In deze kerk schuilt een meesterwerk waar veel mensen aan voorbijgaan: het Epifanieretabel dat Alonso Berruguete in 1537 sneed. Berruguete was de grote beeldhouwer van de Spaanse renaissance, een man die in Italië had geleerd door naar Michelangelo te kijken.
Een parochiekerk betaald door bankiers
Ze werd aan het eind van de 15e eeuw bekostigd door een schatrijke koopman en bankier, Luis de la Serna, die een parochiekerk wilde die paste bij het welvarende Valladolid dat rond de markt groeide.
Ze werd tussen de 15e en de 17e eeuw opgetrokken, en in de 17e eeuw kreeg ze haar barokke uitstraling. Het is de gebruikelijke ontwikkeling van de Castiliaanse stadsparochiekerken: een laatgotische basis met latere lagen erbovenop.
De kapel waar het retabel staat, werd betaald door een andere bankier, Diego de la Haya, want in dat Valladolid gingen geld en kunst altijd hand in hand. Een kapel financieren en je erin laten begraven was tegelijk een spirituele investering en een maatschappelijke verklaring.
En er is nog altijd leven in de kerk: sinds 1941 is ze de zetel van de broederschap van de Siete Palabras, die elke Semana Santa, de Goede Week, de Santo Cristo de las Mercedes in processie meedraagt.
Berruguete, die de Laocoöngroep zag
Het Epifanieretabel – de Aanbidding der Wijzen – is uit 1537, en Berruguete stortte er al zijn genie in: gewrongen figuren, gezichten vol emotie, een beweging die op het punt lijkt te barsten. Het polychroom beschilderde hout lijkt levend vlees.
Berruguete had een levensverhaal als uit een film. Hij was de zoon van Pedro Berruguete, de grote schilder, en als jongeman trok hij naar Italië. Hij was in Rome in 1506, op de dag dat een paar wijnboeren bij toeval de Laocoöngroep opgroeven, het antieke beeld waarvan half Europa met open mond stond.
Daarna werd er een wedstrijd uitgeschreven om het beeld aan te vullen, en de jonge Berruguete deed mee. Dat directe contact met de klassieke beeldhouwkunst en met de kring van Michelangelo verklaart het gespannen, expressieve maniërisme van al zijn latere werk.
De Siete Palabras, de Zeven Woorden, zijn de zeven zinnen die Jezus volgens de evangeliën aan het kruis genageld uitsprak. De Semana Santa van Valladolid, met deze en andere broederschappen, is uitgeroepen tot feest van internationaal toeristisch belang.
Niet te missen
Het Epifanieretabel
Van Alonso Berruguete, 1537: gewrongen figuren en polychroom beschilderd hout dat op levend vlees lijkt.
Berruguete zag de Laocoöngroep
Hij was in Rome in 1506, op de dag dat ze werd opgegraven. Hij deed mee aan de wedstrijd om haar aan te vullen.
Betaald door bankiers
De kerk door Luis de la Serna; de kapel van het retabel door Diego de la Haya. Geld en kunst hand in hand.
Zetel van de Siete Palabras
Sinds 1941. De zeven zinnen die Jezus volgens de evangeliën aan het kruis sprak.
Hoe het in je bezoek aan Valladolid past
Ze staat midden in het centrum, op een paar minuten van de Plaza Mayor en de Mercado del Val.
Het bezoek duurt zo'n twintig minuten. Controleer de openingstijden: het is een parochiekerk in gebruik en ze worden afgestemd op de diensten.
Het grootste deel van het werk van Berruguete staat in het Nationaal Museum voor Beeldhouwkunst, met het retabel van San Benito. Ze samen zien is de beste spoedcursus Spaanse beeldhouwkunst.
Veelgestelde vragen
Wie was Alonso Berruguete?
Een genie met een biografie als een film. Hij was de zoon van Pedro Berruguete, de grote schilder, en vertrok als jongeman naar Italië; hij was in 1506 in Rome, de dag dat wijnbouwers bij toeval de Laocoön opgroeven, het antieke beeld dat de halve Europese wereld met open mond achterliet. Er werd een wedstrijd georganiseerd om het in was te kopiëren en daar deed hij aan mee, zich meetend met de grote Italiaanse meesters. Stel je voor: een Castiliaan uit Paredes de Nava die zich schouder aan schouder bevindt met het beste van Rome, en dat alles later naar Castilië brengt.
Wat zijn die Zeven Woorden?
Het zijn de zeven zinnen die Jezus volgens de Evangeliën uitsprak terwijl hij aan het kruis was genageld; de broederschap die hier haar zetel heeft, stelt zich onder hun bescherming. En het is geen kleinigheid: de Semana Santa van Valladolid geldt als een van de indrukwekkendste ter wereld, verklaard tot feest van Internationaal Toeristisch Belang. Het gaat er niet om met trommels en drukte, maar om stilte en beelden die zo realistisch zijn dat ze overweldigen. Als je in het voorjaar kunt komen, vergeet je het nooit.
