Barcelona · Τι να δεις

Κάσα Βισένς, το πρώτο σπίτι του Γκαουντί

Casa Vicens, la primera casa de Gaudí

Σε έναν ήσυχο δρόμο της Γκράσια, ανάμεσα σε συνηθισμένες προσόψεις και μπαλκόνια με απλωμένα ρούχα, εμφανίζεται ξαφνικά μια έκρηξη από πράσινα και λευκά πλακάκια με κίτρινα λουλούδια. Είναι η Κάζα Βισένς, το πρώτο σημαντικό έργο του Αντόνι Γκαουντί, χτισμένο μεταξύ 1883 και 1885, όταν ήταν λίγο πάνω από τριάντα χρονών και κανείς δεν ήξερε ποιος ήταν. Ήταν ιδιωτική κατοικία για περισσότερα από εκατόν τριάντα χρόνια: ως το 2017 δεν μπορούσε κανείς να μπει. Είναι Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς και παραμένει το σπίτι του Γκαουντί που επισκέπτονται οι λιγότεροι.

Μια παραγγελία ενός χρηματιστή

Πελάτης ήταν ο Μανουέλ Βισένς, μεσίτης συναλλάγματος και χρηματιστηρίου, που ήθελε ένα εξοχικό σπίτι. Ο Γκαουντί έντυσε το κτίριο με εφυαλωμένο κεραμικό, σε πράσινο, λευκό και κίτρινο, συνθέτοντας καρό και οριζόντιες ζώνες με απόλυτη ελευθερία.

Τα πλακάκια με το κίτρινο λουλούδι αναπαράγουν το αφρικανικό γαρύφαλλο, ένα φυτό που φύτρωνε πραγματικά σε αυτό το οικόπεδο πριν χτιστεί. Και το κιγκλίδωμα της εισόδου, από σφυρήλατο σίδερο, αντιγράφει τα φύλλα της άγριας νάνας φοινικιάς αυτών των χωραφιών. Ο Γκαουντί δεν διακόσμησε με γενικά μοτίβα: αντέγραψε ό,τι υπήρχε στο οικόπεδο.

Όταν το έχτισε, η Γκράσια δεν ήταν καν μέρος της Βαρκελώνης: ήταν ανεξάρτητος δήμος που προσαρτήθηκε μόλις το 1897. Αυτό ήταν, κυριολεκτικά, ένα εξοχικό στα περίχωρα, και από εκεί βγαίνει ο αέρας έπαυλης με τα πυργάκια.

Ο Γκαουντί που δεν ήταν ακόμη Γκαουντί

Εδώ δεν υπάρχουν αδύνατες καμπύλες ούτε αλυσοειδείς κατασκευές: αυτό το σπίτι είναι ορθογώνιο, με αρκετά συμβατική κάτοψη, και η ριζοσπαστικότητά του βρίσκεται στην επιφάνεια. Είναι ο οριενταλιστής Γκαουντί, επηρεασμένος από το μουδέχαρ, το ισλαμικό και το ιαπωνικό, μια γλώσσα που θα εγκατέλειπε αργότερα. Αν το δεις, καταλαβαίνεις από πού βγήκαν όλα τα υπόλοιπα.

Το εσωτερικό είναι αυτό που εκπλήσσει περισσότερο, γιατί δεν έχει καμία σχέση με τη συγκράτηση της πρόσοψης. Η τραπεζαρία, με τους τοίχους της με φυτικά μοτίβα και το φατνωματικό ταβάνι της με ζωγραφισμένα φύλλα κερασιάς, και πάνω απ' όλα το δωμάτιο καπνίσματος, με έναν θόλο με μουκάρνας (σταλακτιτικό διάκοσμο) από πολύχρωμο γύψο που παραπέμπει ευθέως στην Αλάμπρα, είναι από άλλον πλανήτη.

Το σπίτι μεγάλωσε με τα χρόνια: το 1925, χωρίς πια τον Γκαουντί, ο αρχιτέκτονας Ζουάν Μπαπτίστα Σέρα δε Μαρτίνεθ το επέκτεινε από τη μία πλευρά σεβόμενος το ύφος με τόση προσοχή που η ραφή σχεδόν δεν φαίνεται. Μεγάλο μέρος από όσα σήμερα μοιάζουν έργο του Γκαουντί είναι στην πραγματικότητα αυτής της επέκτασης.

Μη χάσεις

Τα αφρικανικά γαρύφαλλα

Τα πλακάκια αντιγράφουν ένα λουλούδι που φύτρωνε σε αυτό ακριβώς το οικόπεδο πριν χτιστεί.

Το κιγκλίδωμα με τη νάνα φοινικιά

Σφυρήλατο σίδερο που μιμείται τα φύλλα της άγριας νάνας φοινικιάς των χωραφιών της Γκράσια.

