Hoi! Ik ben Sanne, geboren en getogen in Valladolid, en ik neem je bij de hand mee naar het hart van mijn stad.
Overzicht
We komen langs de rode Plaza Mayor die Spanje leerde hoe je pleinen bouwt, langs de kathedraal die de onvoltooide reus van een koning is, langs romaanse torens van achthonderd jaar oud, langs een universiteit met een gevel als een boek van steen en langs paleizen waar het lot van een koninkrijk werd beslist. Valladolid schept niet op, maar als je stilstaat om te luisteren, geeft het je op elke hoek eeuwen terug.
En er zijn drie juwelen — het Teatro Calderón, de kerk van Santa María la Antigua en de kathedraal — waarvan de audiogids voor binnen bij deze wandeling is inbegrepen: als je bij hun deuren staat, druk je en ga je naar binnen. Onze wandeling begint op de Plaza Mayor.
We gaan beginnen.
Route
Je loopt door de salon van de mensen uit Valladolid: een enorm, rood plein, met identieke gevels en zuilengangen die nooit lijken op te houden. Haal diep adem, want hier ruikt het naar steen, naar koffie onder de zuilengangen en naar een Castiliaanse ochtend.
Kijk omhoog en overzie deze perfecte rechthoek van rode gevels en eindeloze zuilengangen. Het is moeilijk te geloven, maar al deze harmonie ontstond uit een tragedie.
- 3
De rode zuilengangen
Let op die herkenbare aardse rode kleur: wij noemen het Valladolid-rood, en dat is geen toeval. Een verordening uit de negentiende eeuw verplichtte de gevels zo te schilderen om ze eenheid te geven.
- 4
Standbeeld van graaf Ansúrez
Zie je dat standbeeld op het voetstuk? Het is graaf Pedro Ansúrez, voor ons bijna de vader van de stad. In de elfde eeuw, aan de hand van koning Alfons VI, herbevolkten hij en zijn vrouw doña Eylo deze stad en deden haar bloeien: ze bouwden bruggen, kerken en gaven haar ziel.
- 5
Het Stadhuis
Kijk naar dat gebouw dat het plein overheerst met zijn toren en zijn klok: het is het Casa Consistorial, het stadhuis. Het huidige werd gebouwd tussen eind negentiende eeuw en 1908, in een eclectische stijl die heel bij zijn tijd past, met een klokkentoren die voor de hele stad de uren slaat.
- 6
Jero
Hier moet je hoe dan ook stoppen, al is het maar om te kijken. Dit is Jero, in de Calle Correos, een van die pinchobars die in Valladolid bijna een religie zijn.
- 7
Plaza de la Rinconada
Kijk naar dit onregelmatige pleintje, zo anders dan de perfecte meetkunde van het grote plein. De Rinconada is een stukje middeleeuws Valladolid dat gered werd, met zijn scheve vorm en zijn grillige hoekjes.
- 8
Mercado del Val
Haal hier diep adem, want het ruikt naar een echte markt. Dit is de Mercado del Val, een prachtige structuur van ijzer en glas, gebouwd tussen 1878 en 1882, een van de oudste overdekte markthallen van Spanje.
- 9
Kerk van La Santa Vera Cruz
Blijf staan voor deze sobere en plechtige gevel, zo typisch voor de Castiliaanse boetekerken. De kerk van de Santa Vera Cruz, midden in de Calle Platerías, is het huis van de oudste broederschap van de Semana Santa, de Goede Week, van Valladolid, nota bene opgericht in 1498.
- 10
Café El Minuto
Hier heb je nog een stop van altijd. El Minuto, in de Calle Macías Picavea, is een café-bierhuis van eind negentiende eeuw, zo'n plek met echte geschiedenis.
Ga voor dit theater staan en kijk naar zijn allure van groot coliseum. Het Calderón is de tempel van de cultuur van de stad, en heeft een datum die in het geheugen gegrift staat: het werd geopend op 28 september 1864 met El alcalde de Zalamea, van Calderón de la Barca zelf, die er zijn naam aan geeft.
Blijf staan voor deze zo Italiaanse gevel en spits je oren, want deze kerk is pure emotie van Valladolid.
Kijk naar dit paleis met zijn strenge uitstraling, met meer geschiedenis binnen dan veel monumenten met een rij toeristen voor de deur. Don Alonso Pérez de Vivero, rekenmeester van koning Johan II, liet het rond 1440 bouwen, en het lijkt gewoon een gebouw meer… tot je weet wat hier gebeurd is.
Kijk omhoog naar die toren en je begrijpt waarom wij mensen uit Valladolid er zo van houden. De toren van Santa María la Antigua is romaans, van eind twaalfde eeuw, en met zijn bijna vijftig meter is het een van de hoogste romaanse klokkentorens van Spanje.
- 15
Standbeeld van Cervantes
Kijk naar die zittende bronzen figuur die het plein overheerst: het is Miguel de Cervantes, en het monument werd in 1877 geplaatst. Hij staat hier niet toevallig.
Ga voor deze gevel staan en lees hem langzaam, want hij is letterlijk een boek van steen. De Universiteit van Valladolid is een van de oudste van Spanje: ze gaat terug tot 1241, alleen na Palencia en Salamanca.
- 17
Calle Librería
Kijk naar de naam van deze straat: Librería. Het is geen versiering. Eeuwenlang drongen hier de boekhandels en boekenkramen samen die de studenten bevoorraadden, op het stuk dat de universitaire wereld met de oude colleges verbindt.
Loop naar deze gevel en laat je blik over die bolle steenblokken gaan, als kussens van steen. Je staat voor een sleutelgebouw, een van die plekken waar de kunstgeschiedenis veranderde zonder dat bijna iemand het vertelt.
- 19
Aartsbisschoppelijk Paleis en Plaza de Portugalete
Blijf staan op dit teruggetrokken pleintje, dat van Portugalete, een van de oudste en meest karaktervolle hoekjes van het centrum. Hier, tegen het koor van de kathedraal aan, staat het Aartsbisschoppelijk Paleis, de zetel van de aartsbisschoppen van de stad.
Ga voor deze kolos van steen staan en maak je klaar voor een van de grote mislukte verhalen van Spanje: wat je ziet is het stuk van een reus die nooit heeft bestaan. Eind zestiende eeuw was Valladolid hoofdstad van de monarchie en wilde het de grootste kathedraal van de christenheid.
Blijf even staan voor dit portaal van door de zon vergulde steen. De kerk van El Salvador is zo'n kerk die bescheiden lijkt en schatten verbergt.
- 22
Fuente Dorada
Je staat op een van de drukste pleinen van de stad, een kruispunt van altijd. Het heet Fuente Dorada, naar een oude gouden bron die hier opwelde en die het voor altijd zijn naam gaf.
- 23
Plaza del Ochavo
Kijk even naar dit hoekje: de Plaza del Ochavo, piepklein en bijna achthoekig van vorm, en daar komt de naam precies vandaan. Hier kwamen de oude straten van de gilden samen, die van de zilversmeden en de kooplieden, en het blijft een kruispunt vol charme.
