Barcelona · Τι να δεις

Ελ Μπορν, Κέντρο Πολιτισμού και Μνήμης

El Born Centre de Cultura i Memòria

Μπαίνεις κάτω από ένα τεράστιο στέγαστρο από σίδερο και γυαλί και το πάτωμα εξαφανίζεται: αρκετά μέτρα πιο κάτω απλώνεται μια ολόκληρη γειτονιά χωρίς στέγες, με τους δρόμους της, τα πηγάδια της, τα σπίτια και τα εργαστήριά της. Είναι οκτώ χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα της Βαρκελώνης του 1700, και είναι έτσι επειδή τα στρατεύματα του Φιλίππου Ε΄ ισοπέδωσαν αυτή τη γειτονιά μετά την πολιορκία του 1714 για να χτίσουν από πάνω μια στρατιωτική ακρόπολη. Εμφανίστηκαν τυχαία, ενώ ανακαίνιζαν την παλιά αγορά για να γίνει βιβλιοθήκη.

Μια αγορά που έκρυβε μια πόλη

Το στέγαστρο είναι η παλιά αγορά Μερκάτ δελ Μπορν, ένα από τα μεγάλα έργα της αρχιτεκτονικής του σιδήρου στην Ισπανία, σχεδιασμένο από τον Ζουζέπ Φουντσερέ και ολοκληρωμένο το 1876. Για σχεδόν έναν αιώνα ήταν η κεντρική χονδρική αγορά της Βαρκελώνης: εδώ έφταναν τα φρούτα, τα λαχανικά και τα ψάρια που τροφοδοτούσαν όλη την πόλη.

Το 1971 αυτό το εμπόριο μεταφέρθηκε στη Μερκαμπάρνα, στα περίχωρα, και το στέγαστρο έμεινε άδειο. Έμεινε δεκαετίες αχρησιμοποίητο, με αρκετά αποτυχημένα σχέδια στην πλάτη του, ώσπου στις αρχές της δεκαετίας του δύο χιλιάδες αποφασίστηκε να γίνει επαρχιακή βιβλιοθήκη. Και όταν άρχισαν να σκάβουν για τα θεμέλια, εμφανίστηκε ό,τι υπήρχε από κάτω.

Περισσότερα από εξήντα σπίτια, ολόκληροι δρόμοι, πηγάδια, αγωγοί, απομεινάρια εργαστηρίων και αντικείμενα της καθημερινότητας. Είναι η γειτονιά που τα στρατεύματα των Βουρβόνων γκρέμισαν από το 1716 και μετά για να χτίσουν τη Σιουταδέγια: περισσότερες από χίλιες οικογένειες εκδιώχθηκαν και η γειτονιά τους εξαφανίστηκε μέσα σε μήνες, με τα σπίτια γκρεμισμένα από τους ίδιους τους κατοίκους τους, που αναγκάστηκαν να το κάνουν.

Τι βλέπεις από τους διαδρόμους

Η διαδρομή γίνεται πάνω σε κρεμαστούς διαδρόμους πάνω από τον αρχαιολογικό χώρο, οπότε περπατάς κυριολεκτικά πάνω από τους δρόμους του 1700. Από ψηλά ξεχωρίζεις καθαρά τη χάραξη των οικοδομικών τετραγώνων, το πλάτος των δρόμων, τα κατώφλια των σπιτιών και τους αγωγούς του νερού.

Υπάρχουν δύο στοιχεία που συνήθως εντυπωσιάζουν περισσότερο από τα σπίτια: ο μεγάλος αποχετευτικός αγωγός, ένα αξιοσημείωτο έργο αστικής μηχανικής για την εποχή του, και τα απομεινάρια του Ρεκ Κουμτάλ, του μεσαιωνικού αρδευτικού καναλιού που τροφοδοτούσε τη Βαρκελώνη για σχεδόν χίλια χρόνια και του οποίου η χάραξη εξακολουθεί να καθορίζει τη σημερινή πολεοδομία της περιοχής.

Η πρόσβαση στο στέγαστρο και στη γενική θέα του αρχαιολογικού χώρου είναι δωρεάν. Οι εκθέσεις και η ξενάγηση μέσα στην ανασκαφή πληρώνονται χωριστά, και είναι αυτές που κάνουν την επίσκεψη κάτι περισσότερο από μια φωτογραφία από το κιγκλίδωμα.

