Αυτό που βλέπεις είναι το κομμάτι ενός γίγαντα που δεν έφτασε ποτέ να υπάρξει. Στα τέλη του 16ου αιώνα το Βαγιαδολίδ, που ήταν συχνά έδρα της αυλής, θέλησε τον μεγαλύτερο καθεδρικό ναό του χριστιανικού κόσμου. Τον σχεδίασε ο Χουάν δε Ερρέρα, ο αρχιτέκτονας του Εσκοριάλ. Και σήμερα είναι χτισμένος μόλις κατά σαράντα τοις εκατό.
Ο καθεδρικός που έμεινε στη μέση
Γύρω στο 1582 ο Ερρέρα σχεδίασε έναν κολοσσιαίο ναό με λιτές γραμμές, εκείνο το γυμνό ύφος που λέγεται ερρεριανό και που καθόρισε την επίσημη ισπανική αρχιτεκτονική για δεκαετίες. Ο Φίλιππος Β΄ τον αναβάθμισε σε καθεδρικό το 1595.
Όμως το 1606 η Αυλή έφυγε οριστικά για τη Μαδρίτη, τα χρήματα εξαφανίστηκαν και το έργο σταμάτησε. Αυτό που υπάρχει είναι ένα κλάσμα του σχεδίου, και γι' αυτό ο καθεδρικός του Βαγιαδολίδ δίνει πάντα εκείνη την αίσθηση κτιρίου που διακόπηκε.
Ο Φίλιππος Β΄ αφοσιώθηκε σε αυτή την πόλη για έναν απλό λόγο: γεννήθηκε εδώ, το 1527, στο Παλάθιο δε Πιμεντέλ. Αν και αργότερα μετέφερε την πρωτεύουσα στη Μαδρίτη και πέρασε τη μισή του ζωή στο Εσκοριάλ, θέλησε να αφήσει στη γενέτειρά του ένα αποτύπωμα στο ύψος του.
Την πιο φορτωμένη πρόσοψη που βλέπεις πάνω την πρόσθεσε τον 18ο αιώνα ο Αλμπέρτο Τσουρριγκέρα, από μια δυναστεία αρχιτεκτόνων τόσο επιδραστική που έδωσε το επώνυμό της σε ένα ολόκληρο ύφος: το τσουρριγκερέσκο, την πιο φορτωμένη μορφή του ισπανικού μπαρόκ.
Ο πύργος που κατέρρευσε
Υπάρχει κι άλλη ατυχία σε αυτή την ιστορία: ο αρχικός πύργος που είχε σχεδιάσει ο Ερρέρα κατέρρευσε με πάταγο το 1841. Αυτός που βλέπεις σήμερα είναι μια μεταγενέστερη ανακατασκευή, από τα τέλη του 19ου αιώνα και μετά, και γι' αυτό δεν ταιριάζει με τα υπόλοιπα.
Μέσα σε περιμένουν τα τρία κλίτη του Ερρέρα κάτω από τον μεγάλο του θόλο, το κύριο ρετάμπλο του Χουάν δε Χούνι —ενός από τους μεγάλους γλύπτες της ισπανικής Αναγέννησης— και ο χορός με τα στασίδια και το όργανό του.
Στην παλιά γοτθική κολεγιακή εκκλησία, κολλητά στο σύνολο, βρίσκεται το μουσείο του καθεδρικού, με ταφικά παρεκκλήσια και, πολύ αποκαλυπτική, τη μακέτα του ονειρεμένου καθεδρικού: ο μόνος τρόπος να πάρεις μια ιδέα για την κλίμακα που θα είχε.
Και μπορείς να ανέβεις στον πύργο και να βγεις στο σημείο θέας, με ολόκληρη την πόλη στα πόδια σου. Είναι από τις καλύτερες θέες του Βαγιαδολίδ.
Μη χάσεις
Τον σχεδίασε ο Χουάν δε Ερρέρα
Ο αρχιτέκτονας του Εσκοριάλ, γύρω στο 1582, ως τον μεγαλύτερο ναό του χριστιανικού κόσμου.
Είναι χτισμένος κατά σαράντα τοις εκατό
Το 1606 η Αυλή έφυγε οριστικά για τη Μαδρίτη, τα χρήματα εξαφανίστηκαν και το έργο σταμάτησε.
