Van buiten is het gewoon nog een stadspaleis aan de calle Cuna: een sobere gevel, een grote poort, nul pretenties. Binnen loop je letterlijk over Romeinse mozaïeken van bijna tweeduizend jaar oud, honderden vierkante meters die begin 20e eeuw in hun geheel uit de ruïnes van Itálica hierheen zijn gebracht. Het is wel het best geplaveide stadspaleis van Europa genoemd, en de verantwoordelijke voor dat alles was een vrouw die in 1901 iets deed wat toen niet van een dame werd verwacht: opgraven, kopen en haar eigen museum inrichten.
Regla Manjón, gravin en archeologe
Regla Manjón Mergelina, gravin van Lebrija, kocht dit huis uit de 16e eeuw in 1901 en wijdde de drie decennia daarna aan het ombouwen ervan tot de behuizing van haar collectie. Ze was geen salonverzamelaar: ze deed mee aan de opgravingen, leidde het overbrengen van de stukken en besliste persoonlijk hoe ze in het huis werden ingepast.
Wat ze met de mozaïeken deed, maakt het paleis uniek. In plaats van ze in vitrines te tonen, legde ze ze neer als wat ze waren: vloeren. De vloeren waarover je loopt als je door de begane grond gaat, komen grotendeels uit Itálica, de Romeinse stad op negen kilometer hiervandaan die de geboorteplaats was van de keizers Trajanus en Hadrianus.
Het moet zonder omhaal gezegd: die praktijk zou vandaag ondenkbaar zijn, en een deel van wat hier ligt kwam inderdaad uit opgravingen die een hedendaagse controle moeilijk zouden doorstaan. Maar het is ook waar dat veel van dat materiaal verloren was gegaan als niemand het had verzameld, en dat de gravin het heeft gedocumenteerd en bewaard.
Wat je binnen ziet
De hoofdpatio is geplaveid met een groot mozaïek gewijd aan de liefdes van Jupiter, met mythologische taferelen rond een centraal medaillon. In de Salón Ochavado, met een achthoekige plattegrond, heeft een Medusa de hoofdrol, waarschijnlijk het meest gefotografeerde stuk van het huis.
Boven de monumentale trap hangt een cassetteplafond in mudéjarstijl uit een paleis in Marchena, en de wanden zijn bekleed met azulejos uit de 16e eeuw. Het is een perfect voorbeeld van de methode van de gravin: complete onderdelen kopen van gebouwen die werden gesloopt en ze hier weer in elkaar zetten.
De bovenverdieping, die je met een gids bezoekt, bewaart de familievertrekken zoals ze zijn achtergelaten: bibliotheek, eetkamer, salons met schilderijen, porselein en meubels. Het is een van de heel weinige adellijke huizen in Sevilla die je gemeubileerd en bewoond kunt zien, niet leeggehaald om te exposeren.
Niet te missen
De mozaïeken uit Itálica
Neergelegd als vloeren, niet in vitrines. Je loopt eroverheen, en dat is het hele concept.
De Medusa van de Salón Ochavado
Een achthoekige plattegrond en een centraal medaillon dat het meest gereproduceerde beeld van het huis is.
De trap met het plafond uit Marchena
Gekocht van een paleis dat werd gesloopt en hier weer opgebouwd. Zo is de hele collectie ontstaan.
De gemeubileerde bovenverdieping
Een Sevillaans adellijk huis zoals erin werd geleefd, niet leeggehaald om te exposeren. Er zijn er bijna geen meer.
Hoe het in je bezoek aan Sevilla past
Het staat aan de calle Cuna, evenwijdig aan de calle Sierpes, op vijf minuten van het Ayuntamiento en de Iglesia Colegial del Salvador. Het is een bezoek van een uur midden in de winkelwijk, en daarom werkt het zo goed als pauze halverwege de dag.
Er zijn twee mogelijke tickets: alleen de begane grond, goedkoper, of het volledige met een rondleiding over de bovenverdieping. Als je moet kiezen, rechtvaardigen de mozaïeken op de begane grond de prijs al, maar de bovenverdieping maakt van het bezoek het portret van één bepaalde persoon.
Als het je heeft geboeid, is Itálica de natuurlijke vervolgstap, in Santiponce, op een halfuur met de bus: daar liggen de mozaïeken die op hun plek zijn gebleven, het amfitheater en de straten van de Romeinse stad. Eerst dit huis zien en daarna de opgraving verandert het perspectief behoorlijk.
Veelgestelde vragen
Wie was die gravin?
Een vrouw die haar tijd ver vooruit was. Ze heette Regla Manjón, gravin van Lebrija, en begin 20e eeuw was ze archeologe en verzamelaar in een tijd waarin dat niet van een dame werd verwacht. Ze kocht dit paleis in 1901 en bracht jarenlang door met het te vullen met wat ze uit opgravingen redde. Ze leidde zelf het transport van de stukken, een voor een. Het huis is in de grond haar levenswerk.
