Seville · Wat te zien

Plaza de Doña Elvira

Het is waarschijnlijk het meest gefotografeerde hoekje van de wijk Santa Cruz en ook een van de bedrieglijkste: het plein dat middeleeuws lijkt, is in zijn huidige gedaante amper iets meer dan honderd jaar oud. Sinaasappelbomen, banken met azulejos, een fontein in het midden, smeedijzeren lantaarns en bijna altijd ergens in een hoek een gitaar die klinkt. Alles is erop gericht dat je gaat zitten, en voor één keer kun je dat maar beter doen: de keramische banken staan er precies daarvoor, en het beste plan op Doña Elvira is twintig minuten stil blijven zitten.

Een openluchttheater onder de sinaasappelbomen

Voordat dit een plein was, was het de binnenplaats van het huis van de hertogen van Béjar, en daar kwam een van de corrales de comedias van Sevilla: openluchttheaters waar op een podium werd gespeeld, met het publiek staand op de binnenplaats en de buren die vanaf hun balkons meekeken. In precies zulke ruimtes werd het theater van de Spaanse Gouden Eeuw een vak.

Op dit soort podia stond Lope de Rueda, een Sevillaan, goudslager van beroep en de vader van het rondreizende theater in Spanje, aan wie Cervantes als kind met bewondering terugdacht. Sevilla was in die jaren een theaterhoofdstad van de eerste orde, simpelweg omdat het de rijkste en dichtstbevolkte stad van het koninkrijk was.

De naam van het plein komt niet uit de fictie, al denken velen van wel: het is niet de door Don Juan bedrogen Doña Elvira die in de opera van Mozart de verleider de halve voorstelling achtervolgt, maar Elvira de Ayala, dochter van kanselier Pedro López de Ayala, die hier haar paleis had nadat ze de grond van de oude Joodse wijk had gekregen. Het hele plein is eigenlijk een decor op een decor.

De wijk die in 1929 werd uitgevonden

Het is goed om dit te weten als je goed wilt kijken: het Santa Cruz dat je ziet is niet de ongeschonden middeleeuwse Joodse wijk, maar een herinterpretatie. Tussen 1911 en de jaren twintig, met de Ibero-Amerikaanse Tentoonstelling van 1929 in het vooruitzicht, bouwden de architect Juan Talavera y Heredia en de stedenbouwkundigen van de gemeente de wijk opnieuw op: gevels werden gewit, sinaasappelbomen geplant, traliewerk, bloempotten en azulejos aangebracht, en er werden pleinen geopend waar eerder huizen stonden.

Het stratenplan is daarentegen wel oud: de kronkelende straten, de plotselinge bochten, de doodlopende steegjes en de onmogelijke breedtes komen rechtstreeks uit het islamitische weefsel en uit de latere Joodse wijk. Het middeleeuwse zit in de plattegrond; het schilderachtige in de make-up.

Op Doña Elvira zie je dat duidelijk. De banken met tegelwerk uit Triana, de fontein, de bestrating en de lantaarns zijn uit die tijd, en ze werken zo goed dat niemand ze nu nog ter discussie stelt. Het is een zeldzaam geval van een romantische restauratie die uiteindelijk echter werd dan het origineel.

Niet te missen

De tegelbanken

Keramiek uit Triana van het begin van de 20e eeuw, neergezet zodat jij gaat zitten. Doe dat dan ook.

De corral de comedias

Hier werd in de Spaanse Gouden Eeuw openluchttheater gespeeld, met staand publiek op de binnenplaats en buren op de balkons.

De heruitgevonden wijk

De schilderachtige aanblik is gemaakt voor de Tentoonstelling van 1929: witkalk, sinaasappelbomen en traliewerk incluis.

Niet die van Don Juan

Elvira de Ayala, een echte edelvrouw, leent haar naam aan het echtste hoekje van de wijk.

Hoe het past in je bezoek aan Sevilla

Doña Elvira ligt precies in het midden van het labyrint. Op een minuut heb je het Hospital de los Venerables en de calle Susona; op twee de Plaza de Santa Cruz en de Callejón del Agua, tegen de muur van het Alcázar aan.

De hele wijk loop je in een ruim uur door, maar het werkt alleen als je verdwaalt: er is geen logische route en alle steegjes komen uiteindelijk ergens uit dat je kent. In Santa Cruz is verdwalen geen probleem, het is het plan.

Een eerlijke waarschuwing: tussen elf en zes is het plein vol en laten de terrassen eromheen je voor het uitzicht betalen. Kom vroeg in de ochtend of na negen uur 's avonds, als de wijk leegloopt en de lantaarns de gewitte gevels oplichten. Het is een andere stad.

Veelgestelde vragen

En wie was die Doña Elvira?

In de legende van Don Juan is Doña Elvira een van de vrouwen die de verleider verleidt en daarna verlaat; misschien ken je haar als Donna Elvira uit de opera van Mozart, die hem gekwetst de halve voorstelling achtervolgt, tussen verwijten en aria's. Puur toneelpersonage, ja, maar kijk hoe goed die naam bij deze zo Sevillaanse hoek past.

Wie was die Lope de Rueda?

Een Sevillaan die begon als goudslager, een ambachtsman, en uiteindelijk de vader van het Spaanse beroepstoneel werd. Hij zette een van de eerste gezelschappen op die van dorp naar dorp trokken met hun kar en hun decordoeken, en speelde zelf mee. Cervantes bewonderde hem zo dat hij hem op latere leeftijd prees, terugdenkend hoe hij hem als kind op het toneel had gezien. Dat zijn carrière van de grond kwam op een podium als dat dat hier stond, is niet niks voor dit pleintje.

Ontdek Seville en luister in je eigen tempo

Plaza de Doña Elvira maakt deel uit van onze tour De buurt van Santa Cruz: het doolhof van de Jodenwijk.

Viavoy-app

Andere plekken in Seville

Plaza de España

Plaza de Santa Cruz

Stierenvechtarena Real Maestranza

Plaza del Altozano

Plaza del Pumarejo

Plaza del Triunfo