Ο πύργος κατέρρευσε το 1841
Ο αρχικός του Ερρέρα. Ο σημερινός είναι μεταγενέστερη ανακατασκευή, και δεν ταιριάζει.
Ο Φίλιππος Β΄ γεννήθηκε σε αυτή την πόλη
Το 1527, και γι' αυτό θέλησε να της αφήσει ένα αποτύπωμα στο ύψος του. Μετά μετέφερε την πρωτεύουσα στη Μαδρίτη.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Βαγιαδολίδ
Βρίσκεται πέντε λεπτά από την Πλάθα Μαγιόρ, δίπλα στο Πανεπιστήμιο και στη Σάντα Μαρία λα Αντίγκουα.
Η επίσκεψη κρατά μια ώρα και κάτι με το μουσείο και τον πύργο. Υπάρχει εισιτήριο σε συγκρατημένη τιμή· έλεγξε τα ωράρια, που προσαρμόζονται στις λειτουργίες.
Αξίζει να τον δεις μαζί με την εκκλησία του Σαν Πάμπλο, που εντυπωσιάζει περισσότερο από τον καθεδρικό ακριβώς επειδή εκείνη τελείωσε, και με τον πιο λαμπρό τρόπο.
Συχνές ερωτήσεις
Τι έπαθε ο πύργος;
Μια τραγωδία από εκείνες που σημαδεύουν μια πόλη. Ο αρχικός πύργος, εκείνος που είχε σχεδιάσει ο Ερρέρα, κατέρρευσε με πάταγο το 1841, μια κατάρρευση που άφησε το Βαγιαδολίδ με σφιγμένη καρδιά. Αυτός που βλέπεις σήμερα είναι μεταγενέστερη ανακατασκευή, από τα τέλη του 19ου αιώνα και μετά, και γι' αυτό παραφωνεί λίγο με τα υπόλοιπα. Τον επιστέφει ένα μεγάλο άγαλμα της Ιερής Καρδιάς, τοποθετημένο τη δεκαετία του είκοσι του περασμένου αιώνα, που φυλάει την πόλη από το πιο ψηλό σημείο.
Ποιοι ήταν αυτοί οι Τσουριγκέρα της πρόσοψης;
Μια δυναστεία αρχιτεκτόνων και κατασκευαστών ρετάμπλων τόσο επιδραστική που έδωσαν το επώνυμό τους σε ολόκληρο ρυθμό: το «τσουριγκερέσκο», εκείνη τη μορφή του ισπανικού μπαρόκ φορτωμένη ως την τελευταία γωνιά, με στριφτούς κίονες και πέτρινο φύλλωμα. Ο Αλμπέρτο, αυτός που δούλεψε εδώ, ήταν από τους πιο συγκρατημένους της οικογένειας· δική του είναι και η πανέμορφη Πλάθα Μαγιόρ της Σαλαμάνκα. Πάνω στην αυστηρή γύμνια του Ερρέρα, ένας Τσουριγκέρα ήρθε να βάλει μια πινελιά γιορτής. Δύο κόσμοι σε μία πρόσοψη.
Γιατί αφοσιώθηκε τόσο ο Φίλιππος Β΄ σε αυτή την πόλη;
Επειδή ήταν η κοιτίδα του, ούτε λίγο ούτε πολύ. Ο Φίλιππος Β΄ γεννήθηκε εδώ, στο Βαγιαδολίδ, το 1527, σε ένα παλάτι του κέντρου που σώζεται ακόμη. Κι ας μετέφερε αργότερα την πρωτεύουσα στη Μαδρίτη κι ας πέρασε τη μισή του ζωή στο Εσκοριάλ, αυτή ήταν η πόλη που τον είδε να γεννιέται, και θέλησε να της αφήσει ένα αποτύπωμα στο ύψος του: τον μεγαλύτερο καθεδρικό που μπορούσε να φανταστεί κανείς. Η μοίρα τού έπαιξε άσχημο παιχνίδι και το όνειρο έμεινε στη μέση, αλλά η χειρονομία λέει πολλά για την αγάπη ενός βασιλιά για τον τόπο όπου άνοιξε τα μάτια του.
