Półmrok i zapach wosku, a w środku jeden ze szczytów hiszpańskiej rzeźby: Cristo Yacente, czyli leżący Chrystus, którego Gregorio Fernández wyrzeźbił w 1627 roku, jedna z najbardziej wstrząsających figur baroku. Był to kościół jezuitów w Valladolid, dopóki Karol III ich nie wygnał.
Trzy imiona jednego kościoła
Jezuici osiedli w mieście w 1543 roku, a budowę kościoła zaczęli w 1580 roku. Najpierw poświęcili go San Antonio, a gdy w 1609 roku Ignacy Loyola został beatyfikowany, kościół zaczął nosić imię San Ignacio.
Gdy Karol III w 1767 roku wygnał jezuitów z Hiszpanii, kościół został osierocony. W 1775 roku stał się parafią, łącząc dwie dawne parafie dzielnicy, San Miguel i San Julián, i stąd jego obecna podwójna nazwa.
Za wygnaniem stały strach i podejrzliwość: w 1766 roku wybuchł w Madrycie bunt Esquilache, ludowa rewolta przeciw rządowi, a król tak się przestraszył, że zaczął szukać winnych. Ktoś szepnął, że stoją za tym jezuici, których było wielu, którzy byli bardzo wpływowi i bardzo bogaci.
Ten sam dekret za jednym zamachem opróżnił setki kościołów i kolegiów w całym imperium hiszpańskim, a wiele z nich skończyło jak ten: jako parafie z nazwami przeniesionymi z wcześniejszych świątyń.
Cristo Yacente i sztuczki mistrza
Cristo Yacente Gregoria Fernándeza z 1627 roku to to, co trzeba tu zobaczyć. Przyjrzyj się ranom, przepasce, temu spokojowi śmierci tak prawdziwemu, że zapiera dech. W każdy Wielki Tydzień wyrusza w procesji otoczony ciszą.
Fernández osiągał ten realizm sztuczkami genialnego rzemieślnika: szklane oczy, zęby z kości słoniowej albo z kości i paznokcie z rogu. Do ran i skrzepłej krwi używał korka i kawałków kory drzew, a żywicy do łez i wielkich kropli krwi.
Ten techniczny repertuar odróżnia kastylijską rzeźbę religijną od każdej innej rzeźby europejskiej jej czasów: nie szuka idealnego piękna, szuka prawdopodobieństwa cierpienia.
W kościele jest też grobowiec hrabiów Fuensaldaña z alabastrowymi figurami dłuta samego Gregoria Fernándeza. To zespół najwyższej klasy w świątyni, którą wiele osób mija bez zatrzymania.
Nie do przegapienia
Był kościołem jezuitów
Rozpoczęty w 1580 roku, nosił imię San Antonio, a potem San Ignacio.
Karol III wygnał ich w 1767 roku
Po buncie Esquilache. Kościół stał się parafią, łącząc dwie dawne parafie dzielnicy.
Cristo Yacente z 1627 roku
Dzieło Gregoria Fernándeza, jedna z najbardziej wstrząsających figur hiszpańskiego baroku.
Szklane oczy i paznokcie z rogu
Fernández używał korka do ran i żywicy do krwi. Szukał prawdopodobieństwa, nie piękna.
Jak to wpleść w zwiedzanie Valladolid
Stoi na starym mieście, niedaleko Palacio de Fabio Nelli i kilka minut od Plaza Mayor.
Zwiedzanie trwa jakieś dwadzieścia, trzydzieści minut. Sprawdź godziny otwarcia: to czynna parafia, więc dostosowuje je do nabożeństw.
Razem z kościołem Nuestra Señora de las Angustias, kościołem Santiago i Museo Nacional de Escultura tworzy trasę rzeźby kastylijskiej, która jest najlepszym powodem, by przyjechać do tego miasta.
Najczęstsze pytania
Jak Gregorio Fernández osiągał taki realizm?
Sztuczkami genialnego rzemieślnika. Żeby jego Chrystusowie wyglądali jak z ciała, dawał im szklane oczy, zęby z kości słoniowej albo ze zwykłej kości i paznokcie z rogu. A najbardziej zdumiewające: do ran i zakrzepłej krwi używał korka i kawałków kory drzew, a żywicy do łez i wielkich kropel krwi. Dlatego z bliska zapierają dech: nie widzisz drewnianej figury, widzisz ciało. Był wielkim mistrzem tego tak kastylijskiego sposobu rzeźbienia bólu.
Dlaczego Karol III wygnał jezuitów?
Ze strachu i z podejrzliwości. W 1766 roku wybuchł w Madrycie bunt Esquilache, ludowa rewolta przeciw rządowi, a król tak się przestraszył, że zaczął szukać winnych. Ktoś szepnął, że stoją za tym jezuici, którzy byli liczni, bardzo wpływowi i bardzo bogaci, i Karolowi III to wystarczyło: w 1767 roku jednym pociągnięciem pióra podpisał ich wygnanie z Hiszpanii i ze wszystkich kolonii. Ten kościół z dnia na dzień został sierotą i dlatego stał się tym, czym jest dziś.