Το δωμάτιο καπνίσματος

Θόλος με μουκάρνας από πολύχρωμο γύψο. Η Αλάμπρα χωμένη σε ένα εξοχικό σπίτι του 1885.

Το σπίτι του Γκαουντί χωρίς ουρά

Κλειστό για το κοινό ως το 2017. Φθηνότερο, πιο ήσυχο και το μόνο που εξηγεί τις αρχές του.

Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Βαρκελώνη

Βρίσκεται στη Γκράσια, πέντε λεπτά από το Μερκάτ δε λα Λιμπερτάτ και από το κέντρο της γειτονιάς, και δεκαπέντε με τα πόδια από τη Λα Πεδρέρα κατεβαίνοντας από την οδό Γκραν δε Γκράσια. Είναι η τέλεια αφορμή για να ανέβεις στη Γκράσια, κάτι που σχεδόν κανένας επισκέπτης δεν κάνει.

Είναι, με διαφορά, το σπίτι του Γκαουντί με τη μικρότερη ουρά. Σχεδόν πάντα μπορείς να κλείσεις την ίδια μέρα, το εισιτήριο είναι φθηνότερο από της Κάζα Μπατλό ή της Λα Πεδρέρα, και η επίσκεψη κρατά μια καλή ώρα μαζί με την ταράτσα, που έχει τη δική της κεραμική έκπληξη και θέα πάνω από τη γειτονιά.

Συνδύασέ το με μια βόλτα στις πλατείες της Γκράσια —την Πλάσα δε λα Βίλα, την Πλάσα δελ Σολ, την Πλάσα δε λα Βιρρέινα— και μια στάση στην οδό Βέρντι. Είναι η γειτονιά με την περισσότερη ζωή στον δρόμο σε όλη τη Βαρκελώνη και δεν χρειάζεται να πληρώσεις τίποτα για να την απολαύσεις.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιος παρήγγειλε αυτό το σπίτι στον Γκαουντί;

Λεγόταν Μανουέλ Βισένς, και με το επώνυμό του βαφτίσαμε το σπίτι. Το περίεργο είναι ότι ήταν ιδιωτική κατοικία για πάνω από εκατόν τριάντα χρόνια· κανείς από εμάς δεν μπόρεσε να πατήσει το πόδι του μέσα, ώσπου το 2017 άνοιξε επιτέλους ως μουσείο. Φαντάσου ολόκληρες γενιές γειτόνων να περνούν κάθε μέρα μπροστά από αυτό το κόσμημα χωρίς να μπορούν ποτέ να περάσουν την καγκελόπορτα. Εγώ, τη μέρα που το επισκέφθηκα από μέσα για πρώτη φορά, σχεδόν δεν το πίστευα.

Κι αυτό το σίδερο της εισόδου;

Πλησίασε στη σφυρήλατη καγκελόπορτα: είναι φύλλα από πάλμιτο, εκείνο τον νάνο φοίνικα που φύτρωνε σε αυτούς τους αγρούς της Γκράσια. Ο Γκαουντί αντέγραψε τις βεντάλιες του και τις έχυσε σε σίδερο, καμπύλη καμπύλη, ώσπου έκανε έναν απλό άγριο θάμνο μία από τις πιο διάσημες καγκελόπορτες του μοντερνισμού. Εμένα μου αρέσει πολύ να τον φαντάζομαι σκυμμένο ανάμεσα στα φυτά του οικοπέδου, να αποφασίζει ποιο άξιζε να γίνει αιώνιο σε μέταλλο.

Ήταν πάντα τόσο μεγάλο;

Όχι. Το σπίτι που βλέπεις μεγάλωσε με τα χρόνια: το 1925, χωρίς πια τον Γκαουντί, ο αρχιτέκτονας Ζουάν Μπαουτίστα Σέρα το επέκτεινε από τη μία πλευρά σεβόμενος τόσο το ύφος του που σχεδόν δεν φαίνεται η ραφή. Γι' αυτό σήμερα μοιάζει μεγαλύτερο από αυτό που ο Γκαουντί πρόλαβε να αφήσει τελειωμένο. Όταν το κοιτάξεις ολόκληρο, δοκίμασε να παίξεις να μαντέψεις πού τελειώνει ο αρχικός Γκαουντί και πού αρχίζει το χέρι που ήρθε μετά. Δεν είναι καθόλου εύκολο.

Ανακάλυψε την πόλη Barcelona και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό

Γύρισέ την με ντόπιους ξεναγούς, με τον δικό σου ρυθμό και χωρίς σύνδεση.

Εφαρμογή Viavoy

Άλλα μέρη στην πόλη Barcelona

Ελ Μπορν, Κέντρο Πολιτισμού και Μνήμης

Φοσσάρ ντε λες Μορέρες

Ο καθεδρικός ναός και το κλειστό των χήνων

Λα Πεδρέρα

MACBA και Πλατεία των Αγγέλων

Αγορά της Μπαρσελονέτα