Barcelona · Co zobaczyć

Casa Vicens, pierwszy dom Gaudíego

Casa Vicens, la primera casa de Gaudí

Na spokojnej ulicy w dzielnicy Gràcia, między zwyczajnymi fasadami i balkonami z rozwieszonym praniem, nagle wyrasta eksplozja zielonych i białych azulejos z żółtymi kwiatami. To Casa Vicens, pierwsze ważne dzieło Antoniego Gaudíego, zbudowane między 1883 a 1885 rokiem, kiedy miał niewiele ponad trzydzieści lat i nikt nie wiedział, kim jest. Przez ponad sto trzydzieści lat był to prywatny dom: do 2017 roku nie dało się wejść do środka. Znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa i wciąż jest tym domem Gaudíego, który odwiedza najmniej osób.

Zlecenie od producenta płytek

Zleceniodawcą był Manuel Vicens, makler giełdowy związany z branżą ceramiczną, który chciał mieć letni dom. To, że inwestor miał coś wspólnego z płytkami, w dużej mierze tłumaczy efekt: Gaudí obłożył budynek glazurowaną ceramiką, zieloną, białą i żółtą, układając z niej szachownice i poziome pasy z całkowitą swobodą.

Płytki z żółtym kwiatem przedstawiają aksamitki, roślinę, która naprawdę rosła na tej działce, zanim cokolwiek na niej zbudowano. A kuta żelazna krata przy wejściu naśladuje liście karłatki, dzikiej karłowatej palmy z tutejszych pól. Gaudí nie zdobił ogólnikowymi motywami: skopiował to, co rosło na parceli.

Kiedy ją budował, Gràcia nie należała nawet do Barcelony: była samodzielną gminą, którą przyłączono dopiero w 1897 roku. To był dosłownie dom na wsi, na przedmieściach, stąd wygląd willi z wieżyczkami.

Gaudí, który jeszcze nie był Gaudím

Nie ma tu niemożliwych krzywizn ani konstrukcji łańcuchowych: ten dom jest ortogonalny, ma dość konwencjonalny plan, a jego radykalizm tkwi w powierzchni. To Gaudí orientalista, pod wpływem stylu mudéjar, sztuki islamu i Japonii, języka, który później porzuci. Zobaczyć ten dom to zrozumieć, skąd wzięła się cała reszta.

Najbardziej zaskakuje wnętrze, bo nie ma nic wspólnego z powściągliwością fasady. Jadalnia, ze ścianami w roślinne motywy i stropem kasetonowym z malowanymi liśćmi wiśni, a przede wszystkim palarnia, ze sklepieniem mukarnasowym z polichromowanego gipsu, które odsyła prosto do Alhambry, są z innej planety.

Dom z latami się rozrastał: w 1925 roku, już bez Gaudíego, architekt Joan Baptista Serra de Martínez rozbudował go z boku, szanując styl tak starannie, że szew prawie nie jest widoczny. Spora część tego, co dziś wygląda na dzieło Gaudíego, pochodzi w rzeczywistości z tej rozbudowy.

Nie do przegapienia

Aksamitki

Płytki odwzorowują kwiat, który rósł na tej samej parceli, zanim cokolwiek zbudowano.

Krata z liśćmi karłatki

Kute żelazo naśladujące liście dzikiej karłowatej palmy z pól dzielnicy Gràcia.

Palarnia

Sklepienie mukarnasowe z polichromowanego gipsu. Alhambra w letnim domu z 1885 roku.

Dom Gaudíego bez kolejki

Zamknięty dla zwiedzających do 2017 roku. Tańszy, spokojniejszy i jedyny, który tłumaczy jego początki.

Jak to wpasować w zwiedzanie Barcelony

Stoi w dzielnicy Gràcia, pięć minut od Mercat de la Llibertat i od centrum dzielnicy, a piętnaście minut pieszo od La Pedrery, w dół Carrer Gran de Gràcia. To idealny pretekst, żeby wejść do Gràcii, czego prawie żaden turysta nie robi.

To zdecydowanie dom Gaudíego z najkrótszą kolejką. Prawie zawsze można zarezerwować bilet na ten sam dzień, wstęp jest tańszy niż do Casa Batlló czy na La Pedrerę, a zwiedzanie razem z tarasem na dachu, który ma własną ceramiczną niespodziankę i widok na dzielnicę, zajmuje dobrą godzinę.

Połącz to ze spacerem po placach dzielnicy Gràcia – Plaça de la Vila, Plaça del Sol, Plaça de la Virreina – i przystankiem na Carrer de Verdi. To dzielnica z najbardziej tętniącym życiem ulicznym w Barcelonie, a żeby się nią cieszyć, nie trzeba nic płacić.

Najczęstsze pytania

Kto zamówił u Gaudíego ten dom?

Nazywał się Manuel Vicens i od jego nazwiska dom wziął swoje imię. Ciekawe, że przez ponad sto trzydzieści lat był prywatną rezydencją; nikt z nas nie mógł postawić w nim stopy, aż w 2017 roku wreszcie otwarto go jako muzeum. Wyobraź sobie całe pokolenia sąsiadów, którzy codziennie przechodzili obok tej perełki i nigdy nie mogli przekroczyć ogrodzenia. Mnie, w dniu pierwszej wizyty w środku, trudno było w to uwierzyć.

A to żelazo przy wejściu?

Podejdź do kutej kraty: to liście karłatki, tej karłowatej palmy, która rosła na tutejszych polach Gràcii. Gaudí skopiował jej wachlarze i odlał je w żelazie, krzywizna po krzywiźnie, aż zwykły dziki krzak stał się jednym z najsłynniejszych ogrodzeń modernisme. Uwielbiam wyobrażać go sobie przykucniętego między roślinami na działce, jak decyduje, która z nich zasługuje na to, by stać się wieczna w metalu.

Czy zawsze był taki duży?

Otóż nie. Dom, który widzisz, rósł z latami: w 1925 roku, już bez Gaudíego, architekt Joan Baptista Serra rozbudował go z jednej strony, szanując jego styl tak bardzo, że szwu prawie nie widać. Dlatego dziś wydaje się większy niż to, co Gaudí zdążył ukończyć. Kiedy spojrzysz na całość, spróbuj zgadnąć, gdzie kończy się oryginalny Gaudí, a gdzie zaczyna ręka, która przyszła później. To wcale nie jest łatwe.

Odkryj Barcelona i słuchaj we własnym tempie

Zwiedzaj z lokalnymi przewodnikami, we własnym tempie i offline.

Aplikacja Viavoy

Inne miejsca w Barcelona

El Born Centre de Cultura i Memòria

Fossar de les Moreres

Katedra i krużganek z gęsiami

La Pedrera

MACBA i Plaça dels Àngels

Mercat de la Barceloneta