Μη χάσεις

Οκτώ χιλιάδες μέτρα γειτονιάς του 1700

Δρόμοι, σπίτια, πηγάδια και εργαστήρια, που εμφανίστηκαν όταν έσκαβαν τα θεμέλια μιας βιβλιοθήκης που δεν έγινε ποτέ.

Το στέγαστρο του Φουντσερέ

Σίδερο και γυαλί του 1876, μία από τις μεγάλες αγορές της Ισπανίας του 19ου αιώνα. Άδειο από το 1971.

Το Ρεκ Κουμτάλ

Το αρδευτικό κανάλι που τροφοδοτούσε τη Βαρκελώνη για σχεδόν χίλια χρόνια, ορατό εδώ στην αρχική του χάραξη.

Εγκαίνια μια 11η Σεπτεμβρίου

Το 2013, την Ντιάδα, 299 χρόνια μετά την πτώση της πόλης. Η ημερομηνία επιλέχθηκε σκόπιμα.

Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Βαρκελώνη

Βρίσκεται στο τέλος του Πασέιγ δελ Μπορν, τρία λεπτά από τη Σάντα Μαρία δελ Μαρ και από το Φουσάρ δε λες Μουρέρες, και πέντε από το Μουσείο Πικάσο μέσα από την οδό Μουντκάδα.

Η σειρά που δίνει νόημα σε όλα είναι αυτή: πρώτα το Φουσάρ δε λες Μουρέρες, όπου τιμάται η ήττα του 1714· μετά το Μπορν, όπου βλέπεις τη γειτονιά που έσβησε αυτή η ήττα· και δίπλα, απέναντι, το Παρκ δε λα Σιουταδέγια, που καταλαμβάνει το έδαφος όπου υψωνόταν το φρούριο που χτίστηκε με τις πέτρες αυτών των σπιτιών. Τρεις στάσεις και μία μόνο ιστορία.

Το κέντρο άνοιξε τις πόρτες του στις 11 Σεπτεμβρίου 2013, την Ντιάδα, ακριβώς διακόσια ενενήντα εννέα χρόνια μετά την πτώση της πόλης. Η ημερομηνία δεν ήταν τυχαία, και εξηγεί αρκετά καλά τι είδους θεσμός είναι αυτός.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί άδειασε αυτή η αγορά;

Επειδή για σχεδόν έναν αιώνα ήταν η μεγάλη κεντρική αγορά της Βαρκελώνης: εδώ έφταναν χονδρικώς τα φρούτα, τα λαχανικά και τα ψάρια που τροφοδοτούσαν όλη την πόλη. Το 1971 αυτό το εμπόριο μεταφέρθηκε στη Μερκαμπάρνα, στα περίχωρα, και αυτό το τεράστιο σιδερένιο κέλυφος, ένα από τα μεγάλα έργα της καταλανικής αρχιτεκτονικής του σιδήρου, βυθίστηκε ξαφνικά στη σιωπή. Χρόνια άδειο, περιμένοντας έναν προορισμό, ώσπου το υπέδαφος αποφάσισε γι' αυτό.

Πού πήγαν οι οικογένειες που εκδιώχθηκαν;

Αυτό είναι ένα από τα πιο πικρά και ταυτόχρονα πιο όμορφα κεφάλαια. Δεκαετίες αφού ισοπέδωσε τη γειτονιά, το στέμμα έχτισε δίπλα στη θάλασσα μια καινούργια γειτονιά, χαραγμένη με χάρακα και γνώμονα, για να στεγάσει ξανά ένα μέρος εκείνου του κόσμου: τη Μπαρσελονέτα, που άρχισε να χτίζεται το 1753. Χαμηλά σπίτια, ίσιοι και στενοί δρόμοι, όλα μελετημένα από στρατιωτικούς μηχανικούς. Από την καταστροφή μιας γειτονιάς γεννήθηκε, με τον καιρό, μία από τις πιο αγαπημένες της πόλης.

Ανακάλυψε την πόλη Barcelona και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό

Γύρισέ την με ντόπιους ξεναγούς, με τον δικό σου ρυθμό και χωρίς σύνδεση.

Εφαρμογή Viavoy

Άλλα μέρη στην πόλη Barcelona

Φοσσάρ ντε λες Μορέρες

Ο καθεδρικός ναός και το κλειστό των χήνων

Λα Πεδρέρα

MACBA και Πλατεία των Αγγέλων

Αγορά της Μπαρσελονέτα

Αγορά Σάντα Κατερίνα