Madrid · Wat te zien

Banco de España

De Banco de España bezet de plechtigste hoek van Madrid: een kolos van steen en smeedijzer die de Plaza de Cibeles aan de zuidkant afsluit en die letterlijk zo werd bedacht dat niemand binnen kon komen. Het gebouw werd in 1891 geopend en bewaart onder de grond de kluis waarin de goudreserves van het land liggen, beschermd door een legende die Madrid al een eeuw herhaalt. Van buiten is het een van de meesterwerken van het Spaanse eclecticisme; van binnen een kunstcollectie met portretten die Goya schilderde.

Een bank gebouwd als een vesting

Toen de Banco de España besloot haar oude zetel te verlaten en een gebouw neer te zetten dat haar functie waardig was, koos ze de zichtbaarste hoek van de stad: de kruising van de Paseo del Prado met de calle de Alcalá, recht tegenover de fontein van Cibeles. De bouw begon in 1884 naar een ontwerp van Eduardo de Adaro en Severiano Sáinz de la Lastra, en het gebouw werd in 1891 geopend.

De stijl is eclectisch, die zo 19e-eeuwse mengeling van academisch classicisme en de allure van de grote Europese banken, met een vleugje Italiaanse renaissancearchitectuur. Het meesterstuk is de afgeschuinde hoek, die naar de fontein kijkt: een rotonde met daarboven een klok en een glas-in-loodraam, die is uitgegroeid tot een van de meest gefotografeerde hoeken van Madrid. Let ook op de smeedijzeren hekken, die echt edelsmeedwerk zijn, en op het steenhouwerswerk van de natuurstenen blokken.

Het gebouw is in fasen gegroeid, meer dan een eeuw lang, met opeenvolgende uitbreidingen richting de calle de Alcalá en de Paseo del Prado die de taal van het origineel respecteerden. Het resultaat is een heel huizenblok van steen dat als visuele grens werkt: hier eindigt het Madrid van de musea en begint het financiële Madrid van de calle de Alcalá.

Het goud, de gracht en andere legendes

Onder je voeten, een paar verdiepingen diep, ligt de kluis waarin de Spaanse goudreserves worden bewaard. De legende die elke Madrileen kent, zegt dat de kluis omringd is door een gracht die in enkele seconden kan vollopen met grondwater als iemand zou proberen in te breken: wie binnenkwam, zou verdrinken voordat hij ook maar één goudstaaf aanraakte. De bank heeft het nooit bevestigd of ontkend, en dat maakt het verhaal een stuk beter.

Wat wel gedocumenteerd is, is het bitterste verhaal van dit huis. In 1936, toen de Burgeroorlog net was begonnen, besloot de regering van de Republiek het grootste deel van de reserves het land uit te brengen: zo'n vijfhonderd ton goud vertrok naar de Sovjet-Unie om wapens en voorraden te betalen. Het is het zogeheten “goud van Moskou”, en het kwam nooit terug. Bijna negentig jaar later zorgt de kwestie nog altijd voor verhitte discussies.

De derde schat van het gebouw is artistiek en een stuk minder bekend. De bank bezit een schilderijencollectie van topniveau, met verscheidene portretten van Goya – opdrachten van gouverneurs en directeuren van de instelling – naast werken van andere groten. Ze hangen niet dagelijks te kijk, maar worden af en toe getoond in tijdelijke tentoonstellingen en tijdens de rondleidingen die de instelling zo nu en dan organiseert.

Niet te missen

De afgeschuinde hoek

De rotonde die naar Cibeles kijkt, met haar klok en haar glas-in-loodraam: de meest gefotografeerde gevel van het gebouw.

De smeedijzeren hekken

Edelsmeedwerk van eind 19e eeuw waar heel weinig mensen van dichtbij naar kijken.

De goudkluis

Onder de straat, met de legende van de gracht die kan vollopen en die de bank nooit heeft ontkend.

De verborgen Goya's

Portretten van de Aragonese schilder in de collectie van de instelling, alleen te zien bij incidentele tentoonstellingen.

Hoe het past in je bezoek aan Madrid

De Banco de España is een stop voor de buitenkant: je bewondert het gebouw vanaf de stoep en loopt er in vijf minuten omheen. Recht tegenover ligt de Plaza de Cibeles met haar fontein uit 1782 en het Palacio de Cibeles, nu het stadhuis, waarvan het uitkijkpunt in de toren het mooiste uitzicht op de Paseo del Prado biedt. Loop je de Alcalá op, dan ligt op twee minuten het Círculo de Bellas Artes met zijn dakterras; naar beneden begint de as van de musea die naar het Museo Thyssen-Bornemisza en het Pradomuseum leidt.

Het beste moment om het te zien is laat in de middag, als de ondergaande zon op de steen valt en de afgeschuinde hoek oplicht. 's Avonds maakt de architectuurverlichting er een van de theatraalste gebouwen van de stad van, en dan begrijp je dat deze hoek ontworpen is om indruk te maken.

Wil je de hele context – wie wat bouwde, waarom het Madrid van het begin van de 20e eeuw zich vulde met deze kolossen en wat er hier in de oorlog gebeurde –, dan begint de wandelroute “Gran Vía en het Moderne Madrid” van Viavoy precies op deze hoek en loopt ze via de Alcalá omhoog naar de Gran Vía, met een lokale gids die je onderweg het verhaal vertelt.

Veelgestelde vragen

Wat is er geworden van dat goud dat naar Moskou ging?

Het is een van de grote wonden van onze geschiedenis. In 1936, met de oorlog op de hals, stuurde de Republiek zo'n vijfhonderd ton naar de Sovjet-Unie, bijna drie kwart van al het goud van het land, om het in veiligheid te brengen. Het werd gebruikt om wapens en voorraden te betalen en kwam nooit meer terug. Nog steeds heet het “het goud van Moskou”, en het geeft nog altijd stof tot zeer verhitte discussies.

Is het waar dat de bank schilderijen van Goya bewaart?

Je hoort het goed. Achter die tralies bewaart de bank een kunstcollectie van de eerste klasse, met verschillende portretten geschilderd door niemand minder dan Goya, naast werken van andere grote meesters. Ze hangen niet dagelijks voor het publiek, maar af en toe zijn ze te zien bij rondleidingen en tentoonstellingen. Een bank die, behalve goud, ook museumschilderijen achter slot en grendel houdt.

Ontdek Madrid en luister in je eigen tempo

Banco de España maakt deel uit van onze tour Gran Vía en het moderne Madrid.

Viavoy-app

Andere plekken in Madrid

Calle de Argumosa

Almudena-kathedraal

Cine Doré

Círculo de Bellas Artes

Klooster Descalzas Reales

Cuartel de Monteleón