moestuinen van het Ebrodal, met de borraja, bernagie, als lokaal symbool – een wintergroente die buiten Aragón amper wordt gegeten –, daarnaast de uien van Fuentes, de ternasco (lam) en de kazen uit de Pyreneeën.
Vlak ernaast, op straat, ligt het stuk Romeinse stadsmuur met zijn halfronde torens, want de markt werd precies op de lijn van de ommuring gebouwd. Na de boodschappen tegen een muur uit de 3e eeuw aanlopen is in deze stad heel gewoon.
Niet te missen
Het model van Les Halles
Gietijzeren constructie en metalen spanten met een langgerekte lantaarn die de hal van bovenaf verlicht, zoals in Parijs.
Nog altijd een markt
De meeste kramen verkopen boodschappen voor thuis, aan klanten uit de buurt. Er is geen foodhal van gemaakt.
Op de Romeinse stadsmuur
Precies op de lijn van de ommuring uit de 3e eeuw gebouwd, waarvan het stuk met halfronde torens in de straat ernaast zichtbaar is.
De borraja
Het symbolische product van de moestuinen langs de Ebro: bernagie, een wintergroente die buiten Aragón amper wordt gegeten.
Hoe het in je bezoek aan Zaragoza past
Hij ligt op vijf minuten van de Plaza del Pilar, naar het westen, naast de Torreón de la Zuda en de stadsmuur. Het is de natuurlijke doorgang tussen het centrum en de wijk El Gancho, waar de Kerk van San Pablo staat.
Hij sluit halverwege de middag en is op zondag dicht, dus je moet hem in de ochtend inpassen. Het werkt goed om hem voor de lunch te doen en meteen door te lopen naar El Tubo, de tapaswijk van de oude binnenstad, op tien minuten.
De toegang is gratis en het bezoek duurt twintig minuten. Het loont om binnen te lopen, ook als je niets gaat kopen: het is een van de weinige historische Spaanse markten die zowel het gebouw als de functie hebben bewaard.
Veelgestelde vragen
Wat is die stenen muur die er vlak naast staat?
Vlak naast de markt heb je het beste bewaarde stuk van de Romeinse muur. Zaragoza werd namelijk gesticht door keizer Augustus rond 14 voor Christus onder de naam Caesaraugusta; daaruit, vervormd door de eeuwen en door het Arabische Saraqusta, komt “Zaragoza”. Bij die muren zie je een bronzen standbeeld van Caesar Augustus: het is een kopie van een wereldberoemd Romeins origineel dat Italië de stad in 1940 schonk. Kijk, vier stappen scheiden de ham van de keizer.
