Halfduister en de geur van was, en binnen een van de hoogtepunten van de Spaanse beeldhouwkunst: de Cristo Yacente, de liggende Christus, die Gregorio Fernández in 1627 sneed, een van de aangrijpendste beelden van de barok. Het was de kerk van de jezuïeten in Valladolid tot Karel III hen verdreef.
Drie namen voor één kerk
De jezuïeten hadden zich in 1543 in de stad gevestigd en begonnen haar in 1580 te bouwen. Aanvankelijk wijdden ze haar aan San Antonio, en toen Ignatius van Loyola in 1609 zalig werd verklaard, ging ze San Ignacio heten.
Toen Karel III de jezuïeten in 1767 uit Spanje verdreef, bleef de kerk verweesd achter. In 1775 werd ze een parochiekerk door twee oude parochies uit de wijk samen te voegen, die van San Miguel en die van San Julián, en vandaar haar huidige dubbele naam.
De verdrijving kwam voort uit angst en argwaan: in 1766 brak in Madrid het Esquilache-oproer uit, een volksopstand tegen de regering, en de koning was zo geschrokken dat hij naar schuldigen zocht. Iemand fluisterde dat de jezuïeten erachter zaten, die talrijk, zeer invloedrijk en zeer rijk waren.
Hetzelfde decreet maakte in één klap honderden kerken en colleges in het hele Spaanse rijk leeg, en veel ervan eindigden zoals deze: omgevormd tot parochiekerken met namen die van eerdere kerken waren overgenomen.
De Cristo Yacente en de trucs van de meester
De Cristo Yacente van Gregorio Fernández, uit 1627, is waarvoor je hier komt. Let op de wonden, op de doek, op die sereniteit van de dood die zo echt is dat ze je de adem beneemt. Elke Semana Santa, de Goede Week, gaat hij in processie naar buiten, omringd door stilte.
Fernández bereikte dat realisme met de trucs van een geniale ambachtsman: glazen ogen, tanden van ivoor of been en nagels van hoorn. Voor de wonden en het gestolde bloed gebruikte hij kurk en stukjes boomschors, en hars voor de tranen en de dikke bloeddruppels.
Dat technische repertoire onderscheidt de Castiliaanse religieuze beeldhouwkunst van elke andere Europese beeldhouwkunst uit die tijd: ze zoekt niet de ideale schoonheid, maar de geloofwaardigheid van het lijden.
De kerk bewaart bovendien de graftombe van de graven van Fuensaldaña, met albasten figuren van Gregorio Fernández zelf. Het is een ensemble van topniveau in een kerk waar veel mensen zomaar langs lopen.
Niet te missen
Het was de kerk van de jezuïeten
Begonnen in 1580, heette ze eerst San Antonio en daarna San Ignacio.
Karel III verdreef hen in 1767
Na het Esquilache-oproer. De kerk werd een parochiekerk door twee oude parochies uit de wijk samen te voegen.
De Cristo Yacente uit 1627
Van Gregorio Fernández, een van de aangrijpendste beelden van de Spaanse barok.
Glazen ogen en nagels van hoorn
Fernández gebruikte kurk voor de wonden en hars voor het bloed. Hij zocht geloofwaardigheid, geen schoonheid.
Hoe het in je bezoek aan Valladolid past
Ze staat in de oude binnenstad, vlak bij het Palacio de Fabio Nelli en op een paar minuten van de Plaza Mayor.
Het bezoek duurt zo'n twintig of dertig minuten. Controleer de openingstijden: het is een parochiekerk in gebruik en ze worden afgestemd op de diensten.
Samen met de Angustias, Santiago en het Nationaal Museum voor Beeldhouwkunst vormt ze de route van de Castiliaanse beeldhouwkunst, de beste reden om naar deze stad te komen.
Veelgestelde vragen
Hoe kreeg Gregorio Fernández dat realisme voor elkaar?
Met kunstjes van een geniale ambachtsman. Opdat zijn Christusbeelden van vlees leken, gaf hij ze glazen ogen, tanden van ivoor of been en nagels van hoorn. En het verbazingwekkendste: voor de wonden en het gestolde bloed gebruikte hij kurk en stukjes boomschors, en hars voor de tranen en de grote bloeddruppels. Daarom benemen ze van dichtbij de adem: je ziet geen houtsnijwerk, je ziet een lichaam. Hij was de grote meester van deze zo Castiliaanse manier om pijn te snijden.
Waarom verjoeg Karel III de jezuïeten?
Uit angst en wantrouwen. In 1766 brak in Madrid het Esquilache-oproer uit, een volksopstand tegen de regering, en de koning schrok zo dat hij schuldigen ging zoeken. Iemand fluisterde dat de jezuïeten erachter zaten, die er veel waren, zeer invloedrijk en zeer rijk, en voor Karel III was dat genoeg: in 1767 tekende hij hun uitzetting uit Spanje en alle koloniën, met een pennenstreek. Deze kerk bleef in één klap als wees achter, en daarom werd ze uiteindelijk wat ze nu is